سایه نگرانی بر بازار سهام؛ آینده بورس به کدام سو میرود؟
بازتاب– بازار سهام در هفتههای اخیر یکی از پرتنشترین مقاطع خود را پشت سر گذاشته؛ دورهای که همزمان با افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک و تشدید فشارهای خارجی، جریان نقدینگی در آن دچار تغییر جهت محسوسی شده است. بررسی دادههای معاملاتی نشان میدهد روند خروج سرمایه از بازار بهویژه از سوی بازیگران بزرگ، به پدیدهای مستمر تبدیل شده و همین موضوع فضای احتیاط را بر معاملات حاکم کرده است.
شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در آخرین روز معاملاتی با افتی ۸۵ هزار واحدی روی سطح سه میلیون و ۶۱۷ هزار واحد ایستاد؛ افتی معادل ۲.۳ درصد که نشاندهنده تداوم فشار فروش است. در همین روز بیش از ۵۵۷ هزار معامله به ارزش حدود ۱۳۲ هزار میلیارد ریال ثبت شد و گروه محصولات شیمیایی بیشترین سهم از گردش معاملات را به خود اختصاص داد. نمادهای بزرگ کالایی و فلزی نیز از عوامل اصلی فشار بر شاخص بودند.
بازار در مدار ریسک سیاسی
تحلیل دادهها و رفتار معاملهگران نشان میدهد عامل غالب در نوسانات اخیر نه ضعف بنیادین شرکتها، بلکه افزایش نااطمینانیهای سیاسی و منطقهای و نگرانی ناشی از جنگ احتمالی است. بازار سرمایه بهطور ذاتی نسبت به ریسکهای سیستماتیک حساستر از سایر بازارهاست و هرگونه افزایش تنش در سطح بینالملل، انتظارات سرمایهگذاران را به سرعت تغییر میدهد. در چنین فضایی، سرمایهگذاران خرد برای کاهش ریسک ترجیح میدهند از داراییهای پرنوسان فاصله بگیرند و منابع خود را به گزینههای نقدشوندهتر یا بازارهای موازی منتقل کنند؛ تغییری که فشار فروش را در نمادهای شاخصساز تشدید کرده است.
پول هوشمند در حالت انتظار
با وجود خروج سرمایههای حقیقی، الگوی رفتاری بازیگران نهادی متفاوت است. بررسی جریان نقدینگی نشان میدهد بخشی از سرمایههای بزرگ بهجای خروج کامل، در موقعیت «انتظار استراتژیک» قرار گرفتهاند. این گروه با تحلیل شرایط هیجانی بازار، از ورود زودهنگام خودداری میکنند تا قیمتها به سطوح جذابتری برسد. چنین رفتاری در ادبیات مالی بهعنوان تاکتیک خرید در کف شناخته میشود؛ رویکردی که در صورت کاهش تنشها میتواند سود قابل توجهی برای سرمایهگذاران صبور به همراه داشته باشد.
نشانههای کاهش اعتماد کوتاهمدت
ترکیب خریداران و فروشندگان در معاملات اخیر پیام روشنی دارد: بخش عمده عرضه از سوی سرمایهگذاران خرد و بخش مهمی از تقاضا از سوی حقوقیها بوده است. این عدم توازن نشاندهنده افت اعتماد کوتاهمدت و ترجیح معاملهگران کوچک به کاهش ریسک است. حتی در صندوقهای درآمد ثابت (که معمولاً پناهگاه سرمایه در دورههای نااطمینانی محسوب میشوند) نشانههایی از خروج پول مشاهده شده؛ موضوعی که از تعمیق نگرانیها حکایت دارد.
چشمانداز؛ بازار در انتظار تعیین تکلیف
ارزیابی روندها نشان میدهد تا زمانی که تصویر روشنی از آینده روابط خارجی و شرایط سیاسی کشورمان شکل نگیرد، احتمال تغییر معنادار مسیر بازار در کوتاهمدت پایین است. تجربههای گذشته نشان داده بازار سهام توان تطبیق با چالشهای اقتصادی را دارد، اما ریسکهای سیاسی اثر عمیقتری بر انتظارات سرمایهگذاران میگذارند.
در چنین شرایطی مهمترین متغیر اثرگذار نه سودآوری شرکتها، بلکه سطح ابهام است. بلاتکلیفی طولانیمدت میتواند فرسایندهترین عامل برای بازار باشد؛ زیرا تصمیمگیری سرمایهگذاران را دشوار و افق سرمایهگذاری را مبهم میکند. از این رو، چه از مسیر کاهش تنشها و چه از مسیر روشن شدن تکلیف سناریوهای پیشرو، شفاف شدن چشمانداز سیاسی میتواند نخستین جرقه بازگشت تعادل به بازار باشد.
