جدیدترین اخبار
۱۹ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۱۸ فرهنگی و هنری کد خبر :170275

سیاستمداری که اولین نمایشنامه نویس ایران شد

میرزا آقا تبریزی، نمایشنامه‌نویس آغازگر ایرانی دوره قاجار است که برای نخستین بار در سدهٔ سیزدهم قمری نمایشنامه‌هایی به زبان فارسی تصنیف کرده‌است.

میرزاآقا تبریزی نامش به عنوان نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان در تاریخ تئائر ایران ثبت شده است. نام و آثار او تا مدت زیادی به غلط زیر سایه میرزا ملکم خان ناظم الدوله مانده بود. از تولد و مرگ میرزا آقا آمار و اخبار دقیقی در دست نیست و به دلیل تشابه اسمی با بسیاری از هم عصرانش، پژوهشگران هنوز نتوانسته اند مطالب روشنی از او دست دهند. بر این اساس، نام وی میرزا آقا، نام پدرش محمدمهدی و اهل تبریز بود. او ظاهراً از کودکی در تبریز به فراگیری زبانهای فرانسوی و روسی پرداخته‌است. پس از آن وارد خدمت دولت شد و در «معلم‌خانهٔ دولتی» (دارالفنون) به مدت چند سال مترجم معلمان اتریشی بود.

اما آنچه مهم است این است که او نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان ایران بوده که از قضاء اهل سیاست هم بود. میرزا آقا تبریزی سالیان متمادی در سفارتخانه‌های ایران در استانبول و بغداد مشغول به کار بوده است و بعد در تهران به عنوان منشی اول سفارت فرانسه مدتی کار کرد. از این سیاستمدار هنرمند پنج نمایشنامه در تاریخ تئاتر ایران مانده است و آثار او از این حیث نخستین متون نمایشی ایران به شمار می‌روند.

نمایشنامه‌های میرزا آقا در دوران حکومتهای ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، امکان چاپ نیافت و تنها با آغاز نهضت مشروطیت، نمایشنامهٔ «طریقهٔ حکومت زمان‌خان» در فاصلهٔ سالهای ۱۳۲۴–۱۳۲۶ قمری بدون ذکر نام مؤلف در مطبعهٔ دولتی به چاپ رسید. اندکی بعد، نمایشنامه‌های «سرگذشت اشرف خان»، «طریقهٔ حکومت زمان خان» و «حکایت کربلا رفتن شاهقلی میرزا»، این‌بار هم بدون ذکر نام مؤلف در پاورقی روزنامهٔ اتحاد چاپ تبریز منتشر شد. در ۱۳۰۰ خورشیدی همان ۳ نمایشنامه بر اساس نسخه‌ای متعلق به فردریک روزن وزیر مختار آلمان در تهران، با عنوان مجموعهٔ مشتمل بر ۳ قطعه تیاتر منسوب به میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله در برلین به چاپ رسید.

اما در سال ۱۳۳۴ خورشیدی (۱۹۵۵) بود که با انتشار اسناد، کشف ۴ نمایشنامه به خط خود میرزا آقا تبریزی، روشن شد که او علاوه بر ۳ نمایشنامهٔ چاپ شده، نمایشنامهٔ چهارمی هم باعنوان «حکایت عشق بازی آقا هاشم خلخالی» داشته‌است. این آثار بعدها با عنوان «نمایشنامه‌های میرزا آقا تبریزی» در تهران منتشر شد.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • واکنش کدخدایی به نامه آخوندی به لاریجانی درباره FATF:‌ از وزیر راه انتظار می‌رود که بیراهه نرود
  • عفو بین الملل: تحقیقات عربستان درباره خاشقجی سوال برانگیز است
  • آنگلا مرکل در نشست سوریه شرکت می کند
  • روزنامه های غربی:دروغهای عربستان درباره قتل خاشقجی باورکردنی نیست
  • آنچه در میرجاوه اتفاق افتاد حقارت و پستی تروریست‌ها بود
  • مذاکره با اروپایی‌ها تمام نشده است
  • دستاوردهای بزرگ صنایع دریایی نیروهای مسلح در آینده معرفی می‌شود
  • همتی: عرضه ارز در بازار ثانویه شتاب می گیرد/ تامین ۹/۵میلیارد دلار برای کالاهای اساسی وضروری
  • حضور رانندگان زن در سرویس مدارس نقطه قوت دستورالعمل سرویس مدارس
  • ادعای رسانه‌های اسرائیلی: تل آویو سامانه موشکی پیشرفته ایرانی ارسالی به حزب الله را در نزدیکی دمشق، هدف قرار داد
  • فرود هلی‌کوپتر «گاندو» در میدان هفت تیر
  • نخستین واکنش اردوغان به اطلاعیه سعودی درباره قتل خاشقجی: این کار را نیمه کاره رها نمی‌کنیم
  • لیام همسورث کف خیابان‌های آرکانزاس
  • «پنج ستاره» مسابقه ایده و‌ خلاقیت برگزار می‌کند
  • نمی‌خواستم مالکیتم را از دست بدهم!
  • بانک مرکزی اسامی صرافی‎‌های معتبر عراق و افغانستان را اعلام کند
  • لزوم بررسی تنبیه دانش‌آموزان و ضرب و شتم معلمان در آموزش و پرورش
  • لندنی ها امروز به برگزیت اعتراض می کنند
  • مرزبندی بین سپاه و شهرداری نیست/شهرداری بدهی‌اش به سپاه را با املاک پرداخت کند
  • خرید دینار برای زائران اربعین بزودی از طریق «بله» فراهم می‌شود
  • آخوندی: ساخت خانه در بیابان مثل «مسکن مهر»، راه‌حل نیست!
  • برنت معاملات هفتگی را زیر ۸۰ دلار به پایان برد
  • پول‌های مشکوک در سینما/ وقتی بازیگر ۳۰میلیونی دستمزد ۴۰۰میلیونی می‌خواهد
  • کشورها سفارت خود در سوریه را بازگشایی می‌کنند
  • فردا سامانه بارشی جدید وارد ایران می‌شود/بارندگی شدید در خوزستان و ۷ استان دیگر
  • بن سلمان رهبری قبیله ای و دیکتاتور است
  • عدم تأمین منابع، علت تأخیر در افتتاح خطوط ۶ و ۷
  • اذعان «ایهود باراک» به وحشی گری خود در قبال فلسطینی ها
  • تکمیل پروژه‌های عمرانی تهران نیازمند ۱۲ هزار میلیارد تومان بودجه
  • «عمران خان» سه شنبه راهی عربستان می شود
  • Ad