جدیدترین اخبار
۱۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۲۸ سیاسی کد خبر :164873

شطرنج سیاست‌ورزی در خاورمیانه؛ تهران چگونه باید با ریاض مواجه شود؟

ایران و عربستان وارد فضای متشنجی شده اند که اگر به مدیریت و یکسویه کردن آن نیندیشند، کل خاورمیانه با بحران روبه رو می شود.
محمد اکبری: آیا ایران برنده بازی در میدانی است که عربستان یک سوی دیگر آن قرار داشت؟ اگر چنین است چگونه می توان در حال حاضر از این برد بهره برداری کرد؟

به نظر می رسد فضای تنش آمیز کنونی ایران با عربستان به خاطر روندی است که دو کشور در سالهای اخیر پشت سر گذاشته اند. عربستان پس از تغییرات داخلی حکومت و روی کار آمدن سلمان پس از عبدالله روند جدیدی را هم در صحنه داخلی و هم در صحنه بیرونی پیش گرفت. سلمان پس از روی کار آمدن، محیط عربستان را آماده حضور پسر خود محمد به عنوان ولیعهد عربستان کرد. این روند به اعتقاد ناظران نه تنها روندی جدید در ساختار سنتی عربستان بود بلکه برای اولین بار بود که جوانی ۳۳ ساله بر سر کار آمده است که تلاش دارد زمینه ایجاد تفکرات جدیدی را در عربستان پی بریزد.

با حضور محمد بن سلمان در پس زمینه سیاسی عربستان، این کشور به جنگی نه آنطور که در ابتدا سهل الوصول بود، وارد شد. جنگی که هنوز ادامه دارد و یکی از صحنه های درگیری نیابتی عربستان و ایران مفروض می شود. اما یمن برای عربستان پس از دو و نیم سال تبدیل به باتلاق شده است. نه تنها عربستان نتوانست موفقیتی در یمن کسب کند و به اهدافش برسد، بلکه موشکهای یمنی با هدف قرار دادن پایگاههای سعودی و آخرین بار فرودگاه ریاض، عربستان را از لحاظ امنیتی دچار مشکل کرد.

عربستان همچنین با پایان داعش، سوریه و عراق را نیز برای اهداف تعیین شده خود تمام شده دید. سعودی ها در ابتدای بحران داعش در منطقه، حذف سوریه از محور مقاومت را پیش روی خود می دیدند. اما نه تنها اسد از قدرت کنار نرفت بلکه در نهایت، محور مقاومت همراه با حزب الله لبنان مواضع قدرتمندتری از گذشته پیدا کردند و از همیشه بیشتر به مرزهای رژیم صهیونیستی نزدیک شد.
عربستان در صحنه بین المللی نیز یک امتیاز دیگر را در مقابله با ایران از دست داده بود. عربستان تلاش داشت با استفاده از لابی خود در امریکا و فشار بر کشورهای حاضر در مذاکرات هسته ای، از شکل گیری برجام جلوگیری کند.

اکنون باید گفت عربستان در چند محور، خود را بازنده صحنه ای می بیند که طرف مقابل آن ایران است. فضای پساداعش فضای پیچیده و پیش بینی ناپذیری برای خاورمیانه است. هنوز مشخص نیست داعش و گروههای تکفیری تندرو چه روند و ماجرایی برایشان پیش بیاید و آیا می توانند دوباره از منطقه ای دیگر سر بر آورند؟ سوریه هنوز به ثبات مدنظر نرسیده و مذاکرات صلح در آن ادامه دارد. عراق پس از پشت سر گذاشتن بحران داعش و فروکش کردن بحران کردی، هنوز قوت نگرفته و انتخابات آینده و تقسیم قدرت را در پیش رو دارد.

در این فضای نامشخص، بحران استعفای حریری و چالش پیش آمده در لبنان و آینده نا مشخص برجام، قوت گرفتن فضای تنش ایران و عربستان، فضا را بیش از پیش پیچیده تر کرده است.

آیا این روند، فضایی مناسب برای استفاده و بهره برداری ایران از امتیازات بدست آمده در قبال عربستان است؟ ایران چه استراتژی را باید در پیش بگیرد؟ آنچه به نظر می رسد این است که ایران نباید بی گدار به آب بزند. هر نوع واکنش و تصمیم عجولانه ،بدون در نظر گرفتن جوانب کار باعث می شود هر کدام از مسائل گفته شده روند پیچیده تری را به خود ببیند.

جمهوری اسلامی ایران از فضای بحرانی خاورمیانه و روند متشنج آن سودی نمی برد. فضای ثبات و حفظ وضع موجود با برداشت گامهای مهم به سمت مصالحه و گفت و گو به نفع ایران و محور مقاومت است. ایران باید چند موضوع را فعالانه دنبال کند. مذاکرات صلح سوریه که از محورهای اصلی آن ایران است و با همکاری روسیه و ترکیه پیش می رود یکی از مسیرهای مهم پیش روی ایران است. بازگشت ثبات کامل به سوریه می تواند به روند ثبات کلیت خاورمیانه و موازنه بازیگران متعدد بین المللی و منطقه ای آن کمک کند.

موضوع دیگر و البته حیاتی که با مسائل و اولیت منطقه ای ایران در ارتباط است موضوع برجام است. ایران به هر روی باید همراه با تلاش خود برای حفظ ثبات منطقه ای، به حفظ و ادامه برجام تلاش کند. حفظ برجام و قانع کردن بازیگران بین المللی به این موضوع که ایران هیچ انحرافی از برنامه صلح آمیز خود ندارد باعث می شود همچنان در مسیر اعتماد سازی حرکت کند و متهم به اقدامات ثبات زدا نشود.

این روند هم اروپا را در کنار ایران نگه می دارد و هم باعث انزوای امریکای ترامپ و رفتارهای ساختار شکننده آن باشد.

Ad

روی خط خبر

  • پاسخ وزارت امور خارجه به برخی ابهامات درباره رژیم حقوقی خزر
  • انتقاد مراجع تقلید از کدام سخنران مدرسه فیضیه بود؟
  • رئیس جدید شعبه دوم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چه مأموریتی دارد؟
  • صدراعظم آلمان ارائه کمک اقتصادی به ترکیه را رد کرد
  • بولتون: پمپئو برای چهارمین‌بار به کره‌شمالی سفر می‌کند
  • بازار الکترونیک فرش مشهد از نرم افزار آنلاین تست دکوراسیون خود رونمایی کرد
  • اجاره ویلا، هیچ‌وقت به این سادگی نبوده است
  • دادگاه مشایی علنی برگزار می‌شود
  • ۴۰ تروریست در عملیات‌های نیروهای امنیتی ترکیه ازپای درآمدند
  • اشرف غنی: حملات به طالبان تا قبول آتش‌بس ادامه می‌یابد
  • بانک مرکزی اعلام کند کسانی که بیش از یکهزار سکه بخرند متخلف هستند
  • ممنوعیت صادرات چای لغو شد
  • اقتصاد ما لیبرالی نیست/از مردم ترکیه الگو بگیرید
  • بحران لیره ترکیه ریسک زیادی برای اقتصاد برلین دارد
  • فرمانده تیپ ۸۳ امام جعفر صادق(ع): پلاکارد مراسم فیضیه با هدف حاشیه سازی تصویربرداری شد
  • روستایی چسبیده به زنجان اما فقیر
  • اعلام برنامه‌های شادپیمایی عروسک‌ها
  • آغاز پخش «محله گل و بلبل ۳» از عید قربان
  • ۹ گروه مواد خوراکی گران شد
  • حمله با خودرو به مردم در اسپانیا ۳ زخمی برجا گذاشت
  • یک نظامی آمریکایی در عراق کشته شد
  • نخست‎وزیر استرالیا با کاهش محبوبیت مواجه است
  • وزارت خارجه ایتالیا اتحادیه اروپا را به کمک فراخواند
  • دولت از قیمت‌گذاری دستوری فولاد دست بردارد
  • ۸۰ فروند شناور در دریای جنوب فانوس ماهی صید می‌کنند
  • واردکنندگان علیه مصوبه ارزی دولت به دیوان عدالت شکایت کردند
  • تحریم نفت ایران منجر به بی‌ثباتی بازار نفت خواهد شد
  • نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های برق‌آبی کوچک ابلاغ شد
  • الاسدی: عجله‌ای برای اعلام ائتلاف بزرگ نداریم
  • کتاب درسی جدیدالتالیف تا سال ۱۴۰۰ نداریم