جدیدترین اخبار
۷ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۲۰:۰۲ فرهنگی و هنری کد خبر :114098
آیین‌های محرم در خراسان جنوبی

از زنانی که پای هفت منبر می‌روند تا مردانی که بیل می‌زنند

مسئول حوزه پژوهش اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: زنان بیرجندی برای برآورده شدن حاجت‌های خود، در غروب تاسوعا روی هفت منبری که در سطح شهر، مراسم روضه‌خوانی روی آن‌ها انجام شده است، شمع روشن می‌کنند.

به گزارش ایسنا، سیداحمد برآبادی – مسئول حوزه پژوهش اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی – درباره‌ی نحوه برگزاری این آیین، توضیح داد: آیین سنتی «هفت منبر» در شهرستان بیرجند، در غروب روز تاسوعا توسط زنان این شهرستان برگزار می‌شود. در این آیین، خادم‌های مساجد، حسینیه‌ها یا هر جایی که در محرم مراسم عزاداری در آنجا برپا شده، از عصر تاسوعا روی منبر یک پارچه سیاه می‌اندازند و آن را در نزدیکی درِ مسجد یا حسینیه می‌گذارند و یک مَجمع بزرگ یا تشت پر از گُل را روی پله منبر و تشتی خالی را نیز در پله دیگر می‌گذارند.

وی ادامه داد: زنان شهر در نزدیکی زمان غروب آفتاب، به این اماکن می‌روند و بعد از نیت کردن، شمع خود را روشن می‌کنند و داخل سینی می‌گذارند و سپس نذورات خود مانند خرما، شیرینی و پول را داخل تشت می‌ریزند و منبر را زیارت می‌کنند و به مکان دیگر می‌روند.

به گفته او، کسانی که در این آیین شرکت می‌کنند، معمولا در هر مکان فقط یک شمع روشن می‌کنند؛ ولی اگر مسجدی بسته یا راه دور باشد، احتمال دارد که در یک مکان، دو شمع روشن کنند.

او با بیان این‌که نذورات جمع‌شده در هر مسجد به خادم منبر تعلق دارد، اظهار کرد: خادم باید تا پایان مراسم و خاموش شدن شمع‌ها در آنجا بماند. نباید هیچ‌کدام از شمع‌ها خاموش یا اشک‌های آن‌ها دور ریخته شود، این اشک‌ها در مسجد جمع‌آوری می‌شوند.

این مراسم ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۱ به شماره ۵۰۷ در فهرست آثار ملی ناملموس به ثبت رسید.

مشعل‌هایی که به یاد مشعل‌های شب عاشورا روشن می‌شوند

برآبادی همچنین به برگزاری مراسم «مشعل‌گردانی» توسط مردم بیرجند در تاسوعا و عاشورا اشاره کرد و گفت: مردم بیرجند مراسم مشعل را به یاد مشعل‌هایی که در شب عاشورا در اطراف خیمه امام حسین (ع) روشن شد، برپا می‌کنند.

او توضیح داد: مشعل در شهرستان بیرجند با چند تسمه‌ی آهنی به شکلی استوانه‌ای درست می‌شود که داخل آن را با کُنده چوب آغشته به روغن پنبه‌دانه یا نفت پر می‌کنند و آتش می‌زنند و در کنار آن روشنایی، به عزاداری می‌پردازند.

وی با بیان این‌که این مراسم اکنون فقط در روستای «خور» و «برکوه» اجرا می‌شود، گفت: در روستای برکوه عصر تاسوعا و در روستای خور عصر عاشورا، مراسم مشعل‌گردانی انجام می‌شود. مردم بعد از مراسم، آتش را خاموش نمی‌کنند و حتی برخی زمین‌های زراعی خود را وقف مشعل‌ها کرده‌اند.

این آئین نیز ۲۲ آذر ۱۳۹۱ به شماره ثبت ۶۲۹ در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.

آیینی شبیه‌سازی‌شده از حضور طایفه بنی‌اسد در کربلا

برآبادی همچنین برگزاری آیین «بیل‌زنی» در شهر خوسف از استان خراسان جنوبی را تنها آیین محرمی دانست که با وجود سابقه طولانی، فقط در همین شهرِ استان و در ظهر عاشورا برگزار می‌شود.

او در ادامه به این نکته اشاره کرد که به اعتقاد مردم، این مراسم در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی ممنوع شد و تا مدتی دیگر برگزار نشد، اما پس از چند سال، بار دیگر به مرحله اجرا درآمد.

وی در توضیح چگونگی برپایی این مراسم، گفت: برای برپایی این مراسم، در هریک از دو هیأت خوسف دو دسته ۱۵ نفری و در مجموع، چهار دسته تشکیل می‌شوند و هریک از نفرات بیل به‌دست، دایره‌وار و به‌هم چسبیده، بیل‌های‌شان را به طرف آسمان می‌گیرند و هنگام حرکت هریک از نفرات به هوا پریده و تیغه بیلش را به بیل‌های دیگر می‌زند و همه با هم یک صدا می‌گویند «حیدر علی».

این مردم‌شناس استان خراسان جنوبی آیین «بیل‌زنی» را نوعی شبیه‌سازی از طایفه بنی‌اسد در صحرای کربلا دانست و افزود: طایفه بنی‌اسد پس از واقعه عاشورا با بیل یا ابزار دیگری که در دست داشتند، شهدای کربلا را به خاک سپردند.

آیین «بیل‌زنی» نیز ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۱ در فهرست میراث ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.

مطالب مرتبط

روی خط خبر

  • قصاص؛ پایان عشق ۱۸ ساله
  • گوگل موتور جستجوی کودکان ساخت
  • مطلبی: برای دل خودم می نویسم! / هنوز کارگردان «ستایش۳» مشخص نیست
  • جایزه گوگل به هکرها چیست؟
  • شهرداری: بی خبریم/ شورای شهر: کدام مجوز؟/ نعمتی: خیابان را خریده ایم/ پزشکیان: دستور رییس بوده/نوروزی : تهران که تگزاس نیست !/ سرگیجه برای یک دیوار کشی عجیب
  • کسبه‌ای که پاساژ ایمن نمی‌خواهند!
  • برترین عکس‌های حیات‌وحش ۲۰۱۷
  • هزینه ویزای هر زائر اربعین، ۱۷۰ هزار تومان
  • واکنش وزارت نفت به استخدام دختر یک نماینده
  • ابطحی: نظام بانکی عامل رشد بی‌رویه نقدینگی و ایجاد رکود است
  • خواننده مطرح پاپ در کنار نوازنده مکزیکی در استانبول/عکس
  • قتل پسر جوان در پی شلیک گلوله
  • آخرین خبر سازمان تامین اجتماعی درباره پرداخت حق بیمه
  • استعفای مدیران از ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز
  • دلیل قتل «اهورا» مشخص شد
  • درخواست ناجا از دولت و مجلس
  • هجوم به شبکه‌های مجازی از سر بیکاری
  • ۲۵ درصد سالمندان نیازمند هستند
  • شرکت ولوو: داتیس خودرو نماینده ما در ایران نیست؛ اعتراض دارید شکایت کنید!
  • کارگردان معروف ایران، داور جشنواره فیلم توکیو شد
  • پيام‌هاي متفاوت يك دعوت و تغییراتی که در ستاد نماز جمعه در راه است
  • آمریکا چگونه در حال کاهش نفوذ ایران در عراق از طریق نزدیک کردن بغداد و ریاض است؟ / جزئیات نقشه راه کاخ سفید برای آشتی عراق و عربستان
  • بابک زنجانی پیاده شد!
  • کشف دو تابوت سنگی دوره اشکانیان در همدان
  • هیچ رئیس‌جمهوری به اندازه من کار نکرده است!
  • ۷۰ درصد تشخیص های پزشکی از کانال آزمایشگاه می‌گذرد
  • نقد بخشنامه «ممنوعیت ادامه تحصیل بیش از یکبار پس از استخدام»
  • پوتین: ترامپ به دلیل هوش و ذکاوتش در انتخابات پیروز شد/ همچنان آماده همکاری با واشنگتن هستیم
  • موافقت دولت با خرید ۱۰۰۰ آمبولانس/ تجهیز پایگاه های اورژانس
  • برنامه‌ تلویزیونی که رهبر انقلاب هر هفته می‌دیدند