جدیدترین اخبار
۲۶ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۱۷ اجتماعی کد خبر :125522

راز چاه عمیق دوره ساسانیان در لرستان فاش شد

مدیر گنجینه آب لرستان گفت: برای نخستین بار در پروژه‌ای مشترک مابین اداره میراث فرهنگی و شرکت آب منطقه‌ای لرستان چاه باستانی قلعه فلک الافلاک موردبررسی و کاوش قرار گرفت.

عطا حسن‌پور در گفت‌وگو با تسنیم اظهار داشت: درگذشته قبل از احداث بناهای تاریخی دسترسی به منابع آب زیرزمینی موردتوجه معماران و سازندگان بناها قرار می‌گرفت و این امر در ساخت قلعه‌ها بیشتر موردتوجه بود چرا که در هنگام محاصره قلعه در زمان جنگ‌ها، دسترسی به آب به‌منظور تأمین آب شرب ساکنان از اهمیت بسیاری برخوردار بود.

وی با اشاره به چاه قلعه فلک افلاک به‌عنوان یکی از چاه‌های منحصربه‌فرد تأمین آب در کشور، افزود: این چاه به‌صورت دست کند و در دل صخره‌های آهکی در ضلع شمالی حیاط اول و قسمت صخره‌ای تپه فلک ‎ الافلاک کنده‌شده و آب موردنیاز ساکنان قلعه را در آن زمان تأمین می‌کرده است.
مدیر گنجینه آب لرستان با اشاره به اینکه این چاه هم اکنون به‌عنوان یکی از جاذبه‌های تاریخی قلعه تبدیل شده است، عنوان کرد: این بررسی و کاوش توسط کارشناسان باستان‌شناسی، زمین‌شناسی، هیدرولوژی و معماری انجام گرفت و اطلاعات تکمیلی و بیشتر آن به‌زودی در قالب کتابی با عنوان معرفی گنجینه لرستان ارائه می‌شود.

وی با اشاره به اینکه این بررسی‌ها در شرایط هوایی نامناسب و با رطوبت بالای چاه و حدوداً چهار ساعت به طول انجامید بیان کرد: چاه قلعه از سه بخش تشکیل‌شده، دهانه ورودی چاه آجر چین، بخش میانی سنگ‌چین و قسمت تحتانی آن‌که بیشترین عمق را نسبت به سایر بخش‌ها دارد و به‌صورت صخره کند یا دستکند است.

حسن پور با اشاره به وجود تعداد ۷۵ فرورفتگی مکعبی شکل و درمجموع ۱۵۰ حفره به‌صورت قرینه در هرکدام از جداره‌های ضلع شمالی و جنوبی این چاه، تصریح کرد: این حفره‌ها جهت قرارگیری دستک‎های چوبی برای حفر چاه و همچنین فرود یا صعود به آن ایجادشده‌اند و در بخش آجر چین چاه هشت حفره، در بخش سنگ‌چین ۹ عدد و در بخش دستکند آن ۵۸ حفره در یک ضلع تراشیده شده که نسبت به سایر نقب‌های دستکند در استان لرستان از فراوانی قابل‌ملاحظه‌ای برخوردار است.

این کارشناس باستان‌شناسی با اشاره به نمونه‌برداری از رسوبات کف و بدنه، ملاط بین سنگ‎ها، سفال و آب درون چاه برای انجام آزمایشات، گفت: نمونه سفال به‌دست‌آمده از لابه‌لای دیواره سنگ‌چین چاه مربوط به دوران تاریخی و احتمالاً به قبل از دوره ساسانی متعلق است که البته شواهد باستان‌شناسی به‌دست‌آمده از لایه‌نگاری‌های مختلف تپه فلک الافلاک این مطلب را تائید می‎کند.

وی با اشاره به اینکه عمق دقیق آب موجود در کف چاه که با استفاده از دستگاه‌های عمق‌یاب و سطح یاب اندازه‌گیری شده حدود ۲ متر ۴۰ سانتی‌متر است، افزود: نتایج به‌دست‌آمده از آزمایش آب این چاه که توسط دکتر شیدا برمه‌زیار انجام گرفت نشان می‌دهد، آب در کف چاه هنوز هم جریان دارد و کاملاً قابل شرب است.

مدیر گنجینه آب لرستان افزود: میزان هدایت الکتریکی یا EC آن ۵۴۹ میکرو زیمنس بر سانتیمتر، میزان سختی آب PPM 220، مقدار باقی‌مانده تبخیر T.D.S برابر با ۳۵۱ میلی‌گرم بر لیتر، قلیائیت ۴ میلی اکی والان گرم بر لیتر، میزان PH 7.72 و میزان کلر موجود در آن ۱٫۱ میلی اکی واکنون در لیتر است.

وی خاطرنشان کرد: این اقدام قابل‌تقدیر با پشتیبانی مدیرکل میراث فرهنگی، سرپرستی قلعه فلک ‎ الافلاک، معاونت و یگان حفاظت میراث فرهنگی و با همکاری دلفان معمار و نقشه‌بردار، داریوش ابدالیان، صخره‌نورد و محمدرضا کرموند، قائم‌مقام شرکت آب منطقه‌ای انجام گرفت.

رضا میرزایی مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان نیز بابیان اینکه چاه قلعه از نوع چاه‌های دهانه‌گشاد و دستکند بوده که به‌وسیله مقنی و با استفاده از ابزارآلات دستی در سازند سخت کربناته سروک به‌طور قائم حفرشده است، اظهار داشت: عمق چاه معادل ۴۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر، ابعاد دهانه ۱۹۲ در ۱۲۵سانتی‌متر، چاه در قسمت انتهایی و دستکند چاه ۱۲۷ در۱۰۸سانتی‌متر و سطح برخورد با آب برابر ۳۸ متر و ۲۰ سانتی‌متر است، ساخت گاه چاه در شمال شرقی حیاط اول و در پشت یک طاق نمای بلند قرارداد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان با اشاره به اینکه این محل ازنظر زمین‌شناسی ساختمانی در زون زاگرس چین‌خورده و ازنظر چینه‌شناسی در سازند سروک با لیتولوژی آهک‌های مارنی– رسی تیره‌رنگ درز و شکاف دار به سن کرتاسه‌ پائین قرار دارد، عنوان کرد: منشأ آب چاه قلعه فلک‎الافلاک ریزش‎های جوی است که به‌صورت برف و باران در سیستم‎های درز و شکاف، فروچاله‎ها و سایر اشکال کارستی به درون آهک‎ها نفوذ کرده و سپس از طریق مجاری کارستی به‌صورت جریان‌های زیرسطحی وارد چاه می‌شوند.

وی با اشاره به آبخوان سفیدکوه لرستان، خاطرنشان کرد: این آبخوان، یک آبخوان کارستی توسعه‌یافته است که حوضه‌ آبریز نسبتاً وسیعی دارد و سالانه حدود یک‌صد میلیون مترمکعب به‌طور طبیعی از طریق چشمه‌ها و سراب‎های متعدد تخلیه دارد.

میرزایی بابیان اینکه دانش زمین‎شناسی و آب‌یابی در عهد باستان ضعیف بوده است، تصریح کرد: مهندسان آن زمان با استفاده از شواهد سطحی ازجمله سرریز چشمه گلستان در زیر قلعه و احتمالاً وجود یک فرو چاله‌ کارستی قیفی شکل(سینک هول) در محلی که چاه حفاری‌شده، تعیین محل را انجام داده‎اند.

وی بابیان اینکه شواهد حاکی از آن است که ابعاد دهانه‌ چاه تا عمق حدود ۱۵ متری، به‌طور طبیعی نسبت به بخش‌های تحتانی بزرگ‌تر بوده و به همین خاطر دهانه آن را با استفاده از آجر و سنگ‌های لاشه ساماندهی و کوچک‌تر کرده‌اند، خاطرنشان کرد: با عنایت به اینکه منشأ چشمه گلستان در مجاورت قلعه بوده و دسترسی آسان به آب چشمه برای ساکنین قلعه نیز امکان‌پذیر نبوده است، هدف از حفر چاه آهکی فلک الافلاک، تأمین آب ساکنین قلعه در صورت حمله دشمن و محاصره قلعه و همچنین تأمین موقت آب در شرایط اضطراری بوده چراکه تأمین آب از طریق چشمه گلستان در آن شرایط سخت و دشوار بوده است.

روی خط خبر

  • نامه آیت‌الله شاهرودی به شورای نگهبان درباره‌‌ لایحه «پالرمو»: با برخی «سیاست‌های کلی امنیت ملی» و «اصول قانون اساسی» مغایر است
  • توزیع لاستیک کامیون با نرخ دولتی آغاز شد
  • ترامپ توهم زده و ملت ایران را نمی‌شناسد
  • فقط امنیت اسرائیل و نفت خلیج فارس برای ترامپ اهمیت دارد
  • برات الکترونیک، شتاب نقدینگی را کم می‌کند
  • سیاست گذاران اقتصادی از تاریخ درس نمی‌گیرند
  • آخرین قسمت سریال «گلشیفته» فردا می‌آید
  • کلاهبرداری یک میلیاردی با عکس خودروهای لوکس
  • پاسخ نوبخت به امام جمعه تهران: همین تریبون نماز جمعه دولت را مجبور کرد ۳۵هزار میلیارد تومان به مالباختگان موسسات مالی بپردازد
  • پیشنهاد اروپایی‌ها برای خرید نفت از ایران
  • حجتی:بخش کشاورزی می تواند نیاز غذایی مردم را در شرایط تشدید تحریم ها تولید و تامین کند
  • اعتبار ۸۰ میلیارد دلاری اروپا برای شرکت‌های ایرانی
  • فیتیله‌ای‌ها به تلویزیون بازگشتند
  • تجمع اعتراضی عوامل فیلم «دشمن زن» مقابل سازمان فرهنگی هنری شهرداری
  • درآمد مناطق و سازمان‌ها باید به خزانه شهرداری واریز شود
  • پیر شدن ۴۰ درصد جمعیت ایران طی سه دهه آینده
  • افتتاح مجموعه ورزشی استخر روباز در بوستان بهشت مادران
  • افزایش ۱۰۰ هزار تومانی سکه در کسری از ساعت!
  • آدامس ایرانی گران شد
  • چرا سفر یک‌طرفه ایرانی‌ها به گرجستان ممنوع شد؟
  • رانندگان،رایگان بیمه تکمیلی می‌شوند
  • تهدید اول انقلاب اسلامی عملیات روانی دشمن است
  • ترکیه ۳۱ نفر را به حبس ابد محکوم کرد
  • وزیر صهیونیست از آمادگی برای ورود به غزه دَم زد
  • زخمی شدن ۵۱ نیروی امنیتی عراقی در اعتراضات کربلا
  • تسلط ارتش سوریه بر چند منطقه استراتژیک حومه «درعا»
  • شرط طالبان برای مذاکرات مستقیم با آمریکا
  • «کریس رامپلینگ» به عنوان سفیر جدید انگلیس در لبنان انتخاب شد
  • آمادگی نیروهای دموکراتیک سوریه برای مذاکره با دمشق
  • تربیت سفیران بورس در دستور کار