جدیدترین اخبار
۱ تیر ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۴۰ پزشکی و سلامت کد خبر :308028

مادر بیماری‌ها در طب ایرانی

در سخن پزشکان ایران و سرزمین‌های اسلامی، خروج ترشحات فرود آمده از سر از طریق بینی، «زکام» نامیده می‌شود، همین ترشحات اگر از پشت حلق فرو بریزند به بیان حکیمان «نزله» نام می‌گیرند.
نزله و زکام بر اساس سبب‌شناسی حکما، به هشت گونه تقسیم می‌شوند؛ نکات زیادی در تطبیق‌دهی و تناظر اقسام «زکام و نزله» با بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی یا نازوفارنژیت، سینوزیت، و رینیت آلرژیک وجود دارد که در این نوشتار نمی‌گنجد اما صرف‌نظر از جزئیات تخصصی، توجه به یک نکته بسیار ضروری است:
اصل بسیار مهم و تعیین‌کننده در درمان همهٔ اقسام هشتگانهٔ زکام و نزله، این است که نخست گرم یا سرد بودن ترشحات از هم افتراق داده شود و بر اساس این افتراق، رویکرد درمانی درست و سودمند انتخاب شود.

با چه معیارهایی می‌توان نزله و زکام گرم را از نزله و زکام سرد افتراق داد؟ اکنون این معیارها را بررسی می‌کنیم:
مادهٔ نزله و زکام بر اساس چند ویژگی قابل تقسیم‌بندی و افتراق است:
۱٫ قوام ترشحات (رقیق یا غلیظ بودن ترشحات)
۲٫ رنگ ترشحات (بی‌رنگ، سفید، خاکستری، زرد، سبز، و طیف‌های بینابینی)
۳٫ تأثیر حسی ترشحات بر مخاط حلق یا بینی (مانند سوزش و خارش و گزش در بینی و حلق)
۴٫ همراهی با نشانه‌های گرمی یا سردی در سر و صورت و چشم
۵٫ تغییرات صدا (خشونت صدا، گرفتگی صدا، تودماغی شدن صدا…)
۶٫ علائم سیستمیک (مانند تب)
۷٫ علائم ویژهٔ دیگر در زبان، نبض، و ادرار
بیماران به‌شرط توجه و آگاهی از بدن خود، می‌توانند برخی از معیارهای بالا را تشخیص دهند و تا زمان مراجعه به طبیب، دستکم از درمان‌های گیاهی نادرست و زیان‌آور خودداری کنند.

این ویژگی‌ها نشانهٔ گرمی ترشحات است:
۱٫ رقیق و آبکی بودن ترشحات
۲٫ بی‌رنگی یا زرد بودن ترشحات
۳٫ ایجاد خارش، سوزش و گزش در مخاط بینی و راه‌های هوایی
۴٫ پیدایش سرخی چشم و چهره همراه با احساس حرارت در آن‌ها
در این حالت، باید داروهایی استفاده شوند که کیفیت و قوام ترشحات نزله و زکام گرم را اعتدال ببخشد یعنی هم از تندی و گرمی ترشحات بکاهند و هم آن‌ها را قدری غلیظ‌تر کنند تا از تشدید عوارض و ورود و نفوذ این ترشحات به اعضای دیگر بدن جلوگیری شود.
به یاد داشته باشید که نفوذ ترشحاتِ رقیقِ سوزان به مجاری گوش، راه‌های تنفسی و بافت ریه، دستگاه گوارش، نیام‌های عضلات مجاور دستگاه تنفس و ستون فقرات، عامل بسیاری از ابتلائات بعدی شمرده می‌شود و از همین رو بوده است که حکما، زکام و نزله را «مادر بیماری‌ها» (امّ الامراض) می‌دانستند.

مصرف گیاهان دارویی با طبیعت گرم در درمان نزله و زکام گرم، زیان‌آور شمرده می‌شود؛ برخی از گیاهان و غذاهای نامناسب در درمان زکام و نزلهٔ گرم عبارت‌اند از:
* آویشن شیرازی
* مرزنجوش
* سیر و پیاز تند
* زنجبیل و دارچین
* غذاهای پرادویه و تند

برخی از خوراک‌های مناسب برای کاهش علائم نزله و زکام گرم و پیشگیری از عوارض بعدی آن از این قرارند:
* آش جو یا سوپ جو همراه با ماش و عدس و گشنیز و آلوبخارا (و البته بدون شیر و قارچ)
* خوراک آب‌پزی شامل کدوی سبز، باقلا، لوبیاسبز، به، نخود سبز، گشنیز و آلوبخارا همراه با مقدار اندکی ادویه
* عناب یا شربت آن
* خیسانده ـ دمنوش سرد شدهٔ گل بنفشه، یا گل پنیرک، یا گل و ریشهٔ خطمی
* لعاب بهدانه
* ماءالشعیر طبی (با ماءالشعیرهای موجود در بازار کاملاً متفاوت است)
* عسل‌آب رقیق و گرم (یک لیوان) همراه با آب ِ یک عدد لیموی تازه (به صورتی که نه بسیارترش باشد و نه بسیار شیرین)
* زرده تخم مرغ عسلی

در حالت تب بالا همراه با علائم عفونت میکروبی ممکن است مصرف آنتی بیوتیک ضروری باشد؛ این امر به‌ویژه درباره خردسالان و سالخوردگان و کسانی که نقص سیستم ایمنی دارند بسیار جدی‌تر است.
تشخیص و درمان برونشیت، سینوزیت، پنومونی، فارنژیت… باید با ملاحظات خاص توسط طبیب حاذق با رویکرد تلفیقی انجام شود و آنچه گفته شد برای درمان جامع، به هیچ وجه کافی نیست.

Ad

روی خط خبر

  • افرادی که با “کوکتل‌مولتوف” سفارت عربستان را به آتش کشیدند، نیروهای حزب‌اللهی نبودند، نفوذی بودند
  • بزرگترین پولشویی تاریخ اروپا در غول بانکی دانمارک
  • فروش رنو به ایران با بازگشت تحریم خودرویی، نصف شد
  • دادگاه لاهه: رای پرونده شکایت ایران از آمریکا، ۱۱ مهرماه صادر می‌شود
  • ساعت رسمی کشور امشب یک‌ساعت به عقب کشیده می‌شود
  • ترامپ: شورای امنیت به ریاست من درباره ایران جلسه تشکیل می‌دهد
  • رونمایی از پوستر انگلیسی «حمال طلا»
  • بایدها و نبایدها هنگام آتش‌سوزی منزل
  • اتمام حجت ترامپ با بولتون: نمی گذارم علیه ایران جنگ به راه بیاندازی
  • راه‌اندازی ۲۲ خط «اتوبوس مدرسه» برای اولین بار
  • چرا شبکه‌های اجتماعی شما را افسرده می‌کنند؟
  • ۱۴ معاون و مدیری که باید از وزارت کار بروند
  • اتهامات عجیب کریمی قدوسی به دو عضو کابینه
  • رییس پارلمان عراق در گفت و گو با همتای آمریکایی، بخشی از محتوای تماس خود با لاریجانی را تکذیب کرد
  • اجناس محتکران هنوز وارد بازار نشده است/ به زودی قیمت‌ها می‌شکند
  • بنزین در ایران؛ ارزان‌تر از اسپانیا و گران‌تر از فرانسه
  • ادامه همکاری شرکت‌های کره‌ای با ایران/کره به نفت ایران وابسته است
  • عاشورا؛ منطق عملی چگونه زیستن/ خاورمیانه از کف آمریکا رفته است
  • از سوی ایران، درخواستی برای ملاقات با ترامپ مطرح نشده
  • فردا؛ پایان طرح تابستانی پلیس در جاده‌ها
  • اعلام ممنوعیت‌های ترافیکی رژه هفته دفاع مقدس در جنوب تهران
  • فعالیت شبانه پرسنل سازمان پسماند برای رفت و روب شهر در ماه محرم
  • ساعات کاری کارمندان در دو هفته اول مهرماه شناور شد
  • وام‌های بی‌اثر مَسکن/ کاهش ۵۰ درصدی سهم مسکن از کل تسهیلات بانکی
  • فشارهای کاخ سفید نمی‌تواند روابط پارلمانی ایران وعراق راتخریب کند
  • بارش باران در ۵ استان / گرد و غبار در راه تهران و ۶ استان دیگر
  • تدوینگر «مخمصه» مایکل مان درگذشت
  • ریابکوف: آمریکا با تحریم روسیه با آتش بازی می‌کند
  • گزارش خدمات امداد و نجات هلال احمر در تاسوعا و عاشورا
  • از «کریستوفر نولان» تجلیل می‌شود