جدیدترین اخبار
۲۶ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۵۸ اقتصادی کد خبر :57051

«ربا» یعنی چه؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی توضیحاتی درباره معنای لغوی واژه «ربا» منتشر کرد.

به گزارش تسنیم، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی ذیل سرفصل «اصطلاحات فقهی»، درباره معنای لغوی «ربا» نوشت {اینجا}:

معنای لغوی واژه «ربا»

پرسش: علمای لغت‌شناس کلمه «ربا» را که در قرآن‌کریم آمده چگونه معنا می‌کنند؟

پاسخ اجمالی: «راغب» مؤلف یکی از بهترین کتب لغت در زمینه قرآن، در معنی ربا مى‌گوید: «ربا در لغت داراى دو معناست: ۱ ــ زیادى ۲ ــ علوّ و برترى». صاحب «مقاییس اللغة» مى‌گوید: «ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است». مؤلّف «لسان‌العرب» مى‌گوید: «ربا به‌معناى زیادى و نموّ است». در مجموع، ربا در لغت عرب داراى سه معناست: زیادى، علو و نموّ؛ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام با شرایط خاصّ است.

پاسخ تفصیلی: دیدگاه اهل لغت درباره واژه ربا

۱ ــ راغب در کتاب «مفردات»(۱) مى‌گوید: «ربا در لغت داراى دو معناست: ۱) زیادى ۲) علوّ و برترى»؛ سپس براى هرکدام از این دو، آیات قرآن‌ را شاهد مى‌آورد. در مورد معناى دوم: «فَاِذا اَنْزَلْنا عَلَیها الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ»(۲)؛ (وقتى که آب [باران را] بر زمین [مرده بى‌آب و علف] فرستادیم زمین به جنبش درمى‌آید و رشد مى‌کند).

بعضى از ادباى عرب «رشد و نمو» را هم جزیى از معناى «ربا» دانسته‌اند؛ بنابراین معناى ربا، فزونى توأم با رشد است که این معناى سوم با آیه فوق سازگارتر است و «تربیت» را هم بدین جهت تربیت مى‌گویند که فزونى در انسان به‌وجود مى‌آید و انسان رشد و نموّ پیدا مى‌کند.

این دانشمند معروف لغت سپس مى‌افزاید: ربا هرگونه زیادى در سرمایه است ولى در عرف شرع به زیادى خاصّى اطلاق مى‌گردد. خلاصه اینکه او براى ربا دو معنا ذکر کرده است: یکی «زیادى» و دیگری «رشد و نموّ».

۲ ــ صاحب «مقاییس اللغة» مى‌گوید: ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است، به این ترتیب هر سه مفهوم را، در معناى ربا جمع کرده است.

۳ ــ مولّف لسان العرب ــ که از کتابهاى لغت گسترده و فراگیر است ــ در این مورد مى‌گوید: ربا به‌معناى زیادى و نموّ است.

۴ ــ و بالاخره صاحب «التحقیق فى کلمات القرآن الکریم» مى‌فرماید: «والتحقیق انّ الاصل الواحد فی هذه المادّة، هو الانفتاح مع زیادة بمعنى ان ینفتح شیء فى ذاته ثمّ ینحصل له فضل و زیادة»؛ یعنى مفهوم اصلى این واژه گشایش توأم با افزایش است.

از مجموع آنچه در بالا آمده نتیجه گرفته مى‌شود که ربا در لغت عرب داراى سه معناست: ۱٫ زیادى ۲٫ علو ۳٫ نموّ؛ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام، با شرایط خاصّى است.(۳)

———————–

پی‌نوشت:

(۱). کتاب مفردات الفاظ قرآن از بهترین کتب لغت است که لغات قرآن کریم را تفسیر کرده است و مى‌توان گفت که تفسیر کوتاهى از قرآن است.

(۲). سوره فصّلت، آیه ۳۹٫

(۳).گردآوری از کتاب: ربا و بانکدارى اسلامى‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: علیان‌نژادى، ‏ابوالقاسم، مدرسه امام على‌بن ابى‌طالب (علیه السلام)، قم‏، ۱۳۸۰ شمسی، چاپ اول‏، ص ۵۵٫

وبگردی

روی خط خبر

  • سبحانی نیا: احتمال کاندیداتوری قالیباف و جلیلی در انتخابات مجلس ضعیف است
  • امان از وقت نشناسی نمایندگان؛ آخوندی باید برود، اما نه الان!
  • مشمولان نهایی سهام عدالت مشخص شدند
  • وزیر کشور: حوادث خیابان پاسداران به هیچ وجه منتسب به جریان دراویش نیست
  • روحانی در دیدار وزیر خارجه هلند: علاقه‌مندیم درباره فروش تسلیحات مخرب به کشورهای منطقه گفت‌وگو کنیم
  • بیانیه‌ی نورعلی تابنده درباره‌ی اتفاقات اخیر
  • تکرار اختلال در ثبت‌نام «ساندرو استپ‌وی»
  • راهکار خروج از اقتصاد نفتی، صادرات محصولات کشاورزی است
  • از امروز بررسی بودجه ۹۷ در شورای نگهبان آغاز می‌شود
  • منابع درمان تامین اجتماعی را به خزانه نریزید
  • ترامپ قوانین امنیت هسته‌ای را برای ساخت رآکتورهای عربستان زیر پا می‌گذارد
  • وزیر بهداشت: قیمت دارو افزایش نیافته است
  • صدور حکم ۵ سال حبس برای نبیل رجب و ابراز نگرانی آمریکا
  • چرا جشنواره ما به گرد‌ پای جشنواره آنها نمی‌رسد؟
  • فرانسوی‌ها به محل سقوط هواپیما می‌روند
  • از خود راضی‌ها اعتماد به نفس بیشتری دارند
  • ژاپن به کامبوج صندوق رای هدیه داد
  • پخش اولین مستند از سقوط هواپیمای تهران-یاسوج
  • اعلام برنامه کنسرت‌ها در روز‌های پایانی سال
  • چهار راهکار بودجه‌ای برای توسعه متروی پایتخت
  • عریقات در اظهاراتی‌ بی‌سابقه: تشکیلات خودگردان فلسطین به زودی نابود می‌شود!
  • بیگدلی: بودجه را به بخش خصوصی واگذار کنید
  • کولایی: طرح توجه به اصل ۵۹ قانون اساسی از وظایف رئیس جمهور است
  • روحانی: برخوردهای خشونت آمیز و اهانت به پلیس را به هیچ وجه تحمل نمی کنیم
  • امیدواری اوپک به همکاری همیشگی با روسیه
  • بدهی ۸۰۰ میلیاردی آموزش و پرورش به فرهنگیان بابت هزینه «مهدکودک»
  • ادعای جدید آمریکا در خصوص کمک بانک‌های آسیایی به دور زدن تحریم های ایران
  • درس عبرتی که از «پلاسکو» نگرفتیم
  • اضافه شدن پاکستان به لیست سیاه بین المللی به تاخیر افتاد
  • نجفی: مشکلات بانکی و بیمه ای مهمترین مانع برای حضور شرکت‌های خارجی در ایران است