جدیدترین اخبار
۲۵ مرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۵۱ اقتصادی کد خبر :347383

نرخ ارز در بازار آزاد چطور تعیین می‌شود؟

نرخ دلار در بازار غیررسمی و آزاد ایران چگونه تعیین می‌شود؟ این پرسشی است که پاسخ‌های متفاوتی برای آن است. به‌غیر از دلاری که از سوی دولت قیمت‌گذاری می‌شود، در دوره‌های مختلف عوامل متعددی در تعیین نرخ این ارز در بازار داخلی ایران مؤثر بوده است.

به گزارش بازتاب به نقل از ایران، برای سال‌های طولانی نرخ حواله درهم و میزان عرضه و تقاضا در صرافی‌های دوبی روی نرخ دلار آزاد ایران تأثیر داشته است ولی پس از محدود شدن راه‌های نقل و انتقال ارز از طریق امارات اکنون مناطق دیگری در اطراف ایران همانند عراق و افغانستان هم به تأثیرگذاران قیمت ارز در کشور ما پیوسته‌اند. این روزها درکنار قیمت‌های متنوعی مانند دلار دولتی، بازار ثانویه، صرافی‌ها و… که در سایت‌ها منتشر می‌شود، دلار سلیمانیه عراق و هرات افغانستان هم طرفدار زیادی دارد.

درحالی که نرخ ارزهای مختلف براساس فرمول‌های اقتصادی به نسبت ثابتی مانند تفاضل نرخ تورم یا شاخص جهانی هر ارز تعیین می‌شود، در کشور ما به‌دلیل اعمال تحریم و محدودیت در مبادلات بانکی دایره عوامل مؤثر بر نرخ ارز گسترده‌تر از سایر کشورهاست.

محمد طبیبیان، اقتصاددان درکانال تلگرامی خود پاسخ به این پرسش که چه عواملى نرخ ارز را در یک اقتصاد تعیین مى‌کنند؟ می‌گوید: «ارز هم مثل هر کالا یا دارایى دیگر داراى یک قیمت نسبى و یک قیمت اسمى است. در اقتصاد آنچه قیمت تلقى مى‌شود در واقع قیمت نسبى هر کالا است. قیمت نسبى دلار به این برمى‌گردد که مردم چگونه خیار، خربزه، نان، جوراب، سکه طلا، مستغلات و… را با دلار مقایسه مى‌کنند و چه عواملى سبب مى‌شود که مردم در یک روز قیمت نسبى بالاترى براى دلار نسبت به روز قبل تعیین کنند. قیمت نسبى را هم براى همه چیز عرضه و تقاضا تعیین مى‌کند. درمجموع چهارعامل تراز بازرگانى خارجى، تراز مبادله خارجى (نسبت قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی)، شرایط سیاسى و کسر بودجه‌هاى دولت در تعیین قیمت نسبی ارز مؤثرند. ‎عامل اساسى دیگرى که در تعیین قیمت ارز دخیل است و قیمت اسمى آن را تعیین مى‌کند نرخ تورم داخلى در مقایسه نرخ تورم خارجى است. اگر نرخ تورم در داخل بالاتر از نرخ تورم خارجى باشد ارزش پول داخلى کاهش یافته و قیمت پول خارجى را افزایش مى‌دهد.» اما درسال‌های گذشته صرافی برخی از کشورها مانند امارات (دوبی) نقش زیادی درتعیین نرخ دلار صرافی‌های ایران و بازار آزاد داشته‌اند.

نقش دوبی میان عراق و افغانستان توزیع شده است

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و امارات دراین باره گفت: با توجه به حجم بالای تجارت خارجی ایران و امارات این کشور در تعیین قیمت دلار ایران تأثیرگذار بوده است. درشرایط قبل از تحریم از حدود ۴۰ میلیارد دلار صادرات ایران حدود ۳۰ میلیارد دلار آن از طریق امارات انجام می‌شد. درمجموع دوبی پایگاه ری اکسپورت (صادرات مجدد) ایران بوده است و پس از چین دومین شریک تجاری کشورماست.

مسعود دانشمند افزود: دراین دوره صادرکنندگان بزرگ ایران همانند واحدهای پتروشیمی و معدنی در بانک‌های امارات بخصوص دوبی حساب داشتند و درآمد ارزی آنها همان جا منتقل و صرف واردات کالا می‌شد. این اقدام باعث یک چرخه دلاری دربازار دوبی و یک چرخه ریالی در بازار ایران می‌شد. ریال به صرافی‌های دوبی داده می‌شد و دلار دریافت می‌شد.

وی توضیح داد: به‌دلیل حجم بالای مبادلاتی که میان ایران و امارات انجام می‌شد، نرخ دلار در دوبی به طور مستقیم بر بازار ایران تأثیر داشت، اما پس از اعمال تحریم‌ها این نقش کمرنگ‌تر شده است.

براساس گفته‌های وی نقشی که دوبی در گذشته به تنهایی بازی می‌کرد، هم‌اکنون بین عراق، افغانستان و دوبی توزیع شده است. اما هنوز به ثبات نرسیده است.

وی با اشاره به اینکه هنوز دوبی به‌صورت قطعی جایگزینی پیدا نکرده است، گفت: سلیمانیه و اربیل سعی دارند این نقش را بازی کنند اما مبادلات تجاری ایران با این مناطق تنها ۱۰ درصد از مبادلاتی است که ایران با دوبی دارد. از سوی دیگر هرات افغانستان نیز به‌دلیل محدودیت مبادلات ارزی و تجاری نیز نتوانسته است نقش برجسته‌ای داشته باشد.

دانشمند ادامه داد:درصورتی که مبادلات ارزی ایران از دوبی به سوی مسقط تغییر مسیر دهد می‌توان امیدوار بود که در آینده عمان این نقش را برعهده بگیرد.

صرافی‌های سلیمانیه و اربیل به میدان می‌آیند

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق نیز گفت: در دورانی که صرافی‌های دوبی همکاری حداکثری با صرافی‌های ایران داشتند، امکان رشد صرافی‌های اقلیم کردستان عراق مانند سلیمانیه و اربیل وجود نداشت. پس از کاهش همکاری میان صرافی‌های دوبی و ایران نیز براساس سیاست دولت صرافی‌های ایران تعطیل شد و این بستر فراهم نشد. یحیی آل‌اسحاق افزود: اکنون بسترهای همکاری میان صرافی‌های دوطرف فراهم شده است. البته بانک مرکزی ایران درحال برطرف کردن برخی از مشکلاتی است که دراین زمینه وجود دارد. علاوه براین باید میان صرافی‌های دو طرف مذاکراتی برای ایجاد اعتماد برگزار شود. به گفته وی با حل مشکلات و رشد همکاری‌ها صرافی‌های سلیمانیه و اربیل می‌توانند در مبادلات ارزی ایران نقش پررنگ‌تری بازی کنند.

وی تأکید کرد: حجم مبادلات تجاری ایران و عراق در کالاهای غیرنفتی حدود ۶ میلیارد دلار در سال و با احتساب کالاهای نفتی به ۱۱ میلیارد دلار می‌رسد که طی ماه‌های اخیر با رشد ۲۳ درصدی همراه بوده است. آل‌اسحاق اضافه کرد: البته هم‌اکنون ایران و عراق برپایه دلار با یکدیگر مبادله‌ای ندارند اما بحث صرافی‌ها متفاوت است.

نقش ارزی افغانستان

درمیان نرخ‌هایی که برای دلار عنوان می‌شود، دلار مشهد به طور معمول ارزان‌تر از تهران است که علاوه بر بعد مسافت قیمت دلار در آنسوی مرز یعنی افغانستان بر آن تأثیر می‌گذارد. درواقع نرخی که در بازار سرای شهزاده در کابل برای دلار تعیین می‌شود بر نرخ دلار مشهد و سپس تهران تأثیر می‌گذارد. رئیس هیأت مدیره اتاق بازرگانی مشترک ایران و افغانستان درباره نقش افغانستان در تعیین نرخ دلار در ایران گفت: هم‌اکنون حجم مبادلات ارزی درافغانستان چندان زیاد نیست. با وجود این ورود دلار از این کشور به ایران توسط واسطه‌ها یا کارگران در نرخ‌ها تأثیر دارد.

علا میرمحمد صادقی افزود: هر چه مبادلات تجاری میان دو کشور افزایش یابد تأثیر مبادلات ارزی این کشور در ایران بیشتر می‌شود. طی سالیان گذشته در تجارت خارجی کمتر به کشورهای همسایه توجه کرده‌ایم. این درحالی است که می‌توان از ظرفیت‌های این کشورها استفاده کرد و نیازهای کشور را با سرعت و هزینه کمتری تأمین کرد.

Ad

روی خط خبر

  • پاسخ ‎روحانی به اصرار یک مدیر رسانه برای دیدار با ترامپ: شما با کسی قهوه می‌خورید که به تغییر رفتارش امید داشته باشید
  • جزئیات تازه‌ای از حادثه تروریستی اهواز / تروریست ها چه ساعتی و چگونه عملیات خود را آغاز کردند؟
  • کدام ایرلاین‌ها در طول پرواز اینترنت رایگان ارائه می‌دهند؟
  • فرانسه: برجام را باید حفظ کرد
  • در جلسه ارزخواران با دولت چه گذشت؟
  • جان بولتون با همتای روس خود دیدار می کند
  • نشست مشاوران امنیت ملی کشورهای منطقه در تهران برگزار می شود
  • ۱۸ میلیارد دلار همچنان در جیب صادرکنندگان
  • کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در شاخ آفریقا چه می‌کنند؟
  • ذخیره سازی نفت عربستان کاهش یافت
  • ۳ گزینه ۲ حزب عمده کُرد برای حل اختلاف درباره ریاست جمهوری عراق
  • بانک دولتی فرانسه طرح کمک به شرکت‌ها برای دور زدن تحریم ایران را متوقف کرد
  • حمایت تحصیلی از بیش از ۳۰هزار دانش‌آموز در تهران و شهرهای مرزی
  • ماهاتیر محمد با روحانی در نیویورک دیدار خواهد کرد
  • تاکید رئیس جمهور بر اجرای سریع‎تر ۲ بسته معیشتی مردم
  • فراکسیون نمایندگان ولایی کارآمدی و موضوع تفکیک وزارتخانه‌های کار، راه و صنعت را بررسی می‌کند
  • ۲۲.۷ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی تا ۲۳ شهریور/ ۴ میلیارد دلار تاکنون به سامانه نیما تزریق شده
  • مالک سکه ثامن موجودی کاربران را صفر کرد/اطلاعیه جدید دستگاه قضا
  • سوریه عرصه قدرت‌نمایی پوتین
  • مدیرعامل جدید توانیر معرفی شد
  • واگذاری ۱۹۰۰ طرح نیمه تمام به بخش خصوصی
  • کمیسیون اروپا ازلهستان به دیوان دادگستری اروپا شکایت کرد
  • فیلمی که یک‌تنه سینمای ایران را نجات داد
  • محورهای دیدار وزیر خارجه آمریکا و پادشاه اردن
  • مومیایی هلندی به تهران رسید
  • کم‌رنگ شدن نیکی هیلی در این روزهای دولت ترامپ
  • عدم توافق با اتحادیه اروپا آخر دنیا نیست
  • کرملین ارسال سامانه موشکی اس ۳۰۰ به سوریه را تائید کرد
  • دومین اتهام فساد اخلاقی به نامزد مورد نظر ترامپ
  • افزایش قیمت سکه با وجود کاهش بهای جهانی اونس طلا