معیارهای جدید حذف یارانه/ درآمد ۳۶ میلیون تومانی برای خانوار دو نفره؛ آستانه عدالت یا تله فقر؟

دولت با تغییر رویکرد در توزیع یارانه‌ها، سیستم سنتی دهک‌بندی را کنار گذاشته و معیارهای جدیدی را برای حذف یارانه‌بگیران بر اساس مجموع درآمد ماهانه، ارزش خودرو و املاک خانوار تعیین کرده است. این تغییرات که با هدف هدفمندسازی یارانه‌ها و حمایت مؤثرتر از اقشار نیازمند طراحی شده، اما نگرانی‌هایی را درباره انطباق آن با واقعیت‌های اقتصادی کشور برانگیخته است.

سه شاخص اصلی برای حذف یارانه:

معاون وزیر رفاه، یعقوب اندایش، جزئیات معیارهای جدید را به شرح زیر اعلام کرده است:

سقف درآمد ماهانه: خانوارهای تک‌نفره با درآمد بالای ۳۰ میلیون تومان و خانوارهای دو نفره با درآمد بالای ۳۶ میلیون تومان از دریافت یارانه حذف می‌شوند.

شاخص دارایی: ملاک حذف، داشتن مجموع دارایی (شامل خودرو و املاک) با ارزش بالای ۵۰ میلیارد تومان است. به عنوان نمونه، داشتن چهار خودرو با مجموع ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان می‌تواند منجر به حذف یارانه شود.

اصلاحات اخیر در معیارها:

در این سیاست، معیار قبلی که بر «هزینه‌کرد ۱۰ میلیون تومانی» تمرکز داشت، لغو شده است. همچنین سقف ارزش‌گذاری خودرو (به ۵ میلیارد تومان) و مسکن (به ۵۰ میلیارد تومان) مورد بازنگری قرار گرفته است.

آمار کاهش یارانه‌بگیران:

بر اساس گزارش‌ها، اجرای این روند حذف در ماه‌های اخیر منجر به کاهش تعداد یارانه‌بگیران از حدود ۸۰ میلیون نفر در بهمن ۱۴۰۴ به ۷۰.۶ میلیون نفر شده است.

چالش اصلی: تضاد عدالت و واقعیت تورم

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند اصلی‌ترین چالش در اجرای این سیاست، تضاد میان هدف‌گذاری عدالت و نادیده گرفتن متغیرهای تورمی است. بسیاری از خانواده‌هایی که دارای دارایی‌های قابل‌توجهی نیستند و درآمدشان زیر خط فقر مطلق است، ممکن است صرفاً به دلیل عبور از آستانه درآمدی ۳۶ میلیون تومانی (برای خانوار دو نفره) از دریافت یارانه محروم شوند. این در حالی است که در اقتصاد فعلی، درآمدی بالاتر از حداقل حقوق مصوب، لزوماً به معنای خروج از طبقه آسیب‌پذیر نیست.

همچنین سقف ۵۰ میلیارد تومانی برای املاک و خودروها، اگرچه در ظاهر رقم بزرگی است، اما در کلان‌شهرها با نرخ‌های فعلی بازار، دقت آن برای تفکیک طبقات بسیار ثروتمند از طبقه متوسط نیازمند شفافیت بیشتر در نحوه ارزش‌گذاری لحظه‌ای است. این ارقام ثابت در برابر تورم افسارگسیخته، به‌سرعت ارزش واقعی خود را از دست می‌دهند.

به گزارش تسنیم،  به نظر می‌رسد موفقیت این طرح در گرو اصلاح فوری آستانه‌ها متناسب با نرخ واقعی تورم و تعریف دقیق‌تری از «خط فقر» در کنار شاخص‌های درآمدی و دارایی خواهد بود تا اطمینان حاصل شود که هیچ خانواده نیازمندی به دلیل عدم به‌روزرسانی معیارها از چرخه حمایتی خارج نشود.