جدیدترین اخبار
۱۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۱۷ اقتصادی کد خبر :136063

بانک مرکزی در دوراهی انتخاب سخت

«هر وقت خرج خودت را خودت درآوردی، می‌توانی ادعای استقلال کنی و مستقل شوی ولی تا زمانی که پول تو جیبی‌ات را از من می‌گیری، حرفی از استقلال نزن»؛ این عبارتی است که اکثر نوجوانان ایرانی حداقل یک بار از والدین خود شنیده‌اند. واقعیت این است که مساله استقلال بانک مرکزی در ایران نیز تا حدود زیادی از همین قاعده ساده اما به ظاهر پیش‌پا‌افتاده تبعیت می‌کند.

بی‌توجهی به همین قاعده باعث شده است تلاش‌ها برای تحقق استقلال بانک مرکزی برای چند دهه به نتیجه نرسد. در میان معاونت‌های بانک مرکزی، آنکه از همه قدرتمندتر است، معاونت ارزی است. بانک‌ها بیش از هر معاونت دیگری گوش به فرمان معاونت ارزی هستند. این امر به آن دلیل است که ارز، در دست معاونت ارزی بانک مرکزی و ادارات زیرمجموعه آن است.

بانک‌ها منابع ارزی ندارند. سپرده‌های ارزی که بانک‌ها جذب می‌کنند و سایر منابع ارزی خود آنها بسیار کمتر از مصارف ارزی آنهاست و بانک‌ها برای اینکه نیازهای ارزی مشتریان خود را تامین کنند، نیاز به این دارند که به بانک مرکزی ریال بدهند و از آن ارز بخرند. همین مساله، منشأ قدرت معاونت ارزی بانک مرکزی است و به همین دلیل معاونت ارزی بانک مرکزی از اقتدار بی‌مانندی در میان معاونت‌های آن بانک برخوردار است.

جالب اینجاست که معاونت ارزی بانک مرکزی از هیچ داغ و درفش ظاهری نظیر هیات انتظامی و کمیسیون تخلفات و مانند آن که معاونت نظارتی در اختیار دارد، برخوردار نیست؛ اما توان آن در تاثیرگذاری بر عملیات بانک‌ها بسیار بیشتر از معاونت نظارتی بانک مرکزی است که عمدتا به نظارت بر عملیات ریالی بانک‌ها می‌پردازد. معاونت نظارتی با آن همه بازرس و سربازرس و هیات انتظامی و دادستان انتظامی و… هرگز آن اقتداری را ندارد که معاونت ارزی دارد.

اما این اقتدار معاونت ارزی، حاصل تلاش خود بانک مرکزی نیست. این اقتدار از آنجا ناشی می‌شود که منبع عمده درآمد ارزی کشور که درآمدهای حاصل از صادرات نفت است، به حساب‌های بانک مرکزی واریز می‌شود و بانک مرکزی، در قبال واریز ریال به خزانه، ارز را به تملک خود درمی‌آورد. اگر دولت روزی تصمیم بگیرد که دیگر به بانک مرکزی ارز ندهد، آن اقتدار معاونت ارزی نیز در لحظه واحدی پودر می‌شود و فرو می‌ریزد.

دولت نیز به‌خوبی از این نکته آگاه است و درست به همین دلیل، در مقابل درخواست استقلال بانک مرکزی، همان جمله‌ای را می‌گوید که در ابتدای این نوشته ذکر شد. وقتی اقتدار بانک مرکزی ناشی از قدرتی است که دولت به او داده است، یعنی ناشی از در اختیار داشتن ارز حاصل از فروش نفت، چرا دولت در این اقتدار سهم نخواهد.

بانک مرکزی باید انتخاب کند؛ یا قدرت ناشی از فروش ارز را برای خود حفظ کند و با این اقتدار دلخوش باشد، یا اینکه از این قدرت به ارث رسیده از دولت صرف‌نظر کند و استقلال خود را به‌دست آورد. راه به دست آوردن استقلال بانک مرکزی، کندن ارز از بانک مرکزی و واگذاری اقتدار و مسوولیت آن به دولت است.

بانک مرکزی باید هم قدرت ناشی از دارا بودن ارز و هم مسوولیت‌ها و پاسخگویی مرتبط با آن را به دولت واگذار کند و خود را صرفا متولی ارزش ریال بداند وگرنه تا زمانه باقی است، استقلال بانک مرکزی هم حاصل نخواهد شد، خواه دوره مسوولیت رئیس‌کل بانک مرکزی ۵ سال باشد خواه ۱۰ سال و خواه در شورای پول و اعتبار عمرو عضو باشد خواه زید و بکر. اینها همه نسبت به آن مساله اصلی جزو ظواهر هستند.

خلاصه کلام آنکه گام اول برای تحقق استقلال بانک مرکزی این است که بانک مرکزی خرج خود را از دولت سوا کند و راه سوا کردن این خرج هم صرف‌نظر کردن از قدرت شیرین ناشی از در اختیار داشتن ارز است.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • واکنش مجدد ظریف به شروط آمریکا برای مذاکره با ایران: نمی‌خواهد قانون‌مند شوید، تنها کمی کمتر قانون‌شکن باشید
  • آمریکا: اعمال تحریم‌های جدید علیه روسیه را رد نمی‌کنیم
  • رسانه‌های فرانسه اعتراضات جلیقه زردها را سانسور می‌کنند
  • نتانیاهو:جاسوسان اسراییلی به صورت عادی به ایران می‌روند!
  • «بخیت الرشیدی» وزیر انرژی کویت استعفا داد
  • همایون شجریان: شرایط پدر مشابه قبل است و تغییری نکرده
  • هم‌رکابی نمادین مدیران حمل و نقل شهری کشور در بوستان لاله تهران
  • جهانگیری: رسانه های بیگانه قصد التهاب آفرینی در جامعه را دارند
  • ناطق نوری: در قصه برجام بسیار درست و عاقلانه عمل کردیم
  • قرائتی: نسل جدید دیگر علاقه‌ای به ما ندارند
  • ضربه مهلک ترس بر بدنه بازار!
  • انجام هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان تراکنش مالی از طریق سایت سکه ثامن
  • آغاز به کار جشنواره فیلم « سکانس ۵۹ ثانیه» در حوزه آموزش های شهروندی
  • بسیاری از دانش آموزان صدرای هرمزگان در کانکس تحصیل می‌کنند
  • ۲۶ قرق در نوبت واگذاری به بخش خصوصی
  • «سوءتفاهم» با تغییراتی برای اکران آماده می‌شود
  • ترودو: پوتین “مشکل ساز” و ترامپ “غیر قابل پیش بینی” است
  • نهادهای نظامی باید پیشگام رعایت قوانین و مقررات باشند
  • دستور رئیس قوه قضاییه به دادستان‌ها برای برخورد با گران‌فروشی/ با دلار گران و ارزان، گران‌فروشی می‌کنند
  • قیمت خودرو در بازار امروز/ کاهش ۱ تا ۴ میلیون تومانی قیمت‌ها
  • ساخت ۵ جزیره جدید در هلند برای حفظ تنوع زیستی
  • پخش «کودک شو» از شب یلدا/ عذرخواهی پژمان بازغی
  • بحران خشک شدن دریاچه ارومیه مهار می‌شود؟
  • صادق زیباکلام: شایدمجبور شویم به ناطق نوری و علی لاریجانی رأی دهیم
  • لغو مراسم فرش قرمز فیلم سینمایی «جن زیبا»
  • روزهای درگیری بین قدرتهای بزرگ در سوریه فرا رسیده است؟
  • استفاده مردم فقیر از خودروی شخصی نشانه شهر توسعه‌یافته نیست
  • محبوبیت ترامپ به پایین‌ترین حد در ۷ ماه گذشته رسید
  • بانک مرکزی از نهادی منفعل به یک سیاست‌گذار چابک در بازار ارز تغییر چهره داد
  • آیین تکریم و معارفه استاندار تهران برگزار شد
  • Ad