چه نکاتی را درباره استفاده از فیلترشکنها باید بدانیم؟
در شرایطی که قطعی و اختلال اینترنت جهانی وارد سومین هفته خود شده، میلیونها کاربر برای دسترسی به ابزارهای کاری، منابع خبری و ارتباطات شخصی، ناچار به استفاده از انواع فیلترشکنها و پروکسیها شدهاند؛ ابزارهایی که بسیاری از آنها بدون شناخت، بررسی امنیتی و حتی اطلاع از سازنده، دستبهدست میشوند.
در روزهای اخیر، لینکها و کانفیگهای مختلف VPN از کامنت وبسایتها تا پیامرسانها و حتی عکس پروفایل کاربران منتشر شدهاند؛ راههایی که اتصال کوتاهمدت به اینترنت جهانی را ممکن میکنند، اما کمتر کسی به عواقب امنیتی آنها فکر میکند.
کارشناسان امنیت سایبری هشدار میدهند که در این شرایط، «وصل شدن به هر قیمتی» میتواند هزینههای پنهان و بلندمدتی داشته باشد؛ از جمعآوری دادههای رفتاری گرفته تا کنترل مسیر ترافیک کاربران.
HTTPS؛ امنیت واقعی یا یک تصور اشتباه؟
صفا صفری، پژوهشگر شبکه و امنیت اطلاعات، میگوید یکی از بزرگترین سوءبرداشتها در آموزش عمومی امنیت دیجیتال، اعتماد مطلق به HTTPS است. به گفته او، هرچند HTTPS محتوای ارتباط را رمزنگاری میکند، اما مالک سرور یا پروکسی همچنان میتواند اطلاعاتی مانند IP، زمان اتصال و حجم تبادل داده را مشاهده کند؛ دادههایی که برای تحلیل رفتار کاربران بسیار ارزشمند هستند.
استفاده همزمان از چند VPN؛ لازم یا پرخطر؟
برخی کاربران برای افزایش امنیت به استفاده همزمان از چند فیلترشکن روی آوردهاند؛ روشی که به گفته کارشناسان، بیشتر برای شرایط خاص امنیتی کاربرد دارد و برای کاربران عادی نهتنها ضروری نیست، بلکه میتواند ریسک خطا و ناامنی را افزایش دهد.
پروتکلها؛ اسم مهم است یا نحوه استفاده؟
بحثهایی درباره امن یا ناامن بودن پروتکلهایی مانند VMess و VLESS نیز این روزها زیاد شنیده میشود. کارشناسان تأکید میکنند امنیت بیش از آنکه به نام پروتکل وابسته باشد، به فعال بودن رمزنگاری و نحوه پیادهسازی آن بستگی دارد. استفاده از پروکسی بدون TLS یا انکریپشن فعال، میتواند کاربران را در معرض خطر جدی قرار دهد.
VPN بدون دسترسی؛ واقعاً امن؟
برخی تصور میکنند اگر یک اپلیکیشن VPN مجوزهای سیستمی نگیرد، پس امن است؛ اما متخصصان هشدار میدهند که حتی بدون Permission، یک VPN میتواند کل مسیر ترافیک اینترنت کاربر را کنترل کند. این موضوع الزاماً هک یا بدافزار نیست، بلکه به مدل کسبوکار بسیاری از VPNهای رایگان برمیگردد.
به گفته پویا درودی، پژوهشگر نرمافزار، بسیاری از VPNهای ناشناس:
-
کاربران را بهعنوان منبع داده میبینند
-
الگوهای رفتاری و زمانی آنها را جمعآوری میکنند
-
و از این دادهها برای اهداف تجاری یا تحلیلی استفاده میکنند
وقتی «روزنه» باز میشود، باید محتاط بود
صالح سوزنچی، معمار نرمافزار، وضعیت فعلی اینترنت را به پوستهای تشبیه میکند که روزنههایی در آن ایجاد شده است:
«اینکه از کجا و چگونه این روزنه باز شده، خودش یک سؤال مهم است و نباید به هر مسیری اعتماد کامل داشت.»
او تأکید میکند کاربران عادی ابزار و دانش فنی لازم برای بررسی همه جزئیات امنیتی را ندارند و انتظار اینکه هر فرد خودش همهچیز را ارزیابی کند، نه واقعبینانه است و نه منصفانه.
جمعبندی
در شرایط فعلی، استفاده از فیلترشکنها یک انتخاب آزادانه نیست، بلکه واکنشی ناگزیر به محدودیتهای گسترده اینترنتی است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که هر اتصال لزوماً امن نیست و هر راه باز، بدون هزینه نخواهد بود.
این روزها مهمترین اصل امنیت دیجیتال شاید این باشد:
«وصل شدن» همیشه بهمعنای «در امان بودن» نیست.
