پیامرسانهای داخلی در امتحان بزرگ مردود شدند / چرا در روزهای بحران کنار مردم نبودند؟
بررسیها نشان میدهد در روزهایی که اینترنت و سکوهای بینالمللی با محدودیت مواجه شدند، پیامرسانهای داخلی نتوانستند نقش یک پشتیبان قابل اتکا برای کاربران ایفا کنند؛ موضوعی که این پرسش را جدیتر میکند: این ابزارها دقیقاً چه زمانی باید به کار مردم بیایند؟
به گزارش خراسان، با گذشت بیش از یک هفته از التهابات دیماه، اینترنت و بسیاری از پیامرسانها و پلتفرمهای خارجی همچنان بنا بر تصمیمات امنیتی با محدودیت روبهرو هستند. در چنین شرایطی، اگرچه قطع یا محدودسازی ارتباطات در بحرانها در بسیاری از کشورها امری رایج تلقی میشود، اما انتظار میرود ابزارهای جایگزین داخلی بتوانند بخشی از نیازهای ارتباطی جامعه را جبران کنند؛ انتظاری که فعلاً محقق نشده است.
در حال حاضر پیامرسانهایی مانند آیگپ، بله، گپ، ایتا، سروش پلاس، ویراستی و روبیکا فعال هستند که در میان آنها بله، ایتا، سروش و روبیکا کاربران بیشتری دارند. هرچند از ۲۸ و ۲۹ دیماه اغلب این پیامرسانها اعلام کردند خدماتشان به وضعیت نسبتاً عادی بازگشته، اما محدودیتهایی مانند حجم تبادل فایل و کیفیت تماسها همچنان پابرجاست. برای نمونه، پیامرسان «بله» امکان ارسال فایل تا سقف ۳۰۰ کیلوبایت را فراهم کرده و تماس صوتی و تصویری را فعال دانسته، اما این امکانات پاسخگوی همه نیازها نیست.
از سوی دیگر، کیفیت خدمات نیز با انتقاد کاربران همراه بوده است. بهروزرسانیهای مکرر، قطعیهای ناگهانی و حتی از کار افتادن کامل برخی پیامرسانها، تجربه کاربران را با اختلال جدی مواجه کرده است. سروش پلاس نیز اخیراً به دلیل ترافیک بالا دچار اختلال شد و با انتشار پیامی از کاربران عذرخواهی کرد.
اما ابهام اصلی اینجاست؛ اگر پیامرسانهای داخلی قابل رصد و پایش هستند، چرا در روزهای ناآرامی خدمات آنها متوقف شد؟ محمدجواد امینی، از دستاندرکاران پیامرسانهای ایتا و روبیکا، با تأکید بر وجود واحدهای پایش هوشمند اعلام کرده که محتوا بر اساس خطوط قرمز مشخص کنترل میشود. با این حال، دلیل قطع سراسری خدمات پیامرسانهای داخلی و حتی پیامکها همچنان برای افکار عمومی روشن نشده است.
برخی کارشناسان معتقدند مسئله، داخلی یا خارجی بودن پلتفرمها نیست. محمدرضا اصنافی، پژوهشگر حوزه رسانه، میگوید تجربه اخیر نشان داد که کشور از آمادگی امنیتی لازم برای مدیریت شرایط بحرانی برخوردار نیست و سیاستگذاری دو دهه اخیر در حوزه پلتفرمهای بومی نتوانسته نیاز واقعی را برطرف کند. به گفته او، قطع ارتباطات پیامدهای روانی، اقتصادی و اجتماعی گستردهای دارد و اضطراب عمومی را افزایش میدهد.
در همین حال، فعالان اقتصاد دیجیتال هشدار میدهند که محدودیتهای اینترنتی خسارات سنگینی به کسبوکارها وارد کرده است. احسان مسلمی برآورد کرده تنها در ۱۰ روز قطعی سراسری اینترنت، حدود ۴۰ همت به اقتصاد دیجیتال کشور آسیب وارد شده است.
جمعبندی کارشناسان نشان میدهد بدون تقویت واقعی پیامرسانهای داخلی و بازنگری در سیاستهای حکمرانی سایبری، نمیتوان در بزنگاههای حساس انتظار داشت این سکوها نقش مؤثری برای مردم و اقتصاد کشور ایفا کنند؛ درسی که امتحان اخیر، بار دیگر آن را یادآوری کرد.
