کودکهمسری در ایران؛ روایت دخترانی که نوجوانی را تجربه نکردند
پدیده کودکهمسری که در برخی مناطق ایران همچنان گزارش میشود، پیامدهای عمیقی بر سلامت جسمی و روانی دختران دارد. نتایج یک پژوهش جدید که به بررسی تجربه زیسته کودکهمسران پرداخته، نشان میدهد عواملی مانند فقر، اقتدارگرایی والدین و باورهای سنتی، دختران را در سنین ۱۰ تا ۱۴ سال وارد زندگی مشترک میکند.
ازدواج در شرایط سالم میتواند نیازهای عاطفی و امنیت روانی را تأمین کند، اما زمانی که یکی از طرفین به بلوغ فکری نرسیده باشد، این رابطه به منبع فشار و آسیب تبدیل میشود. بر اساس تعریفهای بینالمللی، ازدواج زیر ۱۸ سال نوعی ازدواج اجباری تلقی میشود، زیرا کودک توان تصمیمگیری آگاهانه ندارد.
در پژوهشی که توسط زهرا مرتضیزاده، محقق گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و همکارانش انجام شده، تجربه ۱۵ کودکهمسر ساکن شهر شبستر با روش پدیدارشناسی تفسیری بررسی شده است. یافتههای این مطالعه که در فصلنامه «مطالعات زن و خانواده» دانشگاه الزهرا منتشر شده، نشان میدهد اقتدارگرایی و خشونت والدین، فقر اقتصادی، نگرشهای سنتی و باورهای نادرست فرهنگی و دینی از مهمترین عوامل شکلگیری ازدواج زودهنگام هستند.
آسیبهای ادراکشده توسط این دختران شامل مشکلات جسمی ناشی از بارداری زودهنگام، فشارهای روحی مانند اضطراب و افسردگی، احساس تنهایی، رضایت زناشویی پایین و نگرانی دائمی نسبت به آینده خود و فرزندانشان است. در مقابل، تعداد محدودی از شرکتکنندگان به پیامدهایی مانند کاهش شکاف نسلی یا توقعات کمتر زوجین اشاره کردهاند.
پژوهشگران تأکید میکنند که توانمندسازی کودکهمسران از طریق آموزش مهارتهای زندگی، مشاوره روانی، حمایت اقتصادی و تقویت باورهای درونی میتواند پیامدهای منفی این پدیده را کاهش دهد. همچنین فرهنگسازی درباره ازدواج آگاهانه، آموزش والدین و همکاری نهادهای آموزشی و رسانهها برای پیشگیری از تداوم کودکهمسری ضروری است.
به گزارش ایسنا، این مطالعه در حالی منتشر میشود که آمارهای رسمی نشان میدهد در برخی مناطق ایران، ازدواج دختران در سنین ۱۰ تا ۱۴ سال همچنان وجود دارد و در سالهای اخیر افزایش یافته است.
