شوک تازه ترامپ علیه ایران/ جنگ اقتصادی شدیدتر می‌شود؟

در شرایطی که دولت آمریکا از کاهش فشار نظامی علیه ایران سخن می‌گوید، وزیر خزانه‌داری این کشور از آماده شدن اقدامات اقتصادی جدید و کم‌سابقه علیه تهران خبر داده است؛ رویکردی که می‌تواند آغاز مرحله تازه‌ای از فشار حداکثری باشد.

به گزارش روزنامه اطلاعات، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرده است که واشنگتن برای اعمال اقدامات اقتصادی جدید علیه ایران در هفته آینده آماده می‌شود. او این اقدامات را در صورت اجرا، از شدیدترین نمونه‌های تحریم اقتصادی علیه یک کشور توصیف کرده است.

بسنت با اشاره به برنامه دولت آمریکا گفت: «منتظر اعلام خبرهای بیشتری در هفته آینده باشید.» او همچنین از دنبال کردن یک راهبرد دوگانه خبر داد؛ راهبردی که از یک سو بر تشدید انزوای اقتصادی ایران و از سوی دیگر بر محدود کردن تجارت دریایی و تردد کشتی‌های تجاری ایران متمرکز است.

ترامپ از فشار نظامی به فشار اقتصادی می‌رسد؟

این اظهارات در شرایطی مطرح شده که دونالد ترامپ از احتمال کاهش فشار نظامی علیه ایران سخن گفته است. بر اساس این تحلیل، واشنگتن ممکن است در مقطع فعلی تلاش کند به جای روی آوردن به اقدام نظامی جدید، از ابزارهای اقتصادی و تحریمی برای تحت فشار قرار دادن ایران استفاده کند.

با این حال، بخش مهمی از ظرفیت تحریمی آمریکا علیه ایران پیش‌تر به کار گرفته شده و تقریباً تمامی بخش‌های مهم اقتصادی و مالی کشور با تحریم‌های آمریکا مواجه هستند. به همین دلیل، پرسش اصلی این است که اقدامات جدید واشنگتن تا چه اندازه می‌تواند فشار بیشتری نسبت به تحریم‌های موجود ایجاد کند؟

گزینه سخت‌تر آمریکا؛ محاصره زمینی

یکی از سناریوهای مطرح‌شده، تلاش برای محدود کردن مسیرهای زمینی تجارت ایران با کشورهای همسایه است؛ اقدامی که در صورت اجرای مؤثر می‌تواند فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کند.

با این حال، اجرای چنین طرحی برای آمریکا بسیار دشوار خواهد بود. ایران با چند کشور مرز زمینی دارد و مسیرهای تجاری متعددی از طریق کشورهای همسایه و همچنین دریای خزر در اختیار دارد. همین گستردگی جغرافیایی، نظارت کامل بر مبادلات تجاری ایران را برای واشنگتن دشوار می‌کند.

هدف ترامپ؛ فشار اقتصادی یا نمایش پیروزی؟

با وجود تهدیدهای جدید، هنوز مشخص نیست فشار اقتصادی جدید آمریکا بتواند ایران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار کند. اجرای تحریم‌های تازه بدون تردید می‌تواند مشکلات اقتصادی بیشتری برای ایران ایجاد کند، اما نتیجه سیاسی آن همچنان محل تردید است.

از سوی دیگر، نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز می‌تواند در تصمیمات دولت ترامپ مؤثر باشد. کاخ سفید نیاز دارد تصویری از موفقیت در سیاست خارجی و تقابل با ایران به افکار عمومی آمریکا ارائه کند؛ به‌ویژه اگر نتایج اقدامات نظامی گذشته آن‌گونه که انتظار می‌رفت، تحقق نیافته باشد.

در نهایت، به نظر می‌رسد واشنگتن فعلاً مسیر فشار اقتصادی حداکثری را در اولویت قرار داده است؛ اما اگر این راهبرد نیز به نتیجه مورد نظر ترامپ نرسد، احتمال تغییر دوباره سیاست آمریکا و بازگشت گزینه نظامی در آینده همچنان مطرح خواهد بود.