جدیدترین اخبار
۱۹ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۱۸ فرهنگی و هنری کد خبر :170275

سیاستمداری که اولین نمایشنامه نویس ایران شد

میرزا آقا تبریزی، نمایشنامه‌نویس آغازگر ایرانی دوره قاجار است که برای نخستین بار در سدهٔ سیزدهم قمری نمایشنامه‌هایی به زبان فارسی تصنیف کرده‌است.

میرزاآقا تبریزی نامش به عنوان نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان در تاریخ تئائر ایران ثبت شده است. نام و آثار او تا مدت زیادی به غلط زیر سایه میرزا ملکم خان ناظم الدوله مانده بود. از تولد و مرگ میرزا آقا آمار و اخبار دقیقی در دست نیست و به دلیل تشابه اسمی با بسیاری از هم عصرانش، پژوهشگران هنوز نتوانسته اند مطالب روشنی از او دست دهند. بر این اساس، نام وی میرزا آقا، نام پدرش محمدمهدی و اهل تبریز بود. او ظاهراً از کودکی در تبریز به فراگیری زبانهای فرانسوی و روسی پرداخته‌است. پس از آن وارد خدمت دولت شد و در «معلم‌خانهٔ دولتی» (دارالفنون) به مدت چند سال مترجم معلمان اتریشی بود.

اما آنچه مهم است این است که او نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان ایران بوده که از قضاء اهل سیاست هم بود. میرزا آقا تبریزی سالیان متمادی در سفارتخانه‌های ایران در استانبول و بغداد مشغول به کار بوده است و بعد در تهران به عنوان منشی اول سفارت فرانسه مدتی کار کرد. از این سیاستمدار هنرمند پنج نمایشنامه در تاریخ تئاتر ایران مانده است و آثار او از این حیث نخستین متون نمایشی ایران به شمار می‌روند.

نمایشنامه‌های میرزا آقا در دوران حکومتهای ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، امکان چاپ نیافت و تنها با آغاز نهضت مشروطیت، نمایشنامهٔ «طریقهٔ حکومت زمان‌خان» در فاصلهٔ سالهای ۱۳۲۴–۱۳۲۶ قمری بدون ذکر نام مؤلف در مطبعهٔ دولتی به چاپ رسید. اندکی بعد، نمایشنامه‌های «سرگذشت اشرف خان»، «طریقهٔ حکومت زمان خان» و «حکایت کربلا رفتن شاهقلی میرزا»، این‌بار هم بدون ذکر نام مؤلف در پاورقی روزنامهٔ اتحاد چاپ تبریز منتشر شد. در ۱۳۰۰ خورشیدی همان ۳ نمایشنامه بر اساس نسخه‌ای متعلق به فردریک روزن وزیر مختار آلمان در تهران، با عنوان مجموعهٔ مشتمل بر ۳ قطعه تیاتر منسوب به میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله در برلین به چاپ رسید.

اما در سال ۱۳۳۴ خورشیدی (۱۹۵۵) بود که با انتشار اسناد، کشف ۴ نمایشنامه به خط خود میرزا آقا تبریزی، روشن شد که او علاوه بر ۳ نمایشنامهٔ چاپ شده، نمایشنامهٔ چهارمی هم باعنوان «حکایت عشق بازی آقا هاشم خلخالی» داشته‌است. این آثار بعدها با عنوان «نمایشنامه‌های میرزا آقا تبریزی» در تهران منتشر شد.

وبگردی

روی خط خبر

  • “دریاچه ارومیه” قربانی ناهماهنگی دستگاه‌ها/”برنامه ششم توسعه”جدی‌ترین مانعِ رفع مشکلات حوضه‌های آبریز
  • وزیر علوم: تمام دانشجویان بازداشتی تجمعات اخیر آزاد شدند
  • نهایی شدن طرح ترافیک ۹۷
  • جزئیات توزیع سبد کالا / ارزش سبد کالا برای هر نفر ۳۰ هزار تومان
  • رتبه اقتصاد ایران در جهان در سال ۲۰۱۷
  • «بازنشستگان» موج بعدی اعتراضات اجتماعی در ایران را شکل خواهند داد!
  • کدام نماینده‌ها از زندان اوین بازدید می‌کنند؟/ تکذیب حضور نمایندگان ۳ فراکسیون سیاسی مجلس
  • گفت‌وگوی تلویزیونی با روحانی را به روزنامه نگاران بسپارید
  • «کلانتری» خوب حرف نمی زند، حرفِ خوب می زند
  • برای ساخت پلاسکو از سازمان میراث فرهنگی هم باید مجوز گرفته شود
  • سکوی ارزی جهش ترکیه
  • ناشر ایرانی کتاب من را غارت کرد!
  • روزنامه اصولگرا: اصلاح طلبان از روحانی ناراحت‌اند چون حرف‌ تند نزد
  • آمار تکان دهنده از هدررفت آب در کشور
  • استخدام ناگهانیِ ۲ هزار دیپلمه در شهرداری
  • شوخی کیت بلانشت با ملانیا ترامپ
  • هیپی یا گاوچران؟
  • سرد بودن بینی نشانه استرس است
  • حمله دوباره کیهان به نمایش “روز عقیم”
  • دستور ویژه شهردار تهران برای پیگیری حواشی ساخت یک حسینیه
  • پلمب ۸ دفتر شرکت هرمی در سال جاری
  • افزودن سبوس به آرد در نانوایی‌ها غیربهداشتی است
  • رمزگشایی از طرح زمین مجانی
  • تسهیلات حمایتی بانک ملی ایران برای خانوارها
  • ۷۰ درصد تماس‌ها درباره مشکلات کودکان زیر ۱۲ سال/ ۴۰ درصد کودکان «تنبیه» را تجربه کرده‌اند
  • موسوی: اعتماد سپرده‌گذاران به بانک‌ها را سلب نکنید
  • قانون‌ شهرداری‌ها پاسخگوی شهرها نیست/ بیمه آتش‌سوزی ساختمان‌ها اجباری شود
  • مصونیت خوراکی‌ها از نوسان دلار
  • توسعه روابط تجاری با بلاروس راهگشا می‌شود؟
  • حمایت خاص وزارت صنعت از یک شرکت غیرمجاز خودرویی