جدیدترین اخبار
6 مرداد 1397 ساعت 09:23 فرهنگی و هنری کد خبر :333520
ایکوموس بستر‌های تخریب عمارت تاریخی «وثوق‌الدوله» را فراهم کرده است

خانه «شهرزاد» در یک قدمی نابودی

در مرکز شهر تهران و در کوچه پس‌کوچه‌های قدیمی این شهرنیز خانه ها وبناهای قدیمی زیادی وجود دارد که خانه وثوق‌الدوله از جمله آن‌هاست. خانه‌ای با قدمتی حدود دو قرن (در سال 1211 ه.ش) که در زمان سلطنت محمدشاه قاجار برای میرزامحمد قوام‌الدوله آشتیانی از صاحب منصبان و رجال آن دوره ساخته شد.

بر بلندای یک صخره عظیم در نیو مکزیکو، خانه‌هایی قرار دارند که بر اساس گفته بسیاری از باستان شناسان، قدیمی‌ترین سکونتگاه در قاره آمریکا هستند که هنوز هم دارای سکنه‌اند.

نام این سکونتگاه، آکوما پوعبلو است که از سال ۱۱۵۰ میلادی توسط مردم آکوما اشغال شده ولی امروزه فقط حدود ۵۰ نفر سکنه دايمی دارند. آکوما پوعبلو در مکزیک، مجموعه‌ای از قدیمی‌ترین خانه‌های دنیا را دارد. خانه‌هایی که به همان شکل قدیمی نگهداری شده‌اند و نه برق دارند، نه آب و نه سیستم دفع فاضلاب.

مردم در این روستا به ابتدایی‌ترین شکل ممکن زندگی می‌کنند. همین مساله این منطقه را به یکی از جاذبه‌های گردشگری معروف مکزیک تبدیل کرده است که گردشگران بسیاری را به سمت خود می‌کشاند.

در مرکز شهر تهران و در کوچه پس‌کوچه‌های قدیمی این شهرنیز خانه ها وبناهای قدیمی زیادی وجود دارد که خانه وثوق‌الدوله از جمله آن‌هاست. خانه‌ای با قدمتی حدود دو قرن (در سال 1211 ه.ش) که در زمان سلطنت محمدشاه قاجار برای میرزامحمد قوام‌الدوله آشتیانی از صاحب منصبان و رجال آن دوره ساخته شد.

این خانه با وجود تمام زیبایی‌های منحصر به فردش، گچ‌بری‌ها و کاشی‌کاری‌هایش، باغ پر درخت و … تا به حال برای ما سهمی در جذب توریست و گردشگر نداشته و با خبرهای تلخی هم که از آن به گوش می‌رسد، در آینده هم نخواهد داشت.

ميراث؛ گرفتار تناقض

روزنامه قانون: بهار سال 95 رييس ایکوموس ایران«شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌هاي تاريخي» در گفت‌وگویی اعلام کرد: «درِ خانه «وثوق‌الدوله» همیشه باز بوده و هست». او همچنین در همین گفت‌وگو گفته است: «این خانه تاریخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، بنابراین نباید در آن را به روی مردم بست».

این حرف‌ها در حالی است که هفته گذشته تصمیم گرفتم به این خانه تاریخی سری بزنم و از نزدیک وضعیت را گزارش کنم ولی با در بسته مواجه شدم. نکته‌ای که در همان آغاز ماجرا توی ذوق می‌زد، آیفون تصویری روی دیوار کاهگلی این خانه بود. این همان اولین نشانه عدم مراقبت از این خانه دو قرنی برایم به حساب آمد. زنگ ایکوموس را زدم.

خانمی آیفون تصویری را جواب داد و وقتی با درخواست بازدیدم از خانه و باغ مواجه شد، با پرخاش گفت: «یعنی چی؟ اینجا اداره‌است! معلومه که در رو باز نمی‌کنم». از او پرسیدم که اداره‌شان چطور سر از این خانه تاریخی درآورده که گفت: «ما اینجا رو اجاره کردیم و الان تحت مالکیت ماست».

پرسیدم از که، خانه را از بنیاد مستضعفان اجاره کرديد که جواب داد: نخیر خانم، چه کار به بنیاد مستضعفان دارد؟ ما از میراث اجاره کردیم. گفتم در سایت‌ها نوشته‌اند بازدید برای عموم آزاد است که با جواب کوبنده سرکار خانم مواجه شدم: این‌ها رو یك سری علاف که اینجا می‌چرخند، می‌نویسند. هیچ بازدیدی نداریم و آیفون را گذاشت.

این دیالوگ چند دقیقه‌ای من و خانمی که نمی‌دانم در شرکت ایکوموس چه کاره بود، چند نکته را مشخص می‌کند. مجموعه‌ای که توسط میراث ثبت ملی شده، به یک اداره اجاره داده شده است. نكته قابل توجه اينجاست؛ ايكوموس، سازمانی كه برای نگهداری و پاسداری از اماکن میراث فرهنگی در سراسر جهان فعاليت مي‌كند؛

چگونه در پرونده خانه وثوق‌الدوله اين چنين زمينه‌هاي تخريب و نابودي اين ميراث ارزشمند را فراهم كرده است. گويا ايكوموس نيز در ايران كاركرد و تاثير واقعي خود را از دست داده و به‌جاي حفاظت از ميراث به سازماني عليه ميراث تبديل شده است.

بنياد تخريب باغ‌ها و ميراث

اما در طرف دیگر ماجراي خانه وثوق‌الدوله، مالك آن قرار دارد. مالكي كه به تخريب آثار تاريخي و باغ‌ها مشهور است. دوباره پاي بنياد مستضعفان در تخريب ميراث و محيط زيست درميان است. سازماني كه به بنياد تخريب آثار تاريخي مانندكاخ مرواريد، باغ سيب، كاخ گچسر، باغ برره، باغ فرشته و … شناخته می شود.

رییس بنیاد در حالی مدعی است که با تانکر این باغ را آبیاری می‌کند و قصد خشک کردن درختان را ندارد که همسایه‌ها و افراد محلی در دوره‌ای از صدای اره برقی که از این باغ به گوش می‌رسید، به ستوه آمده بودند. اما از وضعیت نامساعد باغ و درختان که بگذریم، خود عمارت وثوق‌الدوله در شرایط بسیار بدی قرار دارد.

یکی از همسایه‌های عمارت، به ما اجازه داد تا از پشت بام خانه‌شان نگاهی به عمارت بیندازیم. هر چند که چیز زیادی مشخص نبود اما آنچه را باید می‌فهمیدیم ، فهمیدیم.

سایه شوم تخريب در خانه «شهرزاد»

باورنکردنی بود که این عمارت همان لوکیشن زیبا و دلچسب سریال شهرزاد، یعنی خانه بزرگ آقاست. حوض آبی کثیف و لجن گرفته، چهارچوب‌های چوبی پنجره‌ها شکسته و انگار که از در و دیوار عمارت غم ببارد. انگار که آخرین تصویرهای زیبا از این عمارت با سریال «شهرزاد» تمام شده باشد و حالا این خانه به حال خود رهاست تا از بین برود.

خانه قوام الدوله آشتیانی در ابتدا مساحتی حدود ۱۲هزار متر مربع داشت که بعدها به دلیل تعریض کوچه، قسمت اعظمی از خانه از بین رفت. در مجاورت این خانه حمام قوام الدوله نیز قرار داشته که در گذشته یکی از درهای خانه به سمت حمام باز می‌شده اما در طول زمان این حمام به تاریخ پیوست و دیگر اثری از آن باقی نمانده است.

همچنین فضای سبز و پارک فعلی موجود در کوچه محمدوزیر، در آن ایام پارکینگ کالسکه در کنار خانه محسوب می‌شده است.

عمارت قوام‌الدوله، توسط گروه دکور سریال «شهرزاد»، از سال 94 تا 97 تبدیل به عمارت پر ماجرا و پرجنب و چوش دیوان‌سالارها شد. خانه‌ای كه مثل زندگی واقعی‌اش شاهد تاریخ این شهر بود. شاهدی که رو به نابودی است و شواهد نشان می‌دهد تلاشی برای زنده نگه داشتنش نمی‌شود.

سوال اصلی اینجاست که چرا اجازه بازدید از این عمارت و باغ داده نمی‌شود؟اگر زیرساخت‌های خانه مناسب رفت و آمد زیاد نیست، چرا خانه‌ای که ثبت ملی شده را آماده بازديد نمی‌کنند؟وقتی هم که به دنبال جواب این‌ها برویم، درست مثل باغ برره! به رد پای سازمان بنیاد مستضعفان می‌رسیم.

اما آنچه خانه قوام‌الدوله را برای بیننده خاص و جذاب می‌کند، نظم و تقارن موجود در خانه است که پوشیده شده از آجر و چوب است. همچنین هنگام مشاهده بنا، دو بادگیر قرینه در بالای بام خانه نیز وجود دارند که از عناصر زیبای این سرای باقدمت هستند.

بیشتر خانه‌های دوران قاجار مانند سرای وثوق الدوله شامل اندرونی و بیرونی بودند که دورتادور حیاط بیرونی آن اتاق‌هایی وجود داشت که در حال حاضر در این عمارت اثری از آن‌ها باقی نمانده است.

تزیینات قسمت اندرونی این خانه از شاهکارهای معماری سنتی و اصیل ایرانی است که توسط هنرمندی به نام لطفعلی شیرازی در سال 1211 ه.ش انجام شده است؛ البته نقاشی های به کار برده شده در اندرونی ابتدا برگرفته از هنر ایرانی بوده که با بازسازی های مجدد، تزیینات و نقاشی به اشکال فرنگی درآمده‌اند.

پس از این بازدید نیمه کاره و خوردن ما به در بسته عمارت قوام‌الدوله، به نظر می‌رسد با تلاش‌های مسئولان بنیاد مستضعفان و پشتکار میراث فرهنگی، به زودی عمارت‌ها و باغ‌‌های تاریخی تهران، این شهر پر حادثه را فقط بتوانیم از طریق لوکیشن سریال‌ها و فیلم‌ها به یاد آوریم و دیگر از خودشان چیزی باقی نماند.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • بازارسعدالسلطنه ثبت جهانی می‌شود/ توجه ملی به دریاچه اوان
  • تشکیل کمیته فنی بررسی میزان خسارت آتش‌سوزی میدان حسن‌آباد
  • خرید و فروش خطوط تاکسیرانی/ تاکسی‌های فرسوده هر 3 ماه یکبار معاینه فنی می‌شوند
  • صدای رویا تیموریان بر منوروا سازا
  • حمله کارگردان سریال «لیسانسه» به همسر باردارش
  • بیش از ۳۰ هزار زائر ایرانی وارد عربستان شدند
  • بستن کمربند ایمنی برای همه سرنشینان خودرو الزامی است
  • آنتونیو باندراس به شبکه نمایش می‌آید
  • سالی 343 میلیون ویزیت پزشکی در کشور انجام می‌شود
  • مفقود شدن یک ملوان آمریکایی در خلیج فارس
  • واکنش ریابکوف به ادعای آمریکا در مورد هدف قرار دادن پهپاد ایرانی
  • مرکل: انگلیس شریک باقی می‌ماند
  • خسرو جعفرزاده، موسیقی‌شناس ایرانی درگذشت
  • جبل‌طارق توقیف نفکتش حامل نفت ایران را 30 روز دیگر تمدید کرد
  • شورایاری‌ها در توسعه کلانشهر تهران اهمیت بالایی دارند
  • جزئیاتی از جبران کسری منابع بودجه ۹۸
  • باید هویت دینی و ملی در کتب درسی نمود داشته باشد
  • نگهداری باروت‌های خطر در ساختمان‌های تاریخی!؟
  • جلوه‌های ویژه «تایتان‌ها» قربانی گرفت
  • برگزاری اولین کنسرت عمومی موسیقی پاپ غربی در عربستان
  • مقام سعودی: عربستان آماده تعامل دیپلماتیک با ایران است
  • ترامپ: فعلا برنامه‌ای برای تحریم ترکیه نداریم
  • ترخیص 6653 خودرو وارداتی براساس مصوبه دولت/ 1048 خودرو در گمرک ماند
  • شورای نگهبان هرکسی را که گفته بالای چشمت ابروست، رد صلاحیت می‌کند
  • فرمول کمدی با زن فرنگی بعد از «تگزاس 2» همچنان در گیشه جواب می‌دهد؟!
  • وزش باد شدید و کاهش کیفیت هوا در بیشتر نقاط کشور
  • دلیل تحریم های خارجی و داخلی صدا و سیما چیست؟
  • دو شرط پوری حسینی برای واگذاری استقلال و پرسپولیس
  • وقوع “فساد ۵۰ هزار میلیارد تومانی در نظام پزشکی” و بیماران قربانی این فساد
  • واکنش «پمپئو» به تحریم‌های اعمالی جدید آمریکا علیه ایران