فقر مغز کودکان را تغییر میدهد/ استرس و کمبود خواب مقصرند، نه کمهوشی
آیا ضریب هوشی را میتوان مهمترین عامل در رشد مغز کودکان دانست؟ اخیراً پژوهش جدیدی انجام شده که پاسخ متفاوتی به این سؤال میدهد.
محققان آمریکایی میگویند وضعیت مالی خانواده و محیطی که کودک در آن رشد میکند، تأثیر زیادی بر ساختار و عملکرد مغز دارد؛ فاکتوری که حتی از IQ، سبک فرزندپروری و سابقه سلامت نیز پررنگتر است.
جزئیات پژوهش؛ ۱۲ هزار کودک مورد بررسی قرار گرفتند
پژوهشگران «دانشگاه واشنگتن» در مطالعهای گسترده روی حدود ۱۲ هزار کودک ۹ تا ۱۰ ساله دریافتند که عوامل اجتماعی و اقتصادی حدود ۱۶ درصد از تفاوتهای کشفشده در عملکرد مغز کودکان را توضیح میدهند.
این عدد از تمام عوامل دیگری که در تحقیق بررسی شدهاند (مانند IQ، سبک فرزندپروری، سلامت جسمی و روانی) بیشتر بوده و میتواند تصورات از عوامل رشد مغز کودکان را دستخوش تغییر کند.
۶۴۹ متغیر بررسی شد
برای انجام این تحقیق، محققان ۶۴۹ متغیر مختلف مرتبط با رشد کودکان را بررسی کردند.
این عوامل شامل:
مدتزمان استفاده از نمایشگرها
تواناییهای شناختی (IQ)
سلامت جسمی و روانی
سبک فرزندپروری
شرایط اجتماعی
ویژگیهای محیط زندگی (محله، مسکن، امکانات)
مهمترین یافته: شرایط اقتصادی و وضعیت محله
در نهایت شرایط اقتصادی خانواده و وضعیت محلهای که کودک در آن زندگی میکند، به عنوان مهمترین عوامل تأثیرگذار بر عملکرد مغز شناسایی شدند.
این عوامل به ویژه با بخشهای حسی و حرکتی مغز ارتباط داشتند؛ نواحی که نسبت به عواملی مانند خواب و استرس حساسیت بالایی دارند.
تأثیر فقر بر مغز شبیه کمبود خواب و استرس مزمن است
نتایج این پژوهش نشان میدهد شرایط زندگی و فرصتهای اقتصادی خانواده میتوانند اثر مستقیمی بر نحوه رشد مغز کودکان داشته باشند. به گفته محققان، مغز کودکی که در شرایط اقتصادی دشوار رشد میکند، در برخی جنبهها شباهتهایی به مغز کودکی دارد که با کمبود خواب و استرس مزمن مواجه است.
هشدار: این یافته به معنای کمهوشی نیست
جالب اینکه پژوهشگران تأکید میکنند این موضوع به معنای «کمهوشتر بودن» این کودکان نیست. آنها معتقدند بسیاری از تفاوتهای مشاهدهشده ناشی از عواملی مانند، استرس مزمن،کیفیت پایین خواب، شرایط محیطی نامناسب هستند؛ عواملی که در صورت بهبود میتوانند اثرات خود را تا حد زیادی از دست بدهند.
اسکن مغزی، وضعیت اقتصادی را فاش میکند!
به زعم محققان این تیم پژوهشی، آنها تنها با بررسی اسکن مغزی کودکان میتوانستند تا حدی وضعیت اقتصادی خانواده، میزان خواب و حتی الگوی استفاده از نمایشگرها را حدس بزنند.
در مقابل اما، اسکنهای مغزی اطلاعات قابل اتکایی درباره IQ کودکان ارائه نمیکردند. این یافته نشان میدهد که محیط و شرایط زندگی، تأثیر عمیقتری بر ساختار مغز دارد تا تواناییهای ذاتی.
تغییر در نگاه به هوش و رشد شناختی
محققان معتقدند این یافتهها میتواند نگاه ما را به مفهوم هوش و رشد شناختی تغییر دهد. از دید آنها، بسیاری از تفاوتهایی که در گذشته به تواناییهای ذاتی یا IQ نسبت داده میشد، ممکن است در واقع بازتاب شرایط محیطی، سطح استرس و کیفیت زندگی کودکان باشد.
پیام پژوهش: کاهش فقر، بهبود شرایط زندگی، فرصتهای برابر
این پژوهش اهمیت کاهش فقر، بهبود شرایط زندگی و فراهم کردن فرصتهای برابر برای کودکان را برجسته میکند؛ عواملی که شاید تأثیرشان بر رشد مغز کودکان بسیار بیشتر از چیزی باشد که تاکنون تصور میکردیم.
این پژوهش نشان میدهد که برای پرورش نسلی سالم و توانمند، سرمایهگذاری بر بهبود شرایط زندگی و کاهش فقر، دستکم به اندازه آموزش و پرورش سنتی اهمیت دارد.
دیجیاتو
