جدیدترین اخبار
29 دی 1398 ساعت 12:08 سیاسی کد خبر :675841

علت مسئولیت‌ناپذیری مدیران در ماجرای سقوط هواپیما

عباس عبدی در اعتماد نوشت: پس از هر حادثه‌ای که رخ می‌دهد اولین پرسش این است که مسوولیت و تقصیر رخ دادن این حادثه به‌عهده کیست؟ چه کسانی را باید تحت پیگرد قضایی یا سیاسی و اخلاقی قرار داد؟ آیا در جامعه مدرن چیزی به عنوان خطای فردی داریم؟ و اگر داریم حدودش چگونه است؟

این مساله نه فقط در ایران، بلکه در سطح جهان نیز مورد توجه است؟ از ساده‌ترین آن‌ها شروع می‌کنیم. مسوولیت تصادفات رانندگی متوجه کیست؟ هر مورد تصادفی که رخ می‌دهد، پلیس و کارشناسان اقدام به شناسایی مقصر می‌کنند. مثلا می‌نویسند در فلان تصادف، راننده کامیون یا اتوبوس، به علت انحراف به چپ بر اثر خواب‌آلودگی، صددرصد یا کمتر مقصر است. ظاهرا ماجرا درست است، ولی هنگامی که دقت می‌کنیم متوجه می‌شویم که از میان دو شرکت حمل‌ونقل «الف» و «ب»، تعداد تصادفات خودرو‌های شرکت «الف» با لحاظ کردن تعداد اتوبوس‌ها و میزان تردد و سایر شرایط سه برابر تصادفات خودرو‌های شرکت «ب» است، بنابراین می‌توان به راحتی نتیجه گرفت که شرکت «ب» حتما تمهیداتی را می‌اندیشد که رانندگان آن کمتر دچار خواب‌آلودگی و انحراف به چپ و سایر تخلفات منجر به تصادف و فوت می‌شوند. پس در سطح میانی خطای انسانی نیست که عامل تصادف است، بلکه این خطای سازمانی و مدیریتی است که منشا این تصادفات شده است.

اگر این مقایسه را میان دو کشور انجام دهیم، خواهیم دید که مثلا شاخص مرگ و میر ناشی از تصادفات در ترکیه نصف ایران است. این را نمی‌توان به خطای سازمانی یا شرکت‌های حمل‌ونقل فرو کاست، بلکه این را باید در چارچوب کلان‌تری تحلیل کرد. ساختار مدیریتی یا خطای سیاستگذاری عامل اصلی این تفاوت است.

بنابراین در دنیای مدرن چیزی به عنوان اشتباه فردی یا انسانی مستقل از خطا‌ها و تقصیرات سازمانی و ساختاری نداریم، هر چه هست درنهایت به عوامل و عللی بالاتر ارجاع داده می‌شود. هنگامی که یک شرکت حمل‌ونقل برای کاهش هزینه‌ها و افزایش سودش، رانندگانی را به کار می‌گیرد که تجربه کمتری دارند، یا کار زیادی از آن‌ها می‌کشد و آنان را خسته می‌کند، یا اتوبوس‌های خود را به‌موقع سرویس نمی‌کند، یا نظارت کافی بر رفتار و عملکرد رانندگانش ندارد، به‌طور طبیعی خطا‌های انسانی این شرکت و…

در نتیجه مرگ و میر ناشی از تصادفات آن بسیار بیشتر از شرکتی می‌شوند که این نقاط ضعف را ندارند. همچنین جامعه و حکومتی که مقررات دقیق برای مدیریت شرکت‌های حمل‌ونقل دارد و استاندارد‌ها را رعایت می‌کند و پلیس و عوامل جاده‌ای، بهترین نظارت‌ها را انجام می‌دهند، در اعمال مقررات و مجازات‌های رانندگی سخت‌گیر هستند، به‌طور طبیعی نیز مرگ و میر تصادفات در آنجا بسیار کمتر از کشور دیگری است که این امور را رعایت نمی‌کنند.

مسوولیت فردی در نظام‌های پیشامدرن معنا دارد. در یک روستای دورافتاده یک نفر مرتکب یک خطای فردی می‌شود که هیچ عامل سازمانی و اداری در آن دخالت ندارد ولی در جامعه مدرن حتی در همان روستای دورافتاده نیز خطا‌ها و تخلفات فردی نیز ریشه کلان و غیرفردی دارد. مثلا در برخی روستا‌ها اختلافات و در نتیجه درگیری‌ها روی زمین و آب فراوان است. یک علت آن فقدان سازوکار‌های حقوقی موثر برای حل اختلاف است. روستاییان قادر نیستند یا برای‌شان مقرون به صرفه نیست که برای حل اختلاف از طریق دادگستری و فرآیند پیچیده آن اقدام کنند. سازوکار‌های سنتی حل اختلاف نیز از میان رفته، لذا درگیری و کشت و کشتار جانشین حل اختلاف مدنی می‌شود.

در قضیه سقوط هواپیما نیز باید به این مساله توجه داشت. نه فقط این هواپیما، بلکه هر حادثه هوایی مشمول این قاعده است. اگر قرار باشد که در هر حادثه‌ای به عوامل فردی، مثل اشتباه، یا حتی اشتباه دستگاه‌ها یا حتی نفوذ و… اشاره و مساله حل شود، دیگر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. مردم که نمی‌توانند امنیت و زندگی خود را به مسوولیت‌های فردی افرادی وابسته کنند که آنان را شخصا نمی‌شناسند و این حکومت است که آنان را منصوب می‌کند و باید مسوولیت بپذیرد.

یکی از عللی که در ایران مسوولان بالاتر مسوولیت نمی‌پذیرند و استعفا نمی‌دهند، همین نگاه است که خلاصه در صف اول حادثه می‌توان کسانی را پیدا کرد که مرتکب خطا شده‌اند و بار مسوولیت را به دوش آنان انداخت. علت دیگر این مسوولیت‌ناپذیری مدیران؛ در نگاهی است که در جامعه ترویج می‌شود که گویی با انتخاب یا حضور افراد خوب (که معمولا هم عکس آن انتخاب می‌شوند) کار‌ها درست می‌شود. در حالی که نقش ساختار‌ها و مدیریت‌های کلان بسیار مهم‌تر از نقش افراد است.

Ad

مهدی فرد مهربان

با سلام. این آقا هنوز متوجه نشده که در کشوری زندگی میکند که هیچ جای آن ساختار مند نیست مثلا همپیالگی ایشان در راه آهن جناب دکتر آقایی در اثر سانحه ریلی که ۴۰ نفر از هموطنانمان در آن سوختند و کباب شدند استعفا داد . حالا ایشان کجا هستند؟ مجددا رفت شهرداری و معاون ترافیکی شد. چند تا طرح نامربوط داد و بازهم از آنجا استعفا داد. این یعنی چی؟ آیا سیستمی که پاسخگوست این چنین رفتار میکند؟

Ad

روی خط خبر

  • اعضای باند سارقان مسلح را شناسایی کنید/ تصاویر
  • مرغ در بازار تهران آرام گرفت
  • ارزش سهام عدالت، امروز ۹ آذر ۹۹
  • «دودکش۲» وارد پیش تولید شد
  • بازی رایانه‌ای سفیر عشق آماده شد
  • اخبار ضد و نقیض درباره سرنوشت محافظ شهید فخری زاده
  • روایت یک مستندساز از جزئیات ترور شهید فخری ‌زاده
  • تولید روزانه ایران خودرو در مرز سه هزار دستگاه
  • رئیس مجلس شورای اسلامی: دشمن پشیمان نمی‌شود مگر با واکنش قوی
  • قیمت جدید دلار و دیگر ارزها در صرافی ; یکشنبه 9 آذر 99
  • جدیدترین پیکاپ بازار ایران با نام T8 چه مشخصاتی دارد؟
  • پرویز پورحسینی در جوار مزار همسرش در خاک آرمید
  • یارانه معیشتی فردا (دوشنبه) واریز می شود
  • نامگذاری خیابان صنایع تهران به نام شهید فخری‌زاده
  • بازگشت بوی نامطبوع به تهران/ شهرداری پیگیری نمی کند؟
  • وداع با پیکر شهید فخری‌زاده در حرم مطهر حضرت امام رضا (ع)/ عکس
  • روزنامه کیهان: وقت آن رسیده که به بندر حیفا حمله کنیم/ این حمله باید با تلفات سنگین انسانی همراه باشد
  • ریزش یک تا 20میلیونی قیمت خودروهای داخلی در بازار
  • سنگین‌ترین صف‌های خرید و فروش سهام یکشنبه 9 آذر 99
  • آیا عمر اوپک به سر رسیده است؟
  • کاهش نرخ ارز، چه کالاهایی را ارزان می‌کند؟
  • اظهارات یک مقام صهیونیست در مورد ترور دانشمند ایرانی
  • شاخص بورس بار دیگر به کانال یک میلیون و ۴۰۰ هزار واحدی صعود کرد
  • توزیع گوشت مرغ با قیمت ۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان در میادین میوه و تره بار تهران
  • ریزش معدن طلا در زیمبابوه ۴۰ کارگر را گرفتار کرد
  • اسرائیل؛ در تیررس انتقام سخت و عواقب ترور دانشمند ایرانی
  • آخرین قیمت ها در بازار موبایل
  • نرخ رسمی ۴۷ ارز ثابت ماند
  • سامانه جامع تجارت ایران راه اندازی شد/ فیلم
  • توضیحات وزارت بهداشت درباره تولید ۴ فرآورده با منشاء گیاهی مرتبط با کرونا