گروسی و معمای ژنو؛ مسیر توافق هموار میشود یا فشارها افزایش مییابد؟
در آستانه دور تازه گفتوگوهای ایران و آمریکا در ژنو، گمانهزنیها درباره دستورکار مذاکرات و نقش بازیگران بینالمللی افزایش یافته است.
همزمان با تأکید تهران بر تمرکز صرف بر پرونده هستهای، احتمال حضور رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز به موضوعی مهم در فضای رسانهای تبدیل شده است؛ حضوری که برخی آن را نشانه تمرکز بر ابعاد فنی و نظارتی میدانند.
فضای مذاکرات در حالی شکل میگیرد که اظهارات اخیر دونالد ترامپ و اطرافیانش درباره فشارهای نظامی و تحرکات دریایی آمریکا در خلیج فارس، به بحثهای سیاسی پیرامون گفتوگوها دامن زده؛ مواضعی که از سوی تهران بیاثر و فاقد قدرت بازدارندگی ارزیابی شده است.
در این میان، «خط قرمز» بودن اصل انرژی هستهای در برابر امکان مذاکره بر سر سطح و درصد غنیسازی، به یکی از محورهای اصلی دور جدید مذاکرات تبدیل شده است.
محمدرضا محسنی ثانی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با اشاره به دور سوم مذاکرات اعلام کرد گفتوگوها صرفاً بر مسائل هستهای متمرکز خواهد بود و در صورت حضور گروسی در ژنو، این حضور میتواند در جهت پیشبرد مباحث فنی و رسیدن به نتیجه ارزیابی شود.
او همچنین با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته، ورود موضوعات غیرهستهای و طرح ابعاد نظامی را مورد قبول ایران ندانست و تأکید کرد تمرکز مذاکرات باید محدود به پرونده هستهای باقی بماند. به گفته وی، انرژی هستهای قابل حذف یا صفر شدن نیست، اما سطح و درصد غنیسازی میتواند در چارچوب مذاکرات مورد بحث قرار گیرد.
محسنیثانی در ادامه با انتقاد از فضای تهدیدآمیز آمریکا، این رویکرد را بیاثر دانست و آن را نشانهای از تسلیمناپذیری ایران توصیف کرد؛ موضعی که پیشتر نیز از سوی عباس عراقچی مورد تأکید قرار گرفته بود.
با نزدیک شدن به زمان مذاکرات ژنو، تهران با تأکید بر خطوط قرمز هستهای و تمرکز بر چارچوب فنی گفتوگوها وارد میدان میشود. در این میان، حضور احتمالی مدیرکل آژانس میتواند هم بهعنوان عاملی برای تسهیل مباحث تخصصی و هم بهعنوان متغیری اثرگذار در معادلات سیاسی مذاکرات ارزیابی شود؛ موضوعی که پاسخ آن در روند مذاکرات پیشرو مشخص خواهد شد.
