بانک مرکزی ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس به بازار آورد/ عقب‌نشینی دلار پایدار می‌ماند؟

بانک مرکزی نخستین مرحله از برنامه تازه مداخله در بازار ارز را با عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس آغاز کرده است؛ اقدامی که در کنار مجموعه‌ای از تدابیر ارزی، امروز با کاهش بخشی از فشار خرید در بازار همراه شده است. بر اساس اعلام رسمی، ارز از طریق شبکه بانکی و صرافی‌های منتخب عرضه می‌شود و بانک مرکزی گفته در صورت نیاز امکان افزایش حجم عرضه نیز وجود دارد.

بازتاب_ این مداخله در زمانی انجام می‌شود که تحولات سیاسی و تحریم‌های تازه آمریکا تقاضای احتیاطی برای ارز را افزایش داده‌اند. تجربه بازار ایران نشان داده در دوره‌های نااطمینانی، بخشی از تقاضا نه برای واردات بلکه برای حفظ ارزش دارایی شکل می‌گیرد. در چنین وضعیتی افزایش عرضه نقدی می‌تواند شوک کوتاه‌مدت را مهار کند، اما دوام اثر آن به انتظارات مردم و فعالان اقتصادی بستگی دارد.

تفاوت مهم برنامه جدید با فروش موردی ارز آن است که بانک مرکزی آن را بخشی از مجموعه اقدامات چهارگانه معرفی کرده است. اگر عرضه اسکناس با تأمین منظم ارز تجاری، بازگشت ارز صادرکنندگان و کاهش فاصله میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی همراه شود، اثر سیاست می‌تواند از چند روز فراتر برود. در مقابل، اگر بازار تصور کند عرضه سنگین فقط واکنشی موقت به یک جهش قیمت است، ممکن است پس از پایان موج فروش، تقاضا دوباره برگردد.

هزینه این سیاست نیز باید در محاسبات دیده شود. استفاده از ذخایر ارزی برای کنترل بازار زمانی مطلوب است که به ثبات پایدار منجر شود؛ در غیر این صورت بانک مرکزی منابعی را مصرف می‌کند که برای واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه نیز اهمیت دارند.

به همین دلیل کاهش امروز دلار به‌تنهایی برای اعلام موفقیت سیاست کافی نیست. سه شاخص در روزهای آینده تعیین‌کننده خواهد بود؛ حجم معاملات واقعی، میزان تقاضا پس از عرضه اولیه و رفتار نرخ در صورت انتشار خبر سیاسی منفی. اگر بازار بدون تزریق سنگین روزانه متعادل بماند، می‌توان از اثرگذاری بیشتر برنامه سخن گفت. فعلاً آنچه دیده می‌شود نخستین واکنش بازار به یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های اعلام‌شده اسکناس در ماه‌های اخیر است.