هنوز امکان توافق ایران و آمریکا وجود دارد؟
کورش احمدی دیپلمات پیشین ایران معتقد است فضای روابط میان تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری مبهم و دوپهلو شده است؛ از یک سو قرار است مذاکرات دو کشور روز سهشنبه در ژنو ادامه یابد و از سوی دیگر، دونالد ترامپ با لحنی تندتر از گذشته حتی از «تغییر نظام» در ایران سخن میگوید.
به گفته احمدی، این دوگانگی در پیامها باعث شده مشخص نباشد مسیر پیشرو به کاهش تنش و توافق ختم میشود یا باید خود را برای سناریوهای پرتنشتر آماده کرد.
تغییر لحن ترامپ و افزایش فشار نظامی
این دیپلمات پیشین با اشاره به مواضع اخیر ترامپ میگوید لحن او در روزهای گذشته نسبت به قبل تندتر شده است. پیشتر در سخنان رئیسجمهور آمریکا نشانههایی از خوشبینی دیده میشد و او بارها بر تمایل خود و حتی ایران برای رسیدن به توافق تأکید کرده بود، اما اکنون آن فضای مثبت کمرنگتر شده است.
احمدی معتقد است این تغییر لحن میتواند ناشی از نبود نشانههای روشن برای دستیابی به توافق و همچنین تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه باشد. به گفته او، ایالات متحده بهصورت تدریجی توان و تجهیزات نظامی خود را در اطراف آبهای ایران افزایش داده و حتی ناوگروه دیگری را به خاورمیانه اعزام کرده است.
گره غنیسازی و معادله فشار
به باور احمدی، تاکنون نشانهای از آمادگی ایران برای حرکت به سمت یک «توافق خلاقانه» درباره غنیسازی که مورد پذیرش هر دو طرف باشد دیده نشده است؛ موضعی که با سیاست رسمی جمهوری اسلامی همخوانی دارد و بر حفظ حق غنیسازی تأکید میکند.
او احتمال میدهد آمریکا طرح موضوعاتی مانند «غنیسازی صفر» را بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات مطرح کند تا ایران را به عقبنشینی در این حوزه وادار سازد؛ در مقابل، شاید از اصرار بر برخی موضوعات دیگر مانند برنامه موشکی صرفنظر کند.
احمدی با اشاره به حساسیت اسرائیل نسبت به توان موشکی ایران میگوید برای تلآویو مسئله موشکی اهمیت بیشتری دارد، اما ممکن است واشنگتن در مقطع فعلی این موضوع را بیشتر در چارچوب فشار مذاکراتی دنبال کند.
تغییر نظام؛ تهدید واقعی یا ابزار روانی؟
این تحلیلگر در نهایت تأکید میکند بعید میداند «تغییر نظام» عملاً در دستور کار آمریکا باشد و طرح این موضوع را بیشتر در چارچوب فشار روانی و سیاسی ارزیابی میکند. او با اشاره به تجربه ونزوئلا میگوید رویکرد آمریکا معمولاً معطوف به تغییر رفتار حکومتهاست، نه الزاماً تغییر خود حکومتها.
در مجموع، از نگاه احمدی، مسیر روابط ایران و آمریکا در نقطهای حساس قرار دارد؛ جایی که هم امکان معامله و کاهش تنش وجود دارد و هم خطر لغزش به سوی رویارویی، بسته به آنکه طرفین در روزهای آینده چه تصمیمی بگیرند.
