درآمد نفتی ایران به صفر رسیده است؟ روایت ۲۵ میلیارد دلاری از محاصره نفتی

برآوردها از وصول حدود ۲۲ تا ۲۳ میلیارد دلار درآمد نفتی در ماه‌های گذشته حکایت دارد؛ رقمی که در کنار فروش محموله‌های قبلی، تصویر متفاوتی از وضعیت درآمدهای ارزی ایران ارائه می‌دهد.

خبرگزاری تسنیم در گزارشی به بررسی وضعیت درآمدهای نفتی ایران در شرایط محاصره دریایی پرداخته و تأکید کرده است که کاهش صادرات جاری نفت لزوماً به معنای توقف کامل درآمدهای نفتی نیست.

بر اساس این گزارش، پس از تشدید محاصره دریایی در تیرماه ۱۴۰۵، صادرات نفت ایران به‌شدت کاهش یافت. برآورد مؤسسات ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد میزان بارگیری نفت خام و میعانات ایران در مرداد و بخشی از شهریور به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز رسید؛ درحالی‌که این رقم در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ نزدیک به دو میلیون بشکه در روز برآورد می‌شد.

بااین‌حال، بخشی از نفت ایران پیش از تشدید محدودیت‌ها صادر شده و همچنان در نفتکش‌ها یا مخازن شناور قرار دارد. فروش این محموله‌ها و وصول مطالبات قبلی می‌تواند برای مدتی جریان درآمدهای ارزی کشور را حفظ کند؛ هرچند میزان واقعی درآمد به فروش، تحویل محموله‌ها و زمان تسویه قراردادها بستگی دارد.

روایت ۲۵ میلیارد دلاری از درآمدهای ارزی

در بخش دیگری از گزارش، به برآورد حدود ۲۲ تا ۲۳ میلیارد دلاری درآمد نفتی ماه‌های گذشته اشاره شده است. همچنین، بنا بر اظهارات اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی که در گزارش نقل شده، نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار درآمد در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ وصول شده است.

بااین‌حال، برای ارزیابی دقیق این ارقام باید مشخص شود چه سهمی از درآمدها به فروش نفت خام، میعانات گازی یا سایر صادرات مربوط بوده و چه میزان از منابع عملاً در دسترس بانک مرکزی قرار گرفته است. ازاین‌رو، رقم کل درآمدهای وصول‌شده را نمی‌توان بدون تفکیک منابع، معادل درآمد مستقیم نفتی دولت دانست.

درآمد نفت‌های قبلی دائمی نیست

این گزارش تأکید می‌کند که درآمد حاصل از محموله‌های قبلی نفت، فرصتی موقت برای مدیریت شرایط اقتصادی فراهم می‌کند؛ اما در صورت تداوم محدودیت صادرات، این منبع نیز به‌تدریج کاهش خواهد یافت.

بر همین اساس، حفظ درآمدهای قبلی و احیای مسیرهای صادراتی باید هم‌زمان دنبال شود. توسعه راه‌های جایگزین صادرات، کاهش هزینه مبادلات، پیگیری راهکارهای حقوقی و دیپلماتیک و تنوع‌بخشی به روش‌های دریافت پول از جمله اقداماتی است که در این گزارش مورد تأکید قرار گرفته است.

همچنین، تخصیص منابع ارزی به واردات کالاهای اساسی، دارو و نهاده‌های تولید، کنترل کسری بودجه و پرهیز از تبدیل درآمدهای موقت به هزینه‌های دائمی، از دیگر ضرورت‌های مطرح‌شده برای کاهش فشار اقتصادی عنوان شده است.

در مجموع، کاهش شدید صادرات نفت ایران واقعیتی مهم است؛ اما برای قضاوت درباره وضعیت درآمدهای ارزی کشور، باید میان صادرات روزانه، فروش محموله‌های قبلی و پول وصول‌شده تمایز قائل شد.