بازار داغ فیلترشکن‌ها در سایه فیلترینگ / از هشدارهای امنیتی تا سودهای نجومی

در روزهایی که نمایندگان مجلس از طرحی برای مقابله با نفوذهای امنیتی رونمایی کرده‌اند، این پرسش مطرح می‌شود که آیا این طرح می‌تواند حفره‌های امنیتی ناشی از استفاده گسترده از فیلترشکن‌ها را پر کند؟ ابزاری که به گفته مقامات امنیتی، یکی از مهم‌ترین مسیرهای نفوذ دشمنان به شمار می‌رود.

هشدار درباره نفوذ از طریق فیلترشکن‌ها

محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، اخیراً اعلام کرده است که «گزارش مقامات امنیتی نشان می‌دهد استفاده از فیلترشکن‌ها راه نفوذ دشمن و جاسوسی را آسان‌تر کرده است.» این در حالی است که مسئولان بارها درباره آلودگی ناشی از استفاده از فیلترشکن‌ها در زیرساخت‌های کشور هشدار داده‌اند.

با این حال، پیگیری‌ها از نمایندگان مجلس حاکی از آن است که در طرح جنجالی مقابله با نفوذ در فضای مجازی، تدبیر مشخصی برای کنترل این تهدید اندیشیده نشده است.

بازار ۱۲ هزار میلیاردی فیلترشکن

یکی از مهم‌ترین ابعاد پنهان فیلترینگ، اقتصاد موازی است که حول فروش فیلترشکن شکل گرفته است. معاون اجرایی رئیس‌جمهور اخیراً اعلام کرده است که «فروش فیلترشکن بین ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان عواید دارد که نمی‌دانیم به جیب چه کسانی می‌رود.»

بازار فیلترشکن در ایران با رشد چشمگیری همراه بوده است.

بر اساس گزارش انجمن تجارت الکترونیک تهران:

۹۳.۸ درصد کاربران ایرانی زیر ۳۰ سال از فیلترشکن استفاده می‌کنند

۸۲ درصد مردم برای انجام کارهای روزمره خود به VPN نیاز دارند

۳۰ درصد از کاربران فیلترشکن، کودکان و نوجوانان هستند

هزینه‌های سنگین قطعی اینترنت

گزارش انجمن تجارت الکترونیک تهران نشان می‌دهد که قطعی ۲۲ روزه اینترنت در دی‌ماه سال ۱۴۰۴، روزانه بیش از ۵ هزار میلیارد تومان به کشور آسیب زده است. همچنین ایران به دلیل کندی، اختلال و محدودیت‌ها، رتبه ۵ بی‌کیفیت‌ترین اینترنت از میان ۱۰۰ کشور را به خود اختصاص داده است.

چرا فیلترینگ برداشته نمی‌شود؟

با وجود شعارهای انتخاباتی مسعود پزشکیان درباره رفع فیلترینگ، تنها اقدام انجام‌شده، کسب موافقت شورای عالی فضای مجازی برای برداشتن مسدودیت‌های واتس‌اپ و گوگل‌پلی بود که به دلیل حمله نظامی آمریکا و اسرائیل و اعتراضات دی‌ماه، محقق نشد.

برخی کارشناسان معتقدند کاسبان فیلترینگ مانع اصلی رفع این محدودیت‌ها هستند. محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات دولت دوازدهم، سال‌ها پیش از تجارت چندصد میلیارد تومانی فروش فیلترشکن سخن گفته و به وجود افرادی پشت این بازار اشاره کرده بود، اما تاکنون هویت آنها به‌طور رسمی اعلام نشده است.

اقتصاد موازی فیلترینگ

کاربران برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های خارجی، ابتدا هزینه اینترنت و سپس هزینه فیلترشکن را پرداخت می‌کنند. این هزینه دوم، همان جایی است که بازار فیلترشکن را شکل داده است.

هرچه دیوارهای فیلترینگ بلندتر شده، این بازار نیز مشتریان بیشتری پیدا کرده است. این تناقض، پرسش اساسی را ایجاد می‌کند: اگر فیلترشکن خود مسیر نفوذ است، چرا سیاست فیلترینگ همچنان ادامه دارد و چرا بازار چند هزار میلیاردی آن ساماندهی نشده است؟

خلاصه مهم‌ترین آمار و ارقام:

در شرایطی که فیلترشکن‌ها به عنوان یکی از مسیرهای اصلی نفوذ و جاسوسی شناسایی شده‌اند، اما سیاست فیلترینگ همچنان ادامه دارد و بازاری چند هزار میلیاردی در سایه آن شکل گرفته است. این تناقض، ضرورت بازنگری در سیاست‌های فضای مجازی و شفاف‌سازی درباره ذی‌نفعان این بازار را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

خبرآنلاین