جدیدترین اخبار
6 خرداد 1399 ساعت 13:26 اجتماعی کد خبر :717653
برای چاپ کلیک کنید
نگاهی به سریال «دودکش» به بهانه پخش از آی فیلم عربی

معجونی دوست داشتنی از طنز موقعیت و کلام

محسن محمدی – بیش و کم اغلب سریال‌‌‌های تلویزیونی که رگه ‌های طنز در آنها عیان و حتی گل درشت است، سنگ ‌بنای طنز خود را بر کمدی کلامی‌استوار ساخته اند و کمتر در خلق کمدی برآمده از موقعیت توفیق داشته‌ اند. در پیوند با این رویکرد، سهم قابل اعتنایی از خلق کمدی بر پایه کلام، به تکیه کلام‌‌‌های کاراکترها و پاسکاری‌‌‌های محاوره ‌ای میان آنها اختصاص می‌یابد. هر شخصیت تکیه کلام مخصوص به خود را صاحب می‌ شود و بازار یکی به دو کردن و لفاظی و تیشه دادن و اره گرفتن‌‌‌های کلامی‌گرم می‌شود. از آن سو، در همان معدود آثار نمایشی تلویزیون که حاصل جهدشان بابت خلق لحظات طنز بر پایه کمدی موقعیت، ابتر نمانده و به نتایج و برکات مقبول و قابل دفاعی ختم شده، کلام مغفول مانده و همه امور بر مدار اکت و کنش و واکنش فیزیکی چرخیده است. کمتر سریال طنزی را در تلویزیون می‌توان سراغ گرفت که به طنز موقعیت و کلام به یک اندازه بها داده و معجونی متناسب و متوازن را از این دو مقوله در خود داشته باشد.

 

معجونی دوست داشتنی از طنز موقعیت و کلام

 

سریال «دودکش» به کارگردانی محمدحسین لطیفی از جمله همین معدود آثار نمایشی تلویزیون است که طنز موقعیت و کلامی‌را یکجا و متوازن با خود دارد و از این منظر، یکی از مجموعه‌‌‌های طنز اجتماعی شاخص و مخاطب پسند به شمار می‌رود. دودکش با روایت قصه اصلی خود و داستانک‌‌‌های فرعی حول و حوش آن در یک قالیشویی (که لوکیشن به نسبت خلاقانه ‌ای در سریال‌‌‌های تلویزیونی است) بستری را فراهم می‌‌آورد تا مقوله کمدی در میان گیرودار اتفاقات و رخدادهای فیزیکی میان کاراکترها و موقعیت‌‌‌‌های غیرقابل پیش بینی به وجود بیاید. از سوی دیگر، برای خلق طنز کلامی‌هم تلاش شده که علاوه بر برقراری جدل‌‌‌های لفظی جذاب میان شخصیت‌ ها، از تکیه کلام‌‌‌های بدیع و کمتر به کار گرفته شده در سایر سریال ‌ها و حتی ناآشنا با گوش مخاطب عام بهره گرفته شود. تکیه کلام هایی مانند ضرس قاطع، آمپاس، آچمز و مصادر مرکبی همچون ان قلت آوردن، لغز خواندن و قمپز در کردن تا پیش از دودکش در کمتر سریال طنز تلویزیون شنیده شده است. تکیه کلام‌ هایی که تا مدت ‌ها پس از پخش اولیه سریال در ماه رمضان سال ۱۳۹۲ بر سر زبان مردم کوچه و بازار بود.

سریال دودکش هر چند با توجه به تم کمدی اجتماعی ای که از آن برخوردار است شاید بیشتر مناسب پخش در ایام نوروز به نظر برسد (که گویا قرار اولیه هم بر این بوده) اما نمایشش در ماه مبارک رمضان هم خالی از لطف نیست. به هر حال رمضان، ماه خداست و محملی برای سرور و بهجت مسلمانان از بابت گشوده شدن درهای آسمان و گسترانیده شدن خوان الهی. چه ایراد دارد روزه دار ایرانی یا عرب زبان مخاطب کانال آی فیلم عربی پس از یک روز روزه داری و عبادت، در ایام فرح بخش پس از افطار به نظاره یک کمدی جاندار بنشیند و خنده بر روی لبانش نقش ببندد؟

برزو نیک نژاد و حسن وارسته در مقام نویسندگان فیلمنامه دودکش با طراحی دو خانواده مشتاق و سوزنچیان و آنچه میان افراد این خانواده و علی الخصوص فیروز مشتاق و نصرت سوزنچیان می‌‌گذرد، لحظات کمیکی را خلق کرده اند که دلخواسته مخاطب است. خلق کاراکترهای خاکستری، شخصیت پردازی‌‌‌های منطقی، ریتم مناسب و ساختار درست سبب شده تا سریال دودکش و جذابیت هایش شامل مرور زمان نشده و زنگار کهنگی و ملال آوری بر آن ننشیند. بار اصلی خلق کمدی به خصوص از نوع کلامی‌اش بر عهده هومن برق نورد و بهنام تشکر است؛ زوج هنری که پس از نقش آفرینی در سریال‌‌‌‌های «ساختمان پزشکان» و «دزد و پلیس» در دودکش به یک پختگی و قوام رسیده اند و در اصطلاح عامیانه، به خوبی با هم جفت و جور شده اند. این را هم باید گفت که سایر کاراکترها از جمله بهروز و عفت، برادر و همسر فیروز مشتاق هم به اندازه خود سهمی‌قابل اعتنا را در خلق موقعیت‌‌‌های کمیک و پیشبرد قصه بر عهده دارند. از آن سو، کاراکترهای زن در سریال دودکش چندان در حاشیه قرار ندارند و زیر سایه شخصیت‌‌‌‌های مرد نیستند.
محمدحسین لطیفی در مقام کارگردان سریال دودکش، در ورای روایت کشمکش‌‌‌های درونی و بیرونی دو خانواده، قصد و منظور دیگری را هم در سر پرورانده و آن تکریم نهاد مقدسی به نام خانواده است. اصولاً تمام کنش‌‌ها و واکنش‌‌‌های کاراکترهای اصلی سریال دودکش از برای حفظ خانواده و تامین نیازها و حوائج و آسایش و آرامش اعضایش است. فیروز مشتاق هر چه می‌کند به این نیت است تا آب در دل زن و بچه هایش تکان نخورد، همچنان که نصرت سوزنچیان، و البته در این مسیر نه به بیراهه می‌‌روند و نه حلال را حرام می‌کنند و حق را از باطل.

بی‌گمان سریال دودکش همان گونه که برای مخاطبان وطنی جذاب بوده است، می‌تواند برای بینندگان آی فیلم عربی در اقصی نقاط جهان هم تماشایی باشد، هر چند ترجمه اصطلاحات و تکیه کلام‌‌‌های خاص کاراکترهای سریال در دوبله کار آسانی به نظر نمی‌رسد.

روی خط خبر

  • درخواست فرصت 20 ماهه طالبان از جامعه جهانی
  • دیدار وزیر امور خارجه روسیه با کشور‌های حوزه خلیج فارس
  • انگلیس خواستار اصلاحات در لبنان شد
  • واکسن فایزر از کشور بلژیک وارد کشور می‌شود
  • عراق: رابطه با اسرائیل برقرار نخواهد شد
  • برنامه تعطیلی سینماها در ایام اربعین اعلام شد
  • ادامه ماجرای هولناک گورهای جمعی کودکان بومی‌کانادا؛ کلیسا عذرخواهی کرد
  • جدیدترین رنگ‌بندی کرونایی شهرهای کشور
  • بازگشت زائران اربعین از دوشنبه/ تعلیق سه ماهه یک شرکت مسافرتی
  • ترخیص همه کامیون‌های دپو شده گمرک، تا آخر مهرماه
  • احتمال قطعی ۸ ساعته گاز محدوده‌هایی از مناطق ۱۶ و ۱۹ شهرداری تهران برای فردا
  • ساعت کار میادین میوه و تره‌بار تهران در نیمه دوم سال اعلام شد
  • بازداشت یک ایرانی در سوئد
  • رئیسی: سامانه هوشمند کنترل کرونا آزمایش شود
  • شامبالا نماینده سینمای قرقیزستان در اسکار ۲۰۲۲ شد
  • دستگیری سارق هزار میلیاردی منزلی در غرب تهران
  • نظر رئیس شورای رقابت درباره واردات خودرو
  • سرگردانی زائران در فرودگاه بدون عذرخواهی و جبران خسارت/ عکس
  • سازمان بورس: توزیع سهام عدالت شانسی نبود
  • خدمات اتوبوسرانی تهران به عزاداران اربعین
  • رئیس سابق سازمان غذا و داروی آمریکا: احتمالاً دلتا آخرین موج کرونا است
  • طرح نمایندگان مجلس برای تثبیت قیمت‌ها و کنترل تورم
  • فایزر برای زنان بی خطر است
  • ۲۰۹ نماینده مجلس طرح متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان را امضا کردند
  • قیمت سکه، طلا و ارز شنبه ۳ مهر /اینفوگرافیک
  • سازمان ملل تعداد کشته شدگان 10 سال جنگ سوریه را اعلام کرد
  • ارائه اینترنت رایگان برای دانشجویان و اساتید دانشگاه‌ها
  • هشدار در مورد مصرف نوعی داروی مسکن در دوران بارداری
  • خشم سعودی‌ها از حواشی غیراخلاقی جشن «روز ملی عربستان»
  • حضور تمام دانش‌آموزان در مدارس از آبان‌ماه
  • 16 شهریور- حامد