جدیدترین اخبار
۷ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۲۰:۰۲ فرهنگی و هنری کد خبر :114098
آیین‌های محرم در خراسان جنوبی

از زنانی که پای هفت منبر می‌روند تا مردانی که بیل می‌زنند

مسئول حوزه پژوهش اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: زنان بیرجندی برای برآورده شدن حاجت‌های خود، در غروب تاسوعا روی هفت منبری که در سطح شهر، مراسم روضه‌خوانی روی آن‌ها انجام شده است، شمع روشن می‌کنند.

به گزارش ایسنا، سیداحمد برآبادی – مسئول حوزه پژوهش اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی – درباره‌ی نحوه برگزاری این آیین، توضیح داد: آیین سنتی «هفت منبر» در شهرستان بیرجند، در غروب روز تاسوعا توسط زنان این شهرستان برگزار می‌شود. در این آیین، خادم‌های مساجد، حسینیه‌ها یا هر جایی که در محرم مراسم عزاداری در آنجا برپا شده، از عصر تاسوعا روی منبر یک پارچه سیاه می‌اندازند و آن را در نزدیکی درِ مسجد یا حسینیه می‌گذارند و یک مَجمع بزرگ یا تشت پر از گُل را روی پله منبر و تشتی خالی را نیز در پله دیگر می‌گذارند.

وی ادامه داد: زنان شهر در نزدیکی زمان غروب آفتاب، به این اماکن می‌روند و بعد از نیت کردن، شمع خود را روشن می‌کنند و داخل سینی می‌گذارند و سپس نذورات خود مانند خرما، شیرینی و پول را داخل تشت می‌ریزند و منبر را زیارت می‌کنند و به مکان دیگر می‌روند.

به گفته او، کسانی که در این آیین شرکت می‌کنند، معمولا در هر مکان فقط یک شمع روشن می‌کنند؛ ولی اگر مسجدی بسته یا راه دور باشد، احتمال دارد که در یک مکان، دو شمع روشن کنند.

او با بیان این‌که نذورات جمع‌شده در هر مسجد به خادم منبر تعلق دارد، اظهار کرد: خادم باید تا پایان مراسم و خاموش شدن شمع‌ها در آنجا بماند. نباید هیچ‌کدام از شمع‌ها خاموش یا اشک‌های آن‌ها دور ریخته شود، این اشک‌ها در مسجد جمع‌آوری می‌شوند.

این مراسم ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۱ به شماره ۵۰۷ در فهرست آثار ملی ناملموس به ثبت رسید.

مشعل‌هایی که به یاد مشعل‌های شب عاشورا روشن می‌شوند

برآبادی همچنین به برگزاری مراسم «مشعل‌گردانی» توسط مردم بیرجند در تاسوعا و عاشورا اشاره کرد و گفت: مردم بیرجند مراسم مشعل را به یاد مشعل‌هایی که در شب عاشورا در اطراف خیمه امام حسین (ع) روشن شد، برپا می‌کنند.

او توضیح داد: مشعل در شهرستان بیرجند با چند تسمه‌ی آهنی به شکلی استوانه‌ای درست می‌شود که داخل آن را با کُنده چوب آغشته به روغن پنبه‌دانه یا نفت پر می‌کنند و آتش می‌زنند و در کنار آن روشنایی، به عزاداری می‌پردازند.

وی با بیان این‌که این مراسم اکنون فقط در روستای «خور» و «برکوه» اجرا می‌شود، گفت: در روستای برکوه عصر تاسوعا و در روستای خور عصر عاشورا، مراسم مشعل‌گردانی انجام می‌شود. مردم بعد از مراسم، آتش را خاموش نمی‌کنند و حتی برخی زمین‌های زراعی خود را وقف مشعل‌ها کرده‌اند.

این آئین نیز ۲۲ آذر ۱۳۹۱ به شماره ثبت ۶۲۹ در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.

آیینی شبیه‌سازی‌شده از حضور طایفه بنی‌اسد در کربلا

برآبادی همچنین برگزاری آیین «بیل‌زنی» در شهر خوسف از استان خراسان جنوبی را تنها آیین محرمی دانست که با وجود سابقه طولانی، فقط در همین شهرِ استان و در ظهر عاشورا برگزار می‌شود.

او در ادامه به این نکته اشاره کرد که به اعتقاد مردم، این مراسم در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی ممنوع شد و تا مدتی دیگر برگزار نشد، اما پس از چند سال، بار دیگر به مرحله اجرا درآمد.

وی در توضیح چگونگی برپایی این مراسم، گفت: برای برپایی این مراسم، در هریک از دو هیأت خوسف دو دسته ۱۵ نفری و در مجموع، چهار دسته تشکیل می‌شوند و هریک از نفرات بیل به‌دست، دایره‌وار و به‌هم چسبیده، بیل‌های‌شان را به طرف آسمان می‌گیرند و هنگام حرکت هریک از نفرات به هوا پریده و تیغه بیلش را به بیل‌های دیگر می‌زند و همه با هم یک صدا می‌گویند «حیدر علی».

این مردم‌شناس استان خراسان جنوبی آیین «بیل‌زنی» را نوعی شبیه‌سازی از طایفه بنی‌اسد در صحرای کربلا دانست و افزود: طایفه بنی‌اسد پس از واقعه عاشورا با بیل یا ابزار دیگری که در دست داشتند، شهدای کربلا را به خاک سپردند.

آیین «بیل‌زنی» نیز ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۱ در فهرست میراث ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.

وبگردی

روی خط خبر

  • موشک‌های ایران را در اختیار داشتیم عربستان را زیر و رو می‌کردیم
  • کاخ سفید: رفتار اف بی آی با ترامپ متعصبانه است
  • دعوا بر سر صادرات پسته بالا گرفت!
  • آیا مدیرعامل یک بانک در لیست بدهکاران بانک سرمایه است؟
  • گزارش ده‌ها هزار کودک‌آزاری در موسسات مختلف استرالیا
  • ایران از شرکت کره ای تراشه های مدار یکپارچه خرید
  • نگرانی ناتو درباره سامانه موشکی روسیه
  • گسل فعال زلزله زیر ۲ ساختمان ۲۰طبقه در ولنجک
  • هشدار انگلیس درخصوص حمله احتمالی روسیه به کابل‌های زیر دریایی
  • کشته شدن ۱۰۰۰ کودک زیر ۱۲ سال طی ۵ سال گذشته در آمریکا
  • طبقات باقی‌مانده پلاسکو قابل استفاده نیست
  • عطوان: خشم آمریکا از ایران ۳ علت دارد
  • حراج موزه دورهمی به نفع زلزله‌زدگان
  • بلاتکلیفی سیاسی ۳ ماهه در آلمان
  • مدیرعامل ایرباس از سمت خود کناره‌گیری می‌کند
  • آلمان بزرگ ترین زیان دهنده تحریم های اروپا علیه روسیه است
  • پایتخت‌ نشینان چقدر آب مصرف می‌کنند؟
  • از سفر داخلی بزنیم تا عوارضِ خروج جبران شود؟!
  • استقبال رهبران اتحادیه اروپا از پیشرفت در مذاکرات برگزیت
  • عربستان ۱۵ نفر را به اعدام محکوم کرد
  • طبقات باقی‌ مانده پلاسکو قابل استفاده نیست
  • امیدواری رئیس مجلس ملی گابن برای سفر به ایران در آینده نزدیک
  • ادعای اقامت اروپا از طریق پناهندگی در گرجستان، دام افراد کلاهبردار است
  • واکنش به فیلم برخورد با یک دست فروش
  • تاکید بوسنی و هرزگوین بر تقویت مناسبات دوستانه با ایران در همه زمینه‌‌‌ها
  • برگزاری دومین نشست کارگروه مشترک مقام‌های وزارت کشور ایران و جمهوری ترکیه
  • جذب ۸میلیارد دلار سرمایه خارجی در سال۹۶
  • در داخل موشک‌ می‌سازیم ولی «واگن قطار» وارد می‌کنیم!
  • سطح زندگی در ایران کاهش یافت
  • سؤال یک نماینده درباره نحوه تبلیغات مؤسسه ثامن‌الحجج