جدیدترین اخبار
۲۸ تیر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۲۵ اجتماعی کد خبر :327469

برای ساختن «یادبود» دریاچه ارومیه عجله نکنید!

به رغم وعده‌های داده شده و اقدامات صورت گرفته مبنی بر احیای دریاچه ارومیه، به تازگی مدیرکل محیط زیست استان آذربایجان غربی از احیای کامل دریاچه قطع امید کرده و از تبدیل شدن ۵۰۰ کیلومترمربع از دریاچه به پارک خبر داده است!

دریاچه ارومیه را می‌توان یکی از مهمترین مشکلات محیط زیست ایران در دو دهه اخیر دانست که خبر‌های مختلف و جنجالی زیادی در مورد آن به رسانه‌ها راه یافته اند. روند خشک شدن دریاچه ارومیه از اواسط دهه ۸۰ آغاز شد، عوامل مختلف انسانی و طبیعی در این زمینه نقش زیادی داشتند و باعث تشدید آن شدند.

عده‌ای نقش اصلی را به عوامل طبیعی می‌دهند و عده‌ای دیگر به عوامل انسانی. هر چند نوع نگاه‌ها به این مسأله متفاوت است، نقطه مشترک همه آن‌ها تلاش برای نجات جان نیمه جان دریاچه‌ای بود که هر روز نفس هایش بیشتر و بیشتر به شماره می‌افتاد. دریاچه‌ای که هر چه از عمقش کاسته می‌شود، عمق فاجعه مربوط به آن عمیق‌تر می‌شود تا جایی که بنا بر اظهارنظر‌های کارشناسان ۷۰ درصد از مساحت آن خشک شده است.

راهکار‌های مختلفی برای نجات دریاچه ارومیه از سوی مسئولان، کارشناسان و مردم مطرح شده و اقدامات آن‌ها در کنار هم تا حدودی روند خشک شدن را کند کرد، ولی نتوانستند آن را متوقف کنند. از جمله این اقدامات می‌توان به تشکیل کارگروه احیای دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و بررسی طرح‌هایی مانند انتقال آب دریای خزر به دریاچه ارومیه اشاره کرد. گاهی هم پای خارجی‌ها به ماجرا باز و از انتقال آب از ترکیه و کشور‌های مجاور به دریاچه ارومیه سخن گفته می‌شد و حتی چندی پیش شنیدیم ژاپنی‌ها هم برای نجات دریاچه ارومیه آستین بالا زده‌اند.

آنقدر خبر‌های گوناگون در این زمینه منتشر می‌شوند که گاهی میان این همه غوغای رسانه ای، صورت مسأله‌ای را می‌یابیم که پاک شده است، که کارش به جایی می‌رسد که دیگر مسئولان دست از کلمه «احیا» می‌شویند و می‌خواهند یادبودی به نام «پارک» بسازند. مثل اظهار نظر مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان که گفت: «طبق بررسی‌هایی که انجام داده ایم قسمت‌هایی از دریاچه ارومیه که قابلیت احیاء ندارد، حدود پانصد کیلومترمربع است. در تلاشیم تا این پانصد کیلومترمربع را به‌عنوان پارک و یا کاربری جدیدی که بتواند نقشی در دریاچه ارومیه داشته باشد تبدیل کنیم.»

البته این خبر به گوش دنبال کنندگان احوال دریاچه ارومیه چندان هم ناآشنا نیست، زیرا چند سال قبل پرویز کردوانی، پدر کویرشناسی ایران نیز از تبدیل دریاچه ارومیه به پارک ملی سخن گفته بود. در همان مقطع به اظهار نظر کردوانی نقد‌های مختلفی صورت گرفت و دیدگاهش را غیرعلمی و غیرکارشناسانه دانستند. با توجه به اینکه خشک شدن دریاچه ارومیه می‌تواند زیست پنج میلیون تن را تحت تأثیر قرار دهد، آیا تبدیل آن به پارک و جنگل دیدگاهی درست و کارشناسی شده است؟

در شرایطی که جنگل‌های کشور هم روز به روز کمتر می‌شوند، از کجا معلوم هزینه تبدیل دریاچه به پارک و جنگل چند برابر هزینه‌های احیای دریاچه نباشد؟ آیا کسانی که این اظهار نظر‌ها را می‌کنند از عواقب تبدیل دریاچه به پارک و جنگل هم خبر دارند؟ مگر می‌شود اقلیم هزار ساله یک منطقه را یکباره تغییر داد؟ در مورد یک بحران ملی که زندگی چندین میلیون تن را در دو استان کشور تحت تأثیر قرار می‌دهد، نمی‌توان به سادگی نسخه پیچید.

نبود نگاه اکولوژیکی در تصمیم گیری‌های محیط زیستی

یک کارشناس محیط زیست در گفت وگو با «تابناک» در نقد نظر افرادی که از تبدیل دریاچه ارومیه به پارک سخن گفته اند، می‌گوید: «دریاچه ها، تنها محیط آبی نیستند و یک اکوسیستم هستند که تنوع زیستی را هم در برمی‌گیرند. هر گونه دستکاری در این اکوسیستم‌ها تعادل زیست محیطی و تعادل زیست گیاهی و جانوری آن را به هم می‌ریزد.»

هومان خاکپور این دیدگاه تک مؤلفه را در همه حوزه‌های محیط زیستی غالب می‌داند و می‌افزاید: «نه تنها در بحث از دریاچه ارومیه بلکه در سایر حوزه‌ها مانند جنگل‌ها هم مسئولان چنین نظری در مورد مسائل دارند. وقتی از قطع درختان برای اقدامات عمرانی انتقاد می‌شود، مسئولان می‌گویند که درختان تازه می‌کارند. در حالی که آن‌ها از این مسأله غفلت می‌کنند که یک محیط طبیعی در طول سالیان درازی شکل گرفته است و نمی‌توان به راحتی آن را جایگزین کرد، زیرا اکوسیستم آن منطقه به هم می‌ریزد.»

او تبدیل دریاچه به پارک را مطابق با اصول علمی و اکولوژیکی نمی‌داند و تصریح می‌کند: «این گونه تصمیمات تبعات خطرناک تری دارند. با تبدیل دریاچه به پارک، اکوسیستم جانوری و گیاهی منطقه و چشمه‌ها و قنات‌هایی که از آب دریاچه تغذیه می‌کرده اند، به خطر می‌افتند. مطرح شدن این گونه پیشنهاد‌ها حکایت از این دارد که نگاه اکولوژیکی دقیقی وجود ندارد.»

حاشیه‌های پررنگ‌تر از متن دریاچه ارومیه

با توجه به مسائل مطرح باید گفت: مشکلی که دریاچه ارومیه شدیدا از آن رنج می‌برد، نبود یک دیدگاه منسجم میان کارشناسان، مسئولان و مردم است. نبود اتفاق نظر در این زمینه باعث شده است که اقدامات صورت گرفته راه به جایی نبرد و هر یک مسیری متفاوت و بعضا متناقض طی کنند. حاشیه‌های پررنگ‌تر از متن دریاچه ارومیه همچنان ادامه دارند و هر روز بیشتر از دیروز به پاک شدن صورت مسأله کمک می‌کنند.

حاشیه‌های مانند اظهار نظر‌های غیرکارشناسانه در مورد تبدیل دریاچه ارومیه به پارک، نه تنها کمکی به حل مشکل نمی‌کنند بلکه حواس افکار عمومی را از اصل قضیه پرت می‌کنند. دریاچه ارومیه هنوز نفس می‌کشد و به نظر می‌رسد نباید به این زودی‌ها تسلیم شد.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • افتتاح نیروگاه هرمز با توربین دست دوم فردا با حضور جهانگیری و اردکانیان
  • فیلم «آکوامن» همه رقبا را کنار زد
  • پیمان مهاجرتی سازمان‌ملل به تصویب رسید
  • احیای زاینده‌رود شدنی است؟
  • اعطای ۲۷۰۰ فقره وام ارزان قیمت کارآفرینی از سوی بنیاد مستضعفان
  • تدوین برنامه کاهش خطرپذیری محلات تهران با ارزیابی ۳۸ شاخص
  • مرکز پژوهش‌های مجلس: خط فقر در سال ۹۷، ۲۵ درصد رشد کرد
  • نتانیاهو از مجوز عمان برای عبور پروازهای این رژیم خبر داد
  • روند کاهش نرخ ارز ایجاد شده است
  • علی مطهری: اگر شهید مطهری بود اجازه اشغال سفارت آمریکا را نمی‌داد
  • سخنگوی وزارت خارجه: مردم تا اطلاع ثانوی از سفر به گرجستان خودداری کنند
  • سفیر ایران در عمان با همتای آلمانی خود دیدار کرد
  • جزئیات جلسه دیشب فولادی ها با بانک مرکزی
  • «مارموز» سینمای ایران به روی پرده می آید
  • تهیه لباس و لوازم‌التحریر برای کودکان کم‌برخوردار در پویش «لبخند مهربانی»
  • توافق رسمی بیش از ۱۵۰ کشور جهان با پیمان جهانی مهاجرت
  • پاسخ تند آشنا به کسانی که مسئولان را خائن می دانند: تکفیری‌های ‌جدید بدنبال خلق تصویر پریشان از نظام هستند
  • جمیله علم‌الهدی، همسر حجت الاسلام رییسی: اگر رییسی در انتخابات پیروز می‌شد، وضعیت کشور بهتر بود
  • نیکی هیلی: حتی یک دلار نباید به پاکستان کمک کرد
  • ماکرون با نمایندگان اتحادیه‌های کارگری دیدار می‌کند
  • روایت زندگی هولناک «روشنک» ۱۳ ساله
  • قاسمی:شورای همکاری خلیج فارس پوششی برای بیان مواضع چند عضو آن است
  • استرالیا جایگزین قطر به عنوان بزرگترین صادرکننده ال‌ان‌جی جهان شد
  • طرح انگلستان برای کاهش آلودگی هوا در کشاورزی
  • توضیح تهیه کننده «بانوی عمارت» پیرامون حاشیه ایجاد شده
  • وزیر کشور دستورالعمل اجرایی ساماندهی مشاغل و اصناف مزاحم شهری را ابلاغ کرد
  • شورای اروپا ۹ نفر را در ارتباط با انتخابات دونتسک تحریم کرد
  • امکان تامین مالی مردمی فرآورش کل نفت صادراتی با اعطای تنفس خوراک
  • هیچ منتقدی نگفته باامضای FATF اسلام درخطر است،روحانی عذرخواهی کند
  • قسمت هشتم «ممنوعه» توزیع شد
  • Ad