جدیدترین اخبار
۲۹ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۴۴ فرهنگی و هنری کد خبر :373331

«مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

«از دهه ۱۳۷۰ به این سو نوعی ساده‌گیری بر نوحه‌خوانی و مداحی حاکم شد و زیبایی آهنگ‌های قدیمی آیین سوگواری، جایش را به تقلید و تکرار آهنگ‌های پاپ روز داد. بعد هم که خود مداحان جدید اصطلاح مداحی پاپ و غیر از آن را باب کردند و معمولاً کسی را دیدیم که کنار مداح اصلی ـ میکروفون در دست ـ به بازتولید صدای سازهای کوبه‌ایِ موسیقی پاپ با دهانش مشغول است.»

علی شیرازی ـ آوازپژوه ـ در گفت‌وگویی درباره استفاده از دستگاه‌های موسیقی ایرانی در نوحه‌خوانی و مداحی اظهار کرد:

یکی از مهمترین دلایل زنده ماندن و تداوم حیات موسیقی آوازی و حتی سازی ما را انعطاف و قدرت تطابق آن با آیین‌های سوگواری مذهبی و همراه شدن و در بطن هنر تعزیه قرار گرفتن دانسته‌اند.

به‌هم‌آمیختگیِ نغمه‌های مرثیه‌گون و داغدارانۀ ما ایرانیان با موسیقی دستگاهی و ردیفی در صورت فعلی‌اش، دست کم‌ریشه‌ای چند صد ساله دارد و آن را به دورۀ صفویه و عزم حکومت بر برگزاری سنگین و رنگین آیین‌های سوگواری شیعیان در ماه‌های محرم و صفر نسبت می‌دهند.

او ادامه داد: اما آیین‌های سوگواری هم مانند نغمه‌های ردیف موسیقی دستگاهی ـ هر دو ـ از دیرباز در ایران‌زمین رواج داشتند و هر یک بسته به زمان خود با شکل و حال و هوای خاص خودشان بازخوانی می‌شدند.

مانند سوگ سیاوش که باز هم می‌گویند جزئیات و مؤلفه‌های بسیاری از آن به آیین‌های سوگواری شیعیان در ایران وارد شده است.

این آوازخوان بیان کرد: برخی حتی تونالیته و لحن خاص آوازهای ما را به‌هم‌آمیخته با ملقمه‌ای لحن آوازی‌مان با قرائت قرآن می‌دانند که چندان هم دور از ذهن نیست. چرا که معمول بود بسیاری از آوازخوانان هم‌زمان به قرائت قرآن و مداحی و مرثیه‌سرایی مشغول بودند و اصلاً تعزیه‌خوان‌ها نیز از این گروه دور نبودند و دست کم در سه ماه محرم، صفر و رمضان در طول سال، بسیاری از این آوازخوانان به گرم نگه داشتن بازار تعزیه نیز مشغول بودند و هم‌پوشانی زیادی بین مجموعه خوانندگی‌های مرسوم و رایج وجود داشت.

شیرازی در ادامه اظهار کرد: علاوه بر این تا چند دهه قبل، بیشتر مداحان و مرثیه‌خوانان ایرانی بر ردیف آوازی یا مسلط بودند یا دست کم با آن آشنایی خوبی داشتند و در حالت سوم نیز ـ بر فرض ناآشنایی و نابلدی‌شان ـ به سبب آنکه میراثی را سینه به سینه و نسل به نسل آموخته بودند تا حد زیادی از نظر آوازی و موسیقایی درست می‌خواندند. به بیان دیگر مداحان ایرانی یا با دقایق و ظرایف ردیف و گوشه‌ها و دستگاه‌ها آشنایی تام و تمام داشتند یا اینکه دست کم به صورت کلی با دستگاه‌ها آشنا بودند و گوشه‌های مشهور را هم می‌شناختند و در اجرا به کار می‌بردند.

او در این راستا اظهار کرد: از اواخر دهه ۵۰ به تدریج نوعی ساده‌گیری و سهل‌پنداری به سراغ مداحان آمد. صداها از آن حالت خوب و گرم و گیرای قدیم به دور ماند و اطلاعات ردیفی نیز از میان مداحان رخت بربست.

او معتقد است: شاید با رسیدن به دنیای جدید و ظهور نسل‌های تازه، دیگر کمتر کسی از میان این جمع حال و حوصله آموختن ردیف و به کار بستن نکات دقیق و عمیق هنری و علمی موسیقی آوازی ایران‌زمین را در خود می‌دید.

بر همین اساس، ساختن نغمه‌های مرثیه‌گون بر پایۀ ردیف نیز به تاریخ پیوست و به جای آن، مداحان روز کوشیدند از آهنگ ترانه‌های روز ـ حتی ترانه‌های خوانندگان لس آنجلسی ـ سود ببرند و حداکثر اینکه کوشیدند شعرهای این ترانه‌ها را تغییر دهند و با مرثیه‌های مخصوص سوگواری تطبیق دهند و به قولی شعر را به آهنگ برداشت شده بخورانند.

این آوازپژوه همچنین بیان کرد: به این ترتیب می‌توان گفت از دهه ۱۳۷۰ به این طرف نوعی ساده‌گیری بر این مدل از خوانندگی حکمفرما شد و زیبایی آهنگ‌های قدیمی آیین سوگواری جایش را به تقلید و تکرار آهنگ‌های پاپ روز داد.

بعد هم که خود مداحان جدید اصطلاح مداحی پاپ و غیر از آن را باب کردند و معمولاً کسی را دیدیم که کنار مداح اصلی ـ میکروفون در دست ـ به بازتولید صدای سازهای کوبه‌ایِ موسیقی پاپ با دهانش مشغول است.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • یادداشت استاد دانشگاه پنسیلوانیا درباره تجربه تدریس در دانشگاه شیراز: تلاش کردم تا ویژگی چانه‌زنی دانشجویان ایرانی را تغییر دهم؛ اما آنها شکستم دادند / در مذاکرات، قدرت این عوامل را نباید دست‌کم بگیریم
  • پنجمین حراج شب یلدای بامیلو برگزار می‌شود
  • روند نزولی قیمت یورو پس از قله ۲۲ هزار تومانی
  • خبر منصوب به خبرگزاری فارس تکذیب شد/تخریب صنعت قطعه سازی بازی در زمین دشمن است
  • ارسال ۳ هزار ویلچر به مناطق محروم
  • فعالیت در متروی تهران- پرند سرعت می گیرد
  • حسام الدین آشنا خبر برکناری داماد روحانی را تایید یا تکذیب نکرد: از روابط عمومی ریاست جمهوری بپرسید
  • احمدی نژاد تکثیر می شود؟ / ناصر ایمانی: احمدی نژاد تایید صلاحیت نمی شود اما زمینه ظهور بی نام و نشان ها را فراهم می کند
  • معرفی ۳ نفر برای عضویت در شورای فنی شهرداری تهران
  • ارائه جدول بهای خدمات در سیاست های بودجه سال ۹۸
  • الزام شهرداری به اختصاص نیمی از پست‌های مدیریتی به زنان و جوانان
  • نقدینگی به ۱۶۹۳ هزار میلیارد تومان رسید
  • مخالفت وزارت راه با افزایش قیمت بنزین
  • کاهش قیمت خُرده‌فروشی ۴ گروه موادخوراکی
  • سرمایه گذاری ۱۲ هزار میلیارد تومانی بخش خصوصی در بنادر
  • سیاست خارجی کشور از «دیپلماسی التماسی» فاصله بگیرد
  • برگزاری همه پرسی دوم درباره برگزیت تفرقه افکنانه است
  • بردلی کوپر از تاثیر رابرت دنیرو در ساخت نخستین فیلمش گفت
  • عرضه اولین سریال ژانر وحشت در شبکه نمایش خانگی
  • عرضه «اسرافیل» از ۲۷ آذر در شبکه نمایش خانگی
  • اعلام نامزدهای «هنر و تجربه» در جشنواره «سینماحقیقت»
  • مجموعه شعر «۶۴۱۰روز تنهایی» رونمایی و نقد می‌شود
  • ویلهلم گنازینو نویسنده سرشناس آلمانی درگذشت
  • نامزدهای نهایی رمان جایزه احمد محمود معرفی شدند
  • پرفروش‌های تالیف و ترجمه پاییزه کتاب معرفی شدند
  • توضیح مجمع درباره مصوبه لایحه مبارزه با پولشویی
  • وزیر خارجه سابق آلمان: پارسال نزدیک بود به قطر حمله نظامی شود
  • عربستان و امارات ارز مجازی مشترک منتشر می‌کنند
  • آتش‌نشانی: هیچ ساختمانی در کشور ایمن نیست
  • رویترز: “ریال” ایران روی ریل تقویت قرار گرفت
  • Ad