از اندوه تا پذیرش: چگونه کودکان با فقدان عزیز کنار میآیند
از دست دادن یک عزیز تجربهای عمیق و تأثیرگذار است، بهویژه برای کودکان و نوجوانانی که پیشینه کمی در مواجهه با چنین فقدانی دارند. این تجربه نه تنها احساسات آنها را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه میتواند رفتار، خواب، اشتها و روابط اجتماعیشان را نیز تغییر دهد.
روند سوگواری و پذیرش فقدان، مرحلهای طبیعی و ضروری برای سلامت روان است و نیازمند همراهی، همدلی و حمایت خانواده و اطرافیان است.
زندگی، سوگ واکنشی است که پس از احساس فقدان نشان داده میشود و در کودکان ممکن است به صورت اضطراب، افسردگی یا انزوا بروز پیدا کند. ندا اسلامی، روانشناس کودک و نوجوان، توضیح داد که والدین و مراقبان میتوانند با ایجاد محیطی امن و حمایتگر، کودکان را در این مسیر همراهی کنند.
مراحل سوگواری و پذیرش:
روند سوگواری معمولاً دو تا سه ماه طول میکشد و کل فرآیند میتواند تا شش ماه یا یک سال ادامه یابد. مراحل آن شامل:
انکار: پذیرفتن نکردن مرگ عزیز و سکوت.
چانهزنی: آرزو و تفکر «ای کاش یک بار دیگر او را میدیدم».
افسردگی: گریه، کاهش انرژی و تغییر خلق.
خشم: عصبانیت نسبت به اطرافیان، خود یا حتی خدا.
احساس گناه و پذیرش: پذیرفتن واقعیت فقدان.
نقش والدین و مراقبان:
اسلامی تأکید کرد که اجازه دادن به بروز احساسات، گوش دادن بدون قضاوت و همدلی، روند پذیرش را تسهیل میکند. برای کودکان بالای ۱۰ سال میتوان پیش از مراسم توضیح داد که آیا مایلند در آن شرکت کنند یا خیر. بهتر است جنازه به کودکان نشان داده نشود و با همراهی بزرگتر در مراسم حضور یابند. درباره قبر نیز میتوان توضیح داد که جسم فرد باقی است و روحش به دنیای دیگری رفته است.
اثرات سوگ:
سوگ میتواند اضطراب جدایی، کمخوابی، بیاشتهایی، سکوت و کاهش انرژی را در کودکان و نوجوانان ایجاد کند. این علائم نشان میدهد که کودک هنوز در حال پردازش فقدان است.
راهکارهای التیام سوگ:
آشنا شدن با افرادی که تجربه مشابه داشتهاند.
ابراز احساسات و یادبود عزیزان با نوشتن نامه، درست کردن تابلو یا جعبه دلتنگی.
سازگاری با محیط جدید و حضور یک همراه در زمانهایی که کودک تنهاست.
اهمیت حمایت اجتماعی:
اسلامی بر ضرورت همدلی و حضور همراه تأکید کرد و گفت: کودکان و نوجوانان باید بتوانند احساسات خود را بدون ترس یا سرزنش بیان کنند. تنها با گوش دادن و حمایت مستمر است که پذیرش واقعی مرگ ممکن میشود.
