ترامپ: با نتانیاهو به توافق «قطعی» نرسیدیم؛ گفتوگوهای آمریکا با ایران ادامه مییابد
بازتاب– دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که دو طرف به هیچ توافق نهایی و قطعی درباره نحوه برخورد با ایران دست نیافتهاند، اما تأکید کرد که گفتوگوهای آمریکا با تهران همچنان ادامه خواهد یافت تا امکان دستیابی به یک توافق بررسی شود.
این دیدار که هفتمین ملاقات ترامپ و نتانیاهو در کمتر از سیزده ماه گذشته بود، بهصورت کمحاشیه و پشت درهای بسته برگزار شد. نتانیاهو در این سفر تلاش داشت بر مواضع آمریکا در دور جدید مذاکرات با ایران تأثیر بگذارد؛ بهویژه با هدف گسترش دامنه گفتوگوها فراتر از موضوع هستهای و شامل برنامه موشکی و فعالیتهای منطقهای ایران. با این حال، شواهدی از پذیرش این خواستهها از سوی رئیسجمهور آمریکا منتشر نشد.
ترامپ پس از بیش از دو ساعت و نیم گفتوگوی خصوصی با نخستوزیر اسرائیل، این دیدار را «بسیار خوب» توصیف کرد، اما تصریح کرد که تصمیم مهمی اتخاذ نشده است. او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که تنها نکته مورد توافق، ادامه مذاکرات با ایران برای بررسی امکان دستیابی به یک توافق بوده است و افزود در صورت دستیابی به توافق، این مسیر را به اقدام نظامی ترجیح میدهد.
رئیسجمهور آمریکا هشدار داد که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، پیامدهای آن نامشخص خواهد بود و یادآور شد که در گذشته نیز شکست دیپلماسی به حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران انجامیده است. ترامپ همزمان بار دیگر بر حمایت قاطع خود از امنیت اسرائیل تأکید کرد.
ترامپ در گفتوگویی رسانهای تصریح کرد که از نظر او یک توافق مطلوب با ایران باید شامل جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هستهای و همچنین محدودیتهای موشکی باشد، هرچند جزئیات بیشتری ارائه نکرد. او همچنین اعلام کرد که در حال بررسی اعزام یک ناوگروه هواپیمابر دیگر به منطقه بهعنوان بخشی از تقویت حضور نظامی آمریکا در نزدیکی ایران است.
در واکنش به این تحولات، بازارهای سهام آمریکا تغییر محسوسی را تجربه نکردند. شاخص داوجونز اندکی کاهش یافت، شاخص اساندپی ۵۰۰ تقریباً بدون تغییر باقی ماند و شاخص نزدک نیز افت جزئی را ثبت کرد؛ امری که نشاندهنده احتیاط سرمایهگذاران در برابر تحولات ژئوپولیتیکی است.
بر اساس گفته منابع آگاه، اسرائیل نگران آن است که آمریکا به توافقی محدود و صرفاً هستهای با ایران رضایت دهد؛ توافقی که شامل محدودیت بر برنامه موشکهای بالستیک ایران یا پایان حمایت تهران از گروههای نیابتی مانند حماس و حزبالله نباشد. مقامات اسرائیلی بارها نسبت به اعتماد به تعهدات ایران هشدار دادهاند.
در مقابل، ایران تأکید کرده است که مذاکرات انجامشده در عمان تنها بر موضوع هستهای متمرکز بوده و هرگونه گفتوگو درباره برنامه موشکی را رد کرده است. علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، اعلام کرد که توان موشکی ایران «غیرقابل مذاکره» است.
دفتر نخستوزیر اسرائیل پس از این دیدار اعلام کرد که نتانیاهو بر ضرورت توجه به نیازهای امنیتی اسرائیل در روند مذاکرات تأکید کرده و دو طرف توافق کردهاند هماهنگی و تماسهای نزدیک خود را ادامه دهند. همچنین انتظار میرفت در این دیدار درباره گزینههای نظامی در صورت شکست دیپلماسی نیز گفتوگو شده باشد.
موضوع غزه نیز از دیگر محورهای گفتوگوی دو رهبر بود. ترامپ در تلاش است روند آتشبس و برنامه پیشنهادی خود برای پایان جنگ و بازسازی نوار غزه را پیش ببرد، اما این طرح با موانع جدی، از جمله اختلافنظر بر سر خلع سلاح حماس و نحوه خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی، روبهروست.
ترامپ پس از دیدار گفت که درباره پیشرفتها در غزه و تحولات کلی منطقه گفتوگو شده است. این سفر نتانیاهو که ابتدا برای تاریخ دیرتری برنامهریزی شده بود، در پی تشدید تعاملات آمریکا با ایران جلو افتاد.
در حالی که نفوذ منطقهای ایران در پی حملات اسرائیل، تضعیف گروههای همپیمان تهران و تحولات سوریه کاهش یافته، اسرائیل نگران بازسازی توان نظامی و منطقهای ایران پس از درگیریهای اخیر است.
با وجود هماهنگی کلی واشنگتن و تلآویو، اختلافنظرهایی نیز میان دو طرف وجود دارد. بخشی از طرح ترامپ برای آینده غزه، چشماندازی از تشکیل دولت فلسطینی را مطرح میکند؛ موضوعی که نتانیاهو و ائتلاف راستگرای او بهشدت با آن مخالفاند. تصمیم اخیر کابینه امنیتی اسرائیل برای تسهیل گسترش شهرکسازی در کرانه باختری با واکنش منفی جامعه بینالمللی روبهرو شده و ترامپ نیز بار دیگر مخالفت خود را با الحاق این منطقه اعلام کرده است.
