جدیدترین اخبار
۲۶ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۵۸ اقتصادی کد خبر :57051

«ربا» یعنی چه؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی توضیحاتی درباره معنای لغوی واژه «ربا» منتشر کرد.

به گزارش تسنیم، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی ذیل سرفصل «اصطلاحات فقهی»، درباره معنای لغوی «ربا» نوشت {اینجا}:

معنای لغوی واژه «ربا»

پرسش: علمای لغت‌شناس کلمه «ربا» را که در قرآن‌کریم آمده چگونه معنا می‌کنند؟

پاسخ اجمالی: «راغب» مؤلف یکی از بهترین کتب لغت در زمینه قرآن، در معنی ربا مى‌گوید: «ربا در لغت داراى دو معناست: ۱ ــ زیادى ۲ ــ علوّ و برترى». صاحب «مقاییس اللغة» مى‌گوید: «ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است». مؤلّف «لسان‌العرب» مى‌گوید: «ربا به‌معناى زیادى و نموّ است». در مجموع، ربا در لغت عرب داراى سه معناست: زیادى، علو و نموّ؛ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام با شرایط خاصّ است.

پاسخ تفصیلی: دیدگاه اهل لغت درباره واژه ربا

۱ ــ راغب در کتاب «مفردات»(۱) مى‌گوید: «ربا در لغت داراى دو معناست: ۱) زیادى ۲) علوّ و برترى»؛ سپس براى هرکدام از این دو، آیات قرآن‌ را شاهد مى‌آورد. در مورد معناى دوم: «فَاِذا اَنْزَلْنا عَلَیها الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ»(۲)؛ (وقتى که آب [باران را] بر زمین [مرده بى‌آب و علف] فرستادیم زمین به جنبش درمى‌آید و رشد مى‌کند).

بعضى از ادباى عرب «رشد و نمو» را هم جزیى از معناى «ربا» دانسته‌اند؛ بنابراین معناى ربا، فزونى توأم با رشد است که این معناى سوم با آیه فوق سازگارتر است و «تربیت» را هم بدین جهت تربیت مى‌گویند که فزونى در انسان به‌وجود مى‌آید و انسان رشد و نموّ پیدا مى‌کند.

این دانشمند معروف لغت سپس مى‌افزاید: ربا هرگونه زیادى در سرمایه است ولى در عرف شرع به زیادى خاصّى اطلاق مى‌گردد. خلاصه اینکه او براى ربا دو معنا ذکر کرده است: یکی «زیادى» و دیگری «رشد و نموّ».

۲ ــ صاحب «مقاییس اللغة» مى‌گوید: ربا به دو صورت آمده «ربا» و «رباء» و هر دو یک معنا دارد و آن زیادى و رشد و نموّ است، به این ترتیب هر سه مفهوم را، در معناى ربا جمع کرده است.

۳ ــ مولّف لسان العرب ــ که از کتابهاى لغت گسترده و فراگیر است ــ در این مورد مى‌گوید: ربا به‌معناى زیادى و نموّ است.

۴ ــ و بالاخره صاحب «التحقیق فى کلمات القرآن الکریم» مى‌فرماید: «والتحقیق انّ الاصل الواحد فی هذه المادّة، هو الانفتاح مع زیادة بمعنى ان ینفتح شیء فى ذاته ثمّ ینحصل له فضل و زیادة»؛ یعنى مفهوم اصلى این واژه گشایش توأم با افزایش است.

از مجموع آنچه در بالا آمده نتیجه گرفته مى‌شود که ربا در لغت عرب داراى سه معناست: ۱٫ زیادى ۲٫ علو ۳٫ نموّ؛ و در عرف شرع، زیادى در معاملات یا وام، با شرایط خاصّى است.(۳)

———————–

پی‌نوشت:

(۱). کتاب مفردات الفاظ قرآن از بهترین کتب لغت است که لغات قرآن کریم را تفسیر کرده است و مى‌توان گفت که تفسیر کوتاهى از قرآن است.

(۲). سوره فصّلت، آیه ۳۹٫

(۳).گردآوری از کتاب: ربا و بانکدارى اسلامى‏، مکارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: علیان‌نژادى، ‏ابوالقاسم، مدرسه امام على‌بن ابى‌طالب (علیه السلام)، قم‏، ۱۳۸۰ شمسی، چاپ اول‏، ص ۵۵٫

مطالب مرتبط

روی خط خبر

  • شب های تهران با اگزوز دیزلی ها سیاه می‌شود
  • کنسرت اشوان در برج میلاد به روی صحنه می رود
  • موسیقی مهربانی به تالار وحدت می رود
  • مهمترین آسیب پدیده خشونت در جامعه
  • ایرج طهماسب در افتتاح «آبجی»
  • فرخ نژاد: در سینما، هزینه‌ها رویکرد سیاسی دارد
  • نجات زن ۳۸ ساله در ارتفاعات درکه
  • نامه یک کودک زلزله زده به امدادگران
  • شناورهای مسافری به دریای خزر می‌رسند
  • با تلگرام از وضعیت جاده ها شکایت کنید!
  • آلودگی هوا؛ افزایش ناباروری مردان
  • تجمع خرس‌های قطبی برای خوردن یک نهنگ+تصاویر
  • خطر آسیب‌های اجتماعی بیخ گوش آموزش و پرورش!
  • واکنش کانادا به آزار جنسی در سینما
  • حمایت های لازم نرسد، قطارهای حومه ای متوقف می‌شوند
  • درخواست کودکان ایرانی قربانی اقدامات تروریستی از دبیرکل سازمان ملل
  • ارتش تا زمانی که نیاز باشد در کنار زلزله‌زدگان حضور دارد
  • آغاز پخت نان جیرجیرک در فنلاند
  • شرایط برای بازگشت ایمن آوارگان روهینگیا به میانمار فراهم نیست
  • پرورش روحیه تحقیق و پژوهش عامل مهم در ارتقای کیفیت آموزش است
  • کشف ۲۲۰ کیلوگرم هروئین در زیر ماسه
  • ماجرای کمک ۱۰ میلیاردی فرح پهلوی به زلزله‌زدگان کرمانشاه چه بود؟
  • استفاده طولانی مدت از وسائل الکترونیک عامل چاقی کودکان
  • ضرغامی : علنی بودن دادگاه‌ها به نفع قوه قضائیه است
  • زلزله کرمانشاه قیمت‌ مسکن مهر را فرو ریخت
  • متهم ۵۰۰میلیاردی صندوق ذخیره فرهنگیان به کدام کشور فرار کرده است؟
  • با کودکان پرخاشگر چگونه رفتار کنیم؟
  • خروج قطار از ریل در هند سه کشته برجای گذاشت
  • روایت تکان دهنده از اتاق بازجویی شاهزادگان سعودی در بند: ولیعهد جنجالی چند سوال نرم و ساده می‌پرسد؛ سپس شکنجه‌گران آمریکایی با کتک و سیلی به سراغ‌شان می‌روند
  • ما دولتی نیستیم صدای رسای مردم هستیم/کمک‌های مردمی به زلزله زدگان به ۵۰ میلیارد تومان می‌رسد