تاثیرات مثبت مجوز فروش نفت ایران بر اقتصاد کشور
صدور مجوز جدید آمریکا برای فروش و صادرات نفت، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی ایران تا ۲۱ اوت، بار دیگر نگاهها را به تأثیر افزایش درآمدهای ارزی بر اقتصاد کشور معطوف کرده است.
اقدامی که به گفته یک کارشناس انرژی درصورت حل موانع بانکی و بازگشت شفاف درآمدها، میتواند به بهبود وضعیت بازار ارز، افزایش درآمدهای نفتی و تقویت ثبات اقتصادی منجر شود.
وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه یک مجوز عمومی برای ایران صادر کرد که بر اساس آن، تولید، تحویل و فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی با منشا ایرانی تا تاریخ ۲۱ اوت مجاز خواهد بود. این معافیتها همچنین تمامی خدمات مرتبط، از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه و حملونقل را دربرمیگیرد. تراکنشهایی که در مجوز عمومی مجاز شناخته شدهاند شامل واردات نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی با منشا ایرانی به ایالات متحده نیز میشود.
در همین رابطه محمود خاقانی- کارشناس حوزه انرژی- در گفتوگو با ایسنا، درباره تأثیر احتمالی این معافیت بر درآمدهای نفتی ایران اظهار کرد: موضوع مهم این است که اگر نفت ایران بهصورت شفاف صادر شود، امکان بهرهمندی از بهترین قیمتهای روز جهانی فراهم خواهد شد. البته باید دید در حوزه نظام بانکی چه اتفاقی خواهد افتاد. به هر حال پیش از این نیز بحثهایی درباره برخی الزامات مالی و بانکی مطرح بوده و باید مشخص شود پول حاصل از فروش نفت چگونه وارد کشور خواهد شد و ایران درآمدهای نفتی خود را به چه شکلی دریافت میکند.
وی افزود: اگر به سمت شفافسازی اقتصاد انرژی حرکت کنیم، بسیاری از مشکلات داخلی کشور قابل حل خواهد بود. این مسئله فقط به نفع ایران نیست، بلکه کشورهای مختلف از جمله آمریکا، اروپا، چین، هند و پاکستان نیز از ثبات و کاهش قیمت انرژی منتفع میشوند.
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به وضعیت بازار جهانی نفت گفت: قیمت نفت خام آمریکا در زمان این گفتوگو به حدود ۷۲ دلار و ۸۸ سنت و نفت برنت دریای شمال به ۷۶ دلار و ۷۵ سنت رسیده بود که نسبت به روز قبل کاهش نشان میدهد. دلیل این مسئله نیز انتشار اخبار مثبتی است که از مذاکرات سوئیس به بازارهای جهانی مخابره شده است.
خاقانی درباره تأثیر این روند بر بازار ارز و درآمدهای نفتی ایران گفت: اگر این مجوزها عملیاتی شوند، میتوانند به افزایش درآمدهای نفتی کشور کمک کنند، اما مهمتر از آن نحوه مدیریت این درآمدها است. دنیا خواهان آن است که روابط اقتصادی ایران به سمت شرایطی عادی حرکت کند.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: یکی از مشکلات اصلی اقتصاد ایران شکلگیری تراستها و انحصارهای اقتصادی است. در اقتصادهای پیشرفته دنیا مانند آمریکا و کشورهای اروپایی قوانین ضد تراست وجود دارد، اما در ایران نظارتها ضعیف عمل کردهاند.
وی با اشاره به مشکلات اخیر نظام بانکی کشور گفت: امروز بانکها در برخی موارد بهگونهای عمل میکنند که عملاً نوعی انحصار ایجاد شده است. این در حالی است که در کشورهای توسعهیافته، نهادهای نظارتی بهطور جدی با چنین رفتارهایی برخورد میکنند.
خصوصیسازی بدون نظارت، مشکلات متعددی ایجاد کرد
وی با اشاره به موضوع کارت سوخت و نظام توزیع سوخت در کشور اظهار کرد: اگر تمام سازوکارهای سوخت به شبکه بانکی وابسته شده بود، با مشکلات اخیر برخی بانکها کشور با بحران جدی در تأمین سوخت مواجه میشد. به عبارتی نباید همه تخم مرغ ها را در یک سبد قرار داد.
این کارشناس حوزه انرژی با بیان اینکه خصوصیسازی بدون نظارت کافی مشکلات متعددی ایجاد کرده است، گفت: باید عملکرد بانکها، بنگاههای اقتصادی و مجموعههای خصوصی بهصورت شفاف مورد ارزیابی قرار گیرد. اکنون فرصت مناسبی است تا دولت با استفاده از نیروهای کارآمد بهویژه در صنعت نفت، اصلاحات لازم را انجام دهد. البته مافیاهای اقتصادی نفوذ عمیقی دارند و باید دید تا چه اندازه امکان شفافسازی واقعی اقتصاد وجود خواهد داشت.
وی درباره نحوه هزینهکرد درآمدهای احتمالی حاصل از افزایش صادرات نفت گفت: نخستین اولویت باید حوزه بهداشت و درمان باشد. مجروحان، معلولان و بیماران برای دسترسی به خدمات درمانی و دارو با مشکلات زیادی مواجه هستند. پس از آن باید به توسعه حملونقل عمومی توجه شود.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: اگر حملونقل عمومی تقویت و ارزان شود، میتوان درباره اصلاح قیمت حاملهای انرژی نیز تصمیمگیری کرد. همچنین لازم است تخفیفهای مالیاتی برای بخش تولید، حملونقل و رانندگان وسایل نقلیه عمومی در نظر گرفته شود و هزینه واردات قطعات و لوازم یدکی خودرو کاهش یابد.
وی افزود: در صورت اصلاح قیمت سوخت و کاهش قاچاق، دیگر نیازی به واردات گسترده بنزین و گازوئیل نخواهد بود. بخش قابل توجهی از مصرف اعلامی سوخت در کشور ناشی از قاچاق است و این قاچاق توسط شبکههای سازمانیافته انجام میشود.
خاقانی با اشاره به مخالفت برخی گروهها با مذاکرات بینالمللی گفت: کسانی که از تحریمها و اقتصاد غیرشفاف سود میبرند، طبیعی است که با روندهای تنشزدایی و مذاکره مخالفت کنند، زیرا منافع اقتصادی آنها به خطر میافتد.
وی در ادامه با اشاره به تحولات اخیر منطقه و مذاکرات جاری اظهار کرد: تصمیم آمریکا برای آزادسازی صادرات نفت و پتروشیمی ایران و در مقابل تلاش ایران برای حفظ و تقویت امنیت تنگه هرمز برای صادرات نفت توسط دیگران، پیام مهمی برای اقتصاد جهانی دارد و آن این است که آمریکا، اسرائیل و متحدان آنها اعلام کردند در جریان جنگ تحمیلی میخواهند نفت ایران و منطقه را به دست آورند، بنابراین جنگی را برای تصرف انرژی شروع کردند درحالی که ایران بر این باور است که انرژی باید در خدمت صلح و توسعه اقتصاد جهانی باشد.
این کارشناس حوزه انرژی در پایان تأکید کرد: ایران در مذاکرات جاری تلاش میکند صادرات انرژی را در مسیر صلح و رشد اقتصادی جهان قرار دهد و این رویکرد میتواند آثار مثبتی برای اقتصاد کشور و منطقه به همراه داشته باشد.
