اشتباه محاسباتی ترامپ درباره ایران و اسرائیل

پایگاه خبری Bloomberg در گزارشی تحلیلی با مرور اشتباهات راهبردی دولت‌های آمریکا درباره ایران در دهه‌های گذشته، تأکید کرد به نظر می‌رسد Donald Trump نیز شناخت دقیقی از پیچیدگی‌های ایران و معادلات منطقه‌ای ندارد.

در این گزارش با طرح این پرسش که ترامپ تا چه اندازه ایران را می‌شناسد، آمده است فقدان درک عمیق از تحولات داخلی و ساختارهای سیاسی–اجتماعی خاورمیانه، از زمان سقوط شاه در سال ۱۹۷۹ تاکنون، بارها تصمیم‌گیران آمریکایی را دچار خطای محاسباتی کرده است.

بلومبرگ با اشاره به اظهارات بعضاً متناقض ترامپ درباره اعزام ناوگروه به خلیج فارس نوشت او مطالبات متفاوتی را مطرح کرده؛ از توقف سرکوب معترضان گرفته تا کنار گذاشتن کامل برنامه هسته‌ای، محدودسازی توان موشکی و پایان حمایت تهران از نیروهای هم‌پیمان منطقه‌ای. این پراکندگی مواضع، به اعتقاد تحلیلگران، تنها در صورتی می‌تواند نشانه یک راهبرد حساب‌شده باشد که پشت صحنه آن برنامه‌ای دقیق وجود داشته باشد؛ موضوعی که شواهد روشنی برای آن ارائه نشده است.

تفاوت منافع واشنگتن و تل‌آویو

در بخش دیگری از این گزارش تأکید شده که منافع آمریکا و اسرائیل الزاماً یکسان نیست. بنیامین نتانیاهو در قبال افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه موضعی محتاطانه داشته و به نظر می‌رسد درباره نوع و دامنه هرگونه اقدام نظامی، ملاحظات متفاوتی با واشنگتن وجود دارد.

به نوشته بلومبرگ، برای اسرائیل که تهدید ایران را وجودی می‌داند، محاسبات امنیتی ممکن است متفاوت باشد؛ اما آمریکا باید تبعات گسترده‌تر منطقه‌ای را نیز در نظر بگیرد؛ از نگرانی کشورهای خلیج فارس درباره امنیت زیرساخت‌های نفتی گرفته تا دغدغه ترکیه درباره موج احتمالی پناهجویان در صورت بی‌ثباتی ایران.

تجربه تاریخی؛ از «جزیره ثبات» تا سقوط شاه

بلومبرگ برای یادآوری سابقه خطاهای اطلاعاتی آمریکا به دوران ریاست‌جمهوری Jimmy Carter اشاره می‌کند؛ زمانی که او در سال ۱۹۷۷ ایران را «جزیره‌ای از ثبات» خواند، در حالی که تنها مدت کوتاهی بعد، انقلاب اسلامی به سقوط حکومت شاه انجامید. این نمونه، به اعتقاد نویسنده گزارش، نشان‌دهنده خطر تصمیم‌گیری بدون شناخت دقیق از پویایی‌های داخلی ایران است.

در جمع‌بندی این تحلیل آمده است هرگونه اقدام علیه ایران، بدون درک عمیق از ساختار قدرت، افکار عمومی و پیامدهای منطقه‌ای، می‌تواند تبعات پیش‌بینی‌ناپذیری برای ایالات متحده به همراه داشته باشد. بلومبرگ تأکید می‌کند اگر واشنگتن به دنبال پرهیز از تکرار اشتباهات گذشته است، بیش از هر چیز به اطلاعات دقیق‌تر و احتیاط راهبردی بیشتری نیاز دارد.