جدیدترین اخبار
28 خرداد 1398 ساعت 10:21 اقتصادی کد خبر :558957

آیا تجربه پولپاشی در اقتصاد ایران اثر مستقیم بر تشکیل سرمایه ثابت داشته است؟

نگاهی به تصمیمات توسعه محور در دهه ۴۰ نشان می‌دهد، نبود برنامه کلان و اعمال نفوذ در هزینه کرد اعتبارات، به سرعت باعث انحراف منابع به سمت مستغلات و واردات کالای مصرفی خارجی شد، بی آنکه این پولپاشی اثر چندانی بر تشکیل سرمایه ثابت داشته باشد.

نگاهی به تاریخ توسعه کشور پژوهشگران را با یک سوال اساسی مواجه کرده است، آیا پولپاشی، وجود ظرفیت خالی و رویه بودن دیدگاه های توسعه ای در جهان توضیح کافی برای رشد اقتصادی دهه ٤ فراهم می کنند؟

در سال ١٣٣٦ از محل تجدید ارزیابی دارایی های بانک ملی( که در ان زمان نقش بانک مرکزی را ایفا می کرد) مبلغ هفت میلیارد ریال پایه پولی جدید شناسایی شد که بنا شد تحت اشراف شورای اقتصاد مصروف توسعه شود. برای درک بزرگی عدد هفت میلیارد ریال در مقیاس کمیت های پولی آن زمان، یاداور می شوم کل دارایی خارجی بانک مرکزی در اوان تاسیس(١٣٣٩) حدود ١٩ میلیارد ریال بوده است. در ان زمان قیمت نفت مطابق نیازهای ارزی ایران بود( قابل مقایسه با میانه دهه ٤) و کمک های اصل ٤ ترومن هم به غنای منابع ارزی می افزود. زمانه هم زمانه توسعه بود و نتایج عظیم طرح مارشال در جهان بعد از جنگ( یا نتایجی که به طرح مارشال نسبت داده می شود) در حال رخ نمایی بود. پول، ارز و دنیای رو به توسعه همه فراهم بود اما نتیجه این ورودی ها صرفا یک فاجعه ساخت.

به گزارش تسنیم،نبود برنامه کلان و اعمال نفوذ در هزینه کرد ان هفت میلیارد ریال کذایی، به سرعت باعث انحراف منابع به سمت مستغلات و واردات کالای مصرفی خارجی شد که دومی فشار روزافزونی بر حساب جاری وارد می کرد بی انکه این همه پولپاشی اثر چندانی بر تشکیل سرمایه ثابت داشته باشد.
در ١٣٣٨ طی توافق شرکتهای تولید کننده نفت، قیمت نفت کاهش یافت و با کاهش دریافتی دولت همزمان با فشار رو به بالا در سمت هزینه های ارزی، وضع ترازتجاری ایران بحرانی شد. به نحوی که امینی نخست وزیر دولت ایران را یک دولت ورشکسته توصیف می کند. سال ١٣٣٩ در بین سالهای سلطنت پهلوی یکی از بدترین سالهاست و اگر نبود برنامه نجات ımf، سال ١٣٤ هم می توانست به مراتب بدتر باشد.( قانون کاپیتولاسیون بدلیل نیاز به وام خارجی تصویب شد) با این وحود تبعات برنامه ریاضتی imf عملا باعث شد در ١٣٤١ و ١٣٤ کشور درگیر رکود شدید باشد.

“اعتبار” بخش مهمی از تراژدی ١٣٣٦-١٣٣٩ و سالهای طلایی ١٣٤٢-١٣٤٩ است. چطور اهرم کردن یک عامل ثابت، در یک فاصله زمانی کوتاه نتایجی تا به این حد متناقض را فراهم می آورد؟

یک توضیح می تواند در نوع نگاه به اعتبار باشد. در ١٣٣٦ نگاه حاکم بر مصوبه شورای اقتصاد، اعتبار به مثابه یک نهاده است که با ارزان کردن آن تولید رونق می گیرد و سرمایه ثابت بیشتر تشکیل می شود. در ١٣٤٢ اعتبار نقش یک ” نهاد” را ایفا می کرد که اولا ناهمسانی های زمانی بین واقعیات اقتصادی را پوشش می داد و ثانیا یک ابزار حکمرانی نظارتی بود که به بانک مرکزی و وزارت اقتصاد کمک می کرد کلان رفتارهای بازیگران اقتصادی را مطابق با یک “برنامه” تنظیم کنند.

Ad
Ad

روی خط خبر

  • آگهی استخدام قراردادی بانک رفاه کارگران+ جزئیات
  • محمود واعظی: کنکور با توجه کامل به نظرات متخصصان ستاد ملی مبارزه کرونا برگزار می شود
  • کلوزآپ کیارستمی در فهرست ۲۵ فیلم برتر خارجی سینما
  • آغاز اولین دوره کنسرت آنلاین موسیقی دستگاهی گروه فیه ما فیه
  • باخانمان با بازی بایگان و پورشیرازی کلید می‌خورد
  • علیرضا زالی ؛مردم از برگزاری تجمعات در عید غدیر خودداری کنند
  • رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات تعدادی از محکومان موافقت کردند
  • استقبال از فیلم راسل کرو در بریتانیا
  • جشنواره فیلم بمبئی تا سال آینده به تعویق افتاد
  • هکر ۱۴ساله در اراک ۲۰۰ حساب بانکی را خالی کرد
  • ایرانی‌ها در ترکیه هم باعث افزایش قیمت مسکن شدند
  • طرح ترافیک تهران هفته آینده هم لغو شد
  • تأخیر ۱۱ ساله در تحویل زمین‌های تعاونی مصرف کارکنان وزارت کشور
  • واردات خودروهای برقی و هیبریدی اتحادیه اروپا افزایش یافت
  • قیمت‌‌های نجومی یخچال و فریزر در بازار/جدول
  • انفجار بمب صوتی در یکی از خیابان‌های زاهدان
  • نحسی خواننده اماراتی دامن لبنان را گرفت
  • شاخص بورس قله ۲ میلیون واحد را فتح کرد
  • ثبت رکورد جدید طلا برای اولین بار در تاریخ
  • واکسن‌ وارداتی روی گروه‌های مختلف تست می‌شود / کارآیی واکسن کرونای روسی قابل پیش‌بینی نیست
  • یکی از اغتشاش‌گران اعتراضات دی ۹۶ در اصفهان اعدام شد
  • شرکت نفتی BP سود سهام خود را نصف کرد
  • سنگین‌ترین صف‌های خرید و فروش 15 مرداد ماه در بازار سهام
  • اخذ مالیات از خانه‌های خالی در مجلس تصویب شد
  • شعله‌ور شدن آتش در محل انفجار بندر بیروت
  • برای تشکیل صندوق پروژه‌ها دیر نشده است/ نباید صندوق‌ها فدای ETF‌ دولت شود
  • مدیرعامل ایران خودرو از به روزآوری تعهدات معوق تا یک ماه آینده خبر داد
  • زندگی مشترک زن جوان بر لبه تیغ / آشنایی با یک مرد جوان در فضای مجازی برایش گران تمام شد
  • آیا خانه هنرمندان در آستانه ورشکستگی است؟
  • ۱۸ الزام بهبود محیط کسب‌وکار
  • Ad