چگونه در شرایط جنگی استرس کودکان را مدیریت کنیم؟
حجتالاسلام والمسلمین دکتر همتی، روانشناس کودک و نوجوان، با اشاره به نقش خطاهای شناختی در شکلگیری اضطراب گفت: پیشبینیهای منفی و تمرکز بر احتمالات ضعیف میتواند استرس افراد را در شرایط بحرانی افزایش دهد.
حجت الاسلام والمسلمین دکتر همتی روانشناس کودک و نوجوان درباره اصول مهمی برای مدیریت استرس و اضطراب (کودکان و بزرگسالان) در ایام جنگ پرداخت که تقدیم شما فرهیختگان می شود.
بسمالله الرحمن الرحیم؛
خوب عزیزان، در خصوص اضطراب صحبت میکردیم و خدمتتان گفتیم که مدل تفکر ماست که باعث ایجاد احساس در ما میشود. پس باید خطاهای شناختی را از خودمان دور کنیم؛ یعنی سعی کنیم پیشبینی منفی نداشته باشیم.
من معمولاً به بزرگواران میگویم: هیچکدام از ماها علم غیب نداریم. ضمن اینکه وقتی «احتمالات» را بررسی میکنیم، میبینیم احتمال خیلی از آن اتفاقات آنقدر کم است که ما در حالت عادی به این احتمال کم توجه نمیکنیم. لذا در حالت جنگ هم باید توجه داشته باشیم که این احتمالِ کم نباید مورد عنایت ما قرار بگیرد.
یعنی چه؟
یعنی بنده اگر از خانه میروم بیرون، احتمال یک در هزار یا یک در دههزار وجود دارد که در مسیر تصادف کنم. همینقدر احتمال هم وجود دارد که در شرایط جنگ، ما آسیب ببینیم یا خانوادهام آسیب ببیند. بنابراین حواسمان باشد؛ پیشبینی منفی را باید جلویش را بگیریم.
یکی از شیوههایی که میتوانیم برای مقابله با پیشبینیهای منفی استفاده کنیم، تکنیک «چالش فکر» است.
در چالش فکر، آن فکر منفی را سعی میکنیم با افکار دیگر به چالش بکشیم:
«من که علم غیب ندارم؛ چقدر احتمال دارد این اتفاقات برای من و خانوادهام بیفتد؟»
این احتمال بسیار ضعیف است؛ از نوادر و تقریباً در حد معدوم. آن چیزی که احتمال خیلی کمی دارد، نباید مورد توجه و تمرکز ما قرار بگیرد. پس قرار است جلوی خطای فکر را بگیریم.
اگر منفینگری وارد ذهن ما شد، سعی کنیم با مثبت اندیشی به جنگش برویم. اگر داریم فاجعهسازی میکنیم، سعی کنیم به خودمان نهیب بزنیم و جلوی این فاجعهسازی را بگیریم.
عزیزان، دقت داشته باشیم که برای کنترل فکر، ما شیوههای دیگری غیر از چالش فکر هم داریم. یکی از شیوههای مناسب برای کنترل فکر، «ذهنگردانی» است.
ذهنگردانی یعنی اگر شما بزرگوار به خاطر استرس و اضطراب نمیتوانید بخوابید، میتوانید ذهنتان را به امور دیگری مشغول کنید.
بنده خودم وقتی این اتفاق برایم میافتد و خوابم نمیبرد، میروم سراغ تکنیک «شکرگزاری».
تکنیک شکرگزاری یعنی شروع میکنم به تشکر کردن از خدا به خاطر نعمتهایی که به من داده؛ و این روش کمک میکند که ذهنم از آن افکار منفی و اضطرابی دور شود و با آرامش بتوانم بخوابم.
باز هم با ما همراه باشید تا نکات دیگری که به کارتان میآید در این شرایط، خدمت شما عرض کنیم. موفق و پیروز باشید.
