متحدان عربی آمریکا به دنبال سازش با ایران
شبکه سیانان در یک گزارش مفصل درباره اثرات جنگ تحمیلی علیه ایران، از «بیاعتمادی فزاینده» کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به آمریکا سخن گفت.
به گزارش مشرق؛ به روایت سیانان، «(این جنگ) رهبران خلیج فارس را مجبور کرده که به طور جدیتر درباره سازش بلندمدت با ایران فکر کنند.»
در گزارش آمده است: «متحدان (جنوبی) خلیج فارس ترامپ نگرانند که توافق او با ایران یک “نقطه عطف فاجعهبار” باشد. برای دههها، رهبران کشورهای عربی خلیج فارس رابطه خود با ایالات متحده را یک همکاری استراتژیک میدانستند (اما) دونالد ترامپ اغلب، نگاه متفاوتی داشت.»
به روایت این رسانه، «ترامپ در سال ۲۰۱۸ با صحبت در مورد پادشاه عربستان سعودی و خلاصه کردن دیدگاهی معاملهگرایانهتر از رابطهای که رهبران خلیج فارس مدتها آن را سنگ بنای امنیت خود میدانستند، گفت: “پادشاه، ما از شما محافظت میکنیم. شما ممکن است بدون ما دو هفته هم آنجا نباشید. شما باید هزینه ارتش خود را بپردازید.”»
سیانان با اشاره به حملات انصارالله یمن به تاسیسات نفتی آرامکو در عربستان سعودی در اوج جنگ ائتلاف سعودی علیه یمن، یک بار دیگر این حمله را به ایران منتسب کرد؛ ادعایی که مقامات یمنی و ایرانی بارها آن را رد کرده بودند.
به نوشته این رسانه، «یک سال بعد (یعنی سال ۲۰۱۹)، عربستان سعودی بزرگترین حمله به خاک خود را طی دهههای گذشته متحمل شد، زمانی که حملات به تأسیسات کلیدی نفتی به طور موقت تقریباً نیمی از تولید نفت خام این پادشاهی را از بین برد و قیمت جهانی نفت را به شدت افزایش داد. در حالی که واشنگتن ایران را مقصر میدانست و حمله را محکوم میکرد، کشورهای خلیج فارس با سوالات مداومی در مورد میزان تمایل آمریکا برای مقابله با تهران مواجه شدند.»
سیانان نوشت: «در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، رهبران خلیج فارس متوجه این موضوع شده بودند. در حالی که کشورهای خلیج فارس متعهد به سرمایهگذاری تریلیون دلاری در اقتصاد ایالات متحده شدند، ترامپ این منطقه را برای اولین سفر رسمی خود به خارج از کشور انتخاب کرد. رئیس جمهور آمریکا در جریان سفر خود به خلیج فارس در ماه می در دوحه پایتخت قطر، اعلام کرد: “ما از این کشور محافظت خواهیم کرد.”»
به گفته رسانه آمریکایی، «این تعهد امسال با بزرگترین آزمون خود روبرو شد. بهرغم تلاشهای کشورهای خلیج فارس برای جلوگیری از درگیری منطقهای، ایالات متحده در کنار اسرائیل جنگی را علیه ایران آغاز کرد که باعث حملات تلافیجویانه در سراسر خلیج فارس شد و دولتهای منطقهای را مجبور کرد بار دیگر با این سوال روبرو شوند که حفاظت آمریکا واقعاً به چه معناست.
وزیر خارجه آمریکا مارکو روبیو روز سه شنبه در سفری دورهای به منطقه آمد. طبق گزارش سیانان، او «وظیفه دشوار متقاعد کردن کشورهای خلیج فارس مبنی بر اینکه تعهدات امنیتی واشنگتن همچنان پابرجاست» را بر عهده دارد.
در ادامه گزارش آمده است: «با این حال، برای بسیاری در خلیج فارس، سوال موجود این نیست که آیا واشنگتن به امنیت آنها متعهد است یا خیر، بلکه پرسش این است که آیا توافق نوظهور با ایران آنها را در وضع بهتر یا بدتری نسبت به قبل از جنگ قرار میدهد یا خیر.»
عضو ارشد موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک (IISS) حسن الحسن، گفت: «از دیدگاه کشورهای عربی خلیج فارس، جنگ ایران یک نقطه عطف فاجعهبار برای نظم امنیتی منطقهای است. خروج آمریکا از خلیج فارس و سرازیر شدن منابع مالی و اقتصادی به ایران احتمالاً تهران را جسورتر خواهد کرد.»
او به سیانان گفت: «با این وجود، کشورهای عربی خلیج فارس توافق آتشبس ایران و آمریکا را تسهیل و حمایت کردهاند. برای آنها، یک توافق بد، هنوز هم از جنگ بهتر است.»
روبیو در این سفر دورهای به امارات، بحرین و کویت میرود. سیانان نوشت: «این سه کشور حوزه خلیج فارس در طول جنگ بیشترین حملات ایران را متحمل شدند و احتمالا جزو بدبینترین کشورها به روند تنشزدایی بین واشنگتن و تهران هستند.»
طبق گزارش سیانان، ««کشورهای خلیج فارس با توافق هستهای ایران در سال ۲۰۱۵ (برجام) مخالفت کردند و وقتی ترامپ در سال ۲۰۱۸ آن را پاره کرد، به دلیل اینکه به نگرانیهای آنها پاسخ نمیداد، از او استقبال کردند. توافق نوظهور آمریکا و ایران احتمالاً باعث ایجاد نگرانیهای بیشتری در پایتختهای خلیج فارس خواهد شد، نه تنها به این دلیل که بسیاری از این نگرانیها را حل نشده باقی میگذارد، بلکه به این دلیل که در بحبوحه چیزی است که الحسن آن را “از دست دادن عمده اعتماد به آمریکا” توصیف کرد.
یک دیپلمات ارشد خلیج فارس به سیانان گفت که این جنگ نشان داد که «ایران برنامهای کاملاً توسعهیافته برای هدف قرار دادن» کشورهای خلیج فارس داشت.
به ادعای سیانان، «این توافق (تفاهمنامه آمریکا و ایران) به تهران نقش رسمی در نظارت بر ترافیک تجاری از طریق تنگه هرمز در کنار عمان میدهد. این بدان معناست که بخش عمدهای از تجارت دریایی کشورهای خلیج فارس و به ویژه صادرات انرژی آنها میتواند با نظارت ایران انجام شود. این توافق همچنین به برنامه موشکی ایران و شبکه گروههای شبهنظامی نیابتی آن نمیپردازد.»
در گزارش به بخشی از مفاد تفاهمنامه آمریکا و ایران اشاره شده است: «این پیمان همچنین مستلزم مشارکت کشورهای خلیج فارس است زیرا شامل یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران میشود. ترامپ متعهد به تأمین مالی کشورهای خلیج فارس برای این ابتکار عمل شده است، اما شواهد کمی وجود دارد که کشورهای خلیج فارس نیز همین کار را انجام دادهاند. عربستان سعودی گفته است که “هیچ جزئیاتی” در مورد این پیشنهاد ندارد، در حالی که قطر بدون امضای رسمی آن ابراز علاقه کرده است.»
در بخش دیگری از این یادداشت، به تاثیرات منفی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، بر مواضع متحدان عربی واشنگتن اشاره شده است.
در گزارش آمده است: «کشورهای خلیج فارس اذعان دارند که در حال حاضر، جایگزینهای کمی برای ایالات متحده به عنوان شریک امنیتی اصلی خود دارند. حتی با وجود اینکه نقش امنیتی ایالات متحده رو به کاهش است، مشارکت اقتصادی آن با کشورهای منطقه همچنان قوی است و کشورهایی مانند امارات متعهد شدهاند که روابط خود را با ایالات متحده “دو برابر” کنند.»
یک دیپلمات ارشد حوزه جنوبی خلیج فارس قبل از امضای تفاهمنامه واشنگتن و تهران به سیانان گفت که چگونگی تحول روابط کشورهای خلیج فارس با دولت ترامپ پس از جنگ هنوز مشخص نیست، از جمله اینکه آیا به یک ترتیبات امنیتی رسمیتر تبدیل میشود که واشنگتن را ملزم به مداخله در صورت تهدید امنیت خلیج فارس کند یا خیر.
به اعتقاد این دیپلمات ناشناس، برخی از کشورهای خلیج فارس در حال حاضر به دنبال تنوع بخشیدن به تدارکات نظامی خود، به ویژه با روی آوردن به ترکیه به عنوان یک تامین کننده جایگزین سلاح هستند.
به روایت سیانان، «این جنگ رهبران خلیج فارس را مجبور کرده است که به طور جدیتری در مورد سازش بلندمدت با ایران فکر کنند.»
این دیپلمات به سیانان گفت: «در حالی که هیچ قدرت منطقهای در حال حاضر قادر به جایگزینی ایالات متحده به عنوان ضامن امنیت خلیج فارس نیست، مقامات به طوری فزاینده در حال بررسی آیندهای هستند که در آن واشنگتن نقش بسیار کمتری در معماری امنیت منطقه ایفا کند. یک چارچوب احتمالی میتواند شامل یک پیمان عدم تجاوز منطقهای با ایران باشد.»
سیانان نوشت: «با کاهش اعتماد به ضمانتهای امنیتی ایالات متحده، کشورهای خلیج فارس ابزارهای کمی برای تأثیرگذاری بر تهران فراتر از تجارت، سرمایهگذاری و همکاری اقتصادی دارند. تحلیلگران هشدار میدهند که بعید است دیپلماسی به تنهایی تضمینهای امنیتی مورد نظر کشورهای خلیج فارس را فراهم کند.»
الحسن گفت: «بعید است پیمان عدم تجاوز، محاسبات استراتژیک ایران را تغییر دهد. برای انجام این کار، کشورهای عربی خلیج فارس ابتدا باید عدم تعادل استراتژیک با ایران را از طریق بازدارندگی معتبر، دفاع پیشرفته و یکپارچه و اقدامات مقاومتی قوی جبران کنند.»
سیانان با اشاره به گزارشهای هفتههای اخیر رسانههای معتبر کشورهای حاشیه خلیج فارس در قبال ایران نوشت: «اگر کشورهای خلیج فارس در حال بازنگری در روابط خود با ایران هستند، تا حدودی به این دلیل است که در حال بازنگری در روابط خود با واشنگتن هستند.»
مدیر عامل خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا فراس مکساد، گفت: «(این ایده که) آمریکا به عنوان یک متحد استراتژیک است که میتوان به آن تکیه کرد، اکنون در کشورهای خلیج فارس بسیار مورد تردید است.»
مکساد افزود: «کشورهای خلیج فارس… باید با ایران به توافق برسند زیرا به ایالات متحده اعتماد کامل ندارند. در درازمدت، این فقط تنشزدایی نیست، بلکه بازدارندگی نیز هست. آنها باید تواناییهای نظامی خود را تقویت کنند.»
