جدیدترین اخبار
۱۹ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۱۸ فرهنگی و هنری کد خبر :170275

سیاستمداری که اولین نمایشنامه نویس ایران شد

میرزا آقا تبریزی، نمایشنامه‌نویس آغازگر ایرانی دوره قاجار است که برای نخستین بار در سدهٔ سیزدهم قمری نمایشنامه‌هایی به زبان فارسی تصنیف کرده‌است.

میرزاآقا تبریزی نامش به عنوان نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان در تاریخ تئائر ایران ثبت شده است. نام و آثار او تا مدت زیادی به غلط زیر سایه میرزا ملکم خان ناظم الدوله مانده بود. از تولد و مرگ میرزا آقا آمار و اخبار دقیقی در دست نیست و به دلیل تشابه اسمی با بسیاری از هم عصرانش، پژوهشگران هنوز نتوانسته اند مطالب روشنی از او دست دهند. بر این اساس، نام وی میرزا آقا، نام پدرش محمدمهدی و اهل تبریز بود. او ظاهراً از کودکی در تبریز به فراگیری زبانهای فرانسوی و روسی پرداخته‌است. پس از آن وارد خدمت دولت شد و در «معلم‌خانهٔ دولتی» (دارالفنون) به مدت چند سال مترجم معلمان اتریشی بود.

اما آنچه مهم است این است که او نخستین نمایشنامه نویس فارسی زبان ایران بوده که از قضاء اهل سیاست هم بود. میرزا آقا تبریزی سالیان متمادی در سفارتخانه‌های ایران در استانبول و بغداد مشغول به کار بوده است و بعد در تهران به عنوان منشی اول سفارت فرانسه مدتی کار کرد. از این سیاستمدار هنرمند پنج نمایشنامه در تاریخ تئاتر ایران مانده است و آثار او از این حیث نخستین متون نمایشی ایران به شمار می‌روند.

نمایشنامه‌های میرزا آقا در دوران حکومتهای ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، امکان چاپ نیافت و تنها با آغاز نهضت مشروطیت، نمایشنامهٔ «طریقهٔ حکومت زمان‌خان» در فاصلهٔ سالهای ۱۳۲۴–۱۳۲۶ قمری بدون ذکر نام مؤلف در مطبعهٔ دولتی به چاپ رسید. اندکی بعد، نمایشنامه‌های «سرگذشت اشرف خان»، «طریقهٔ حکومت زمان خان» و «حکایت کربلا رفتن شاهقلی میرزا»، این‌بار هم بدون ذکر نام مؤلف در پاورقی روزنامهٔ اتحاد چاپ تبریز منتشر شد. در ۱۳۰۰ خورشیدی همان ۳ نمایشنامه بر اساس نسخه‌ای متعلق به فردریک روزن وزیر مختار آلمان در تهران، با عنوان مجموعهٔ مشتمل بر ۳ قطعه تیاتر منسوب به میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله در برلین به چاپ رسید.

اما در سال ۱۳۳۴ خورشیدی (۱۹۵۵) بود که با انتشار اسناد، کشف ۴ نمایشنامه به خط خود میرزا آقا تبریزی، روشن شد که او علاوه بر ۳ نمایشنامهٔ چاپ شده، نمایشنامهٔ چهارمی هم باعنوان «حکایت عشق بازی آقا هاشم خلخالی» داشته‌است. این آثار بعدها با عنوان «نمایشنامه‌های میرزا آقا تبریزی» در تهران منتشر شد.

وبگردی

روی خط خبر

  • ترامپ: مکرون پس از دیدار از کاخ سفید نظرش درباره ایران عوض شد/ ۱۵۰ میلیارد شامل ۱٫۸ میلیارد نقدی به آنها دادیم
  • اگر ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت/ملت فقیری که ویلچری شد توان مقاومت ندارد/بی‌عرضگی‌های برخی مسوولان قابل تحمل نیست
  • کدام موزه‌ها، میراث‌دار تمدن ایران هستند؟
  • «اون» و «این» روز جمعه در کجا دیدار می کنند؟ / محل احتمالی جلسه ترامپ و رهبر کره شمالی کجاست؟
  • چرا سوانح رانندگی در ایران کاهش نمی‌یابد؟
  • فروش قرص‌ «من درآوردیِ» ترک اعتیاد در بازار
  • ماجرای جنجالی و ناتمام خواندگان سرود تیم ملی!
  • «دولتوف» فیلم برتر منتقدان ایرانی شد
  • کمبود ارز ربطی به توطئه خارجی ندارد/کجای دنیا مردم پول می دهند که پول بخرند/دولت ارز صادرات را وارد کشور نمی کند
  • بحران جدی کمبود آب در سمنان
  • برخورد با تورهای غیرمجاز در بیابان لوت
  • تبدیل اردبیل به قطب ورزش‌های زمستانی کشور
  • تازه ترین خبرها از وضعیت “مرتضوی” و “رحیمی” در زندان
  • جنجال ناتمام انتخاب شهردار تهران!
  • “گروه سون” کنسرت می دهد
  • نقش حساس بازیگر کم پیدا در یک سریال جدید
  • اختصاص ۲۰۰ میلیون دلار برای طرح‌های آبخیزداری کشور
  • یک جسد مومیایی شده و این همه پنهان‌ کاری؟!
  • تهران نیازمند ائتلافی بزرگ فارغ از سلایق سیاسی و مذهبی است
  • بازیگر محبوب “شهرزاد” : تا به حال فیلم سینمایی بازی نکرده‌ام
  • تعیین ضرب‌الاجل برای استانداردسازی باغ وحش مشهد
  • حفاظت از محیط‌زیست تضمین‌کننده توسعه
  • آماده باش پلیس راهور برای کنکور ارشد
  • هشدار درباره احتمال سیلاب در چند استان
  • مقام آلمانی: طرح ماکرون عناصری را به «برجام» می‎افزاید!
  • جنجال رسانه‌های خارجی درباره استیکر پیام‌رسان داخلی
  • آخرین وضعیت کودکان شکنجه‌شده ماهشهری
  • “رامبد جوان” ؛ مجری اختتامیه جشنواره جهانی فجر
  • شور و هیجان خاصی که بهنام بانی در تهران به پا کرد!
  • منتظر اولین سریال ترسناک ایرانی باشید/عکس