جدیدترین اخبار
15 دی 1399 ساعت 13:37 سیاسی کد خبر :774299

تغییر ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی به نفع ترکیه و ضرر ایران/ آیا ایران چاره‌ای جز پذیرش ژئوپلیتیک جدید قفقاز جنوبی دارد؟

العربیه جدید قفقاز جنوبی, ژئوپلیتیک قفقاز, ایران و روسیه, جمهوری آذربایجان, ایران و ترکیه

با آتش‌بس و پایان جنگ میان آذربایجان و ارمنستان، قفقاز جنوبی با ژئوپلیتیک جدیدی روبه‌رو شده است؛ ناتوانی تهران در ایفای نقش در فرایند آتش‌بس و توافقات پس از آن سبب شده است تا چالش‌های جدید برای تهران شکل بگیرد. این چالش‌ها چیست و تهران چگونه با آن‌ها برخورد خواهد کرد؟

 بازتاب؛ آرش صفار– وبسایت خبری-تحلیلی «العربیه الجدید»، در یادداشتی با عنوان «خیزش ترکیه و افول ایران در قفقاز جنوبی» به بررسی پیامدهای جنگ اخیر قره‌باغ پرداخته است.

به باور نویسنده یادداشت العربیه الجدید، اگرچه امضای توافق آتش‌بس در نوامبر گذشته به مرحله فعال منازعه پایان داده، اما به افزایش تنش‌ها میان ترکیه، روسیه و ایران کمک کرده است.

به باور «فواد شهبازف»، نویسنده یادداشت، تقابل آنکارا-مسکو که منجر به تغییر موازنه منطقه‌ای در مرزهای جنوبی روسیه شده است را می‌توان در امتداد رقابت دو کشور در سوریه و لیبی مورد توجه قرار داد؛ با این وجود مداخله فعال ترکیه در جنگ اخیر قره‌باغ علاوه بر مسکو، برای تهران نیز دارای پیامدهای مهمی است.

نویسنده به این موضوع اشاره می‌کند در بازه ژانویه 2019 تا ژانویه 2020، واردات تسلیحات آذربایجان از ترکیه حدود 40 درصد افزایش یافته بود؛ به علاوه در جریان جنگ ترکیه با فروش 6 فروند پهپاد «بیرقدار» و موشک‌های نقطه‌زن به باکو، نقش برجسته‌ای در پیروزی نظامی جمهوری آذربایجان ایفا کرد؛ این در حالی است که از نظر تهران جنگ اخیر در بدترین زمان ممکن روی داد؛ چرا که تحریم‌های اقتصادی شدید آمریکا علیه ایران و درگیری در منازعات خاورمیانه، توان مانور تهران را به شدت محدود کرده است.

به ادعای نویسنده یادداشت العربیه الجدید، ایران بر خلاف رقیب منطقه‌ای خود، موضع بی‌طرفی اتخاذ کرد و به طور مکرر پیشنهاد میانجی‌گری میان دو طرف را مطرح کرد. با توسعه درگیری‌ها به پشت مرزهای ایران، تهران طرح صلح خود را ارائه کرد؛ ناتوانی ایران برای ایجاد هر گونه تفاهم میان باکو و ایروان نشان داد که ایران در این جنگ، فاکتور بی‌اهمیتی است؛ به باور نویسنده دلیل ایران درگیری در منطقه عربی و فرسایش نفوذ ایران در قفقاز بوده است.

از سوی دیگر، تهران در موقعیتی قرار نداشت که یک میانجی بی‌طرف باشد؛ ادعا و اتهام ارسال سلاح از داخل ایران به ارمنستان، علاوه بر افزایش فشارهای داخلی بر تهران برای بستن مرزهای خود با ارمنستان، سبب ناخشنودی و بدبینی باکو شد.

مواضع مقام‌های ایرانی از جمله رئیس‌جمهور، وزیر خارجه و مشاور رهبر ایران در مورد ضرورت احترام به تمامیت ارضی آذربایجان و لزوم خروج نیروهای ارمنستان از مناطق اشغالی، تغییری در رویکرد بدبینانه باکو ایجاد نکرد.

در پایان درگیری‌های نظامی، طرح آتش‌بس روسیه چالش‌های جدید و مهمی همچون بازگشت باکو به مرزهای ایران را برای ایران در پی داشته است؛ موضوعی که بالقوه با تهدیدهایی برای امنیت ملی ایران همراه شده است.

از سوی دیگر، افزایش نفوذ ترکیه در منطقه و تلاش‌های حزب عدالت و توسعه برای افزایش نفوذ در میان جمهوری‌های ترک زبان سابق اتحاد شوروی، برای ایران نگران‌کننده است.

موضوع دیگر که مشکل مهمی برای تهران محسوب می‌شود، ایجاد کریدور جدید در مرزهای ایران است که باکو را نخجوان و ترکیه متصل و عملا ارتباط باکو و آنکارا را از ایران بی‌نیاز می‌کند. توافق باکو و آنکارا برای ساخت یک خط لوله که گاز آذربایجان را از مسیر نخجوان به ترکیه می‌رساند، نخستین پیامد این کریدور جدید برای ایران است و می‌تواند ایران از درآمد قابل توجهی محروم کند.

به باور شهبازف، جنگ اخیر قره‌باغ واقعیت‌های ژئوپلیتیک جدیدی را شکل داده است که ایران نمی‌تواند آن‌ها نادیده بگیرد؛ تقویت پیوندهای ترکیه-آذربایجان و همکاری‌های نظامی اسرائیل-آذربایجان، مرز مشترک طولانی‌تر با باکو و استقرار نیروهای نظامی روس در 100 کیلومتری مرز ایران، موضوعاتی نیستند که تهران قادر باشد چشم بر آن‌ها ببندد.

نویسنده، یادداشت خود را اینگونه جمع‌بندی می‌کند که اگرچه تهران و مسکو از روابط خوبی برخوردار هستند، تهران در افزایش اهرم‌های خود در قفقاز جنوبی ناموفق بوده است و مسکو توانسته است منطقه را بر اساس منافع خود شکل دهد. از سوی دیگر مشخص نیست که در آینده نزدیک، روابط تهران و باکو چگونه سازمان خواهد یافت؛ به نظر نویسنده، در کوتاه مدت ایران چاره‌ای جز پذیرش ژئوپلیتیک جدید منطقه و ایجاد روابطی نزدیک‌تر با باکو، آنکارا و مسکو ندارد.

Ad

روی خط خبر

  • پلیس آمریکا با خودرو شاسی بلند از روی مردم رد شد/ فیلم
  • 30 فرمان ضربتی جو بایدن برای ترامپ‌زدایی
  • رئیس کل سازمان خصوصی سازی منصوب شد
  • تمدید محدودیت سفر به لندن تا پایان بهمن‌
  • واکسن آمریکایی کرونا باز هم تلفات داد
  • قیمت سکه، طلا و ارز 99.11.05
  • بهار نفت ایران، امیدواری یا توهم/ بایدن بازار ایران را گلستان می‌کند؟
  • نرخ رسمی همه ارزها ثابت شد
  • بانک مرکزی: از امروز 5 بهمن تراکنش‌های بدون کد یا شناسه ملی برگشت می‌خورند
  • هشدار یک فوق تخصص درباره عواقب بازگشایی مدارس
  • واکنش فرماندهی نیرو‌های مسلح عراق به شهادت شماری از نیروهای الحشد الشعبی
  • گفت‌وگوی تلفنی بایدن و جانسون درباره ایران
  • لری کینک مجری مشهور آمریکایی بر اثر کرونا درگذشت
  • مرغ دوباره گران شد
  • دستور ویژه فرمانده ناجا برای پیگیری ضرب و شتم مامور راهور توسط نماینده مجلس/ فیلم
  • اقدام فایزر برای سرپوش گذاشتن بر تحریم دارویی ایران بود
  • وضعیت سبد سهام عدالت در چهارم بهمن ماه
  • برگزاری نمایشگاه‌های عمومی ممنوع شد
  • عراقچی: هیچ علاقه‌ای برای تماس مستقیم با آمریکا نداریم
  • گرد و خاک در سیستان و بلوچستان ۱۳۰ نفر را به مراکز درمانی کشاند
  • کرونا، جان یک سینماگر فرانسوی را گرفت
  • منابع خبری از شنیده شدن صدای انفجار در ریاض خبر دادند
  • کرونا به جان ۲۰۰ نظامی حافظ امنیت مراسم تحلیف افتاد
  • ۱۵ محصول ۵ هزار تومانی میادین میوه و تره بار
  • ستاد کرونا: هیچ شهر قرمز کرونایی در کشور نداریم
  • آخرین وضعیت معلمانِ آسیب‌دیده در حادثه‌ آتش‌سوزی کانکس درخوزستان
  • ظریف: ناگفته‌های زيادی دارم/ با مردم حرف محرمانه نداریم اما صریح هم نمی‌توانیم حرف بزنیم
  • خرید آنلاین کالسکه و کریر دلیجان
  • عراق پرواز‌های خود با ایران را از سرگرفت
  • قیمت سکه، طلا و ارز ۹۹.۱۱.۰۴
  • Ad