جدیدترین اخبار
۳۱ فروردین ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۰۰ اقتصادی کد خبر :2893

نقش بانک مرکزي در کنترل تورم

دکتر شیرین صلوی تبار

اگرچه کنترل نرخ تورم، يکي از دستاوردهاي اقتصادي مهم دولت يازدهم به شمار مي‌رود، ليکن توقف روند کاهشي تورم در ماه‌هاي اخير نشان مي‌دهد که ثبات قيمت‌ها در بلندمدت نيازمند بازنگري رابطه دولت و بانک مرکزي است. زیرا تدابير و سیاست‌های کوتاه‌مدت کنترل تورم نمي‌تواند ثبات قيمت‌ها را در بلندمدت تضمين کند. روشن است که کنترل نرخ تورم جز با سياست‌گذاري پولی صحيح و اصولی حاصل نخواهد شد.

 

هر چند تلاش در برقراري انضباط بودجه‌اي در يک دولت مي‌تواند در کوتاه‌مدت تورم را کنترل کند؛ اما ارتباط تنگاتنگ دولت و بانک مرکزي موجب مي‌شود که سياست‌گذاري‌هاي پولي تحت‌تاثير فشارهاي سياسي و تصميم دولت‌ها براي رسيدن به رشدهاي بالاي اقتصادي در مقابل هزينه‌هاي بلندمدت اجراي سياست‌هاي انبساطي، قرار گيرند و به نتايج دلخواه منجر نشوند.

تجربه اقتصادهاي بزرگ دنيا نشان مي‌دهد که عملکرد بهتر سياست‌هاي پولي در کاهش تورم، راهکاري جز بانک مرکزي مستقل و قدرتمند ندارد. بنابراين شاخص‌هاي اندازه‌گيري استقلال بانک مرکزي که هر يک از جنبه‌هاي مختلف، ميزان استقلال را مورد ارزيابي قرار مي‌دادند، به‌تدريج تکامل يافتند و در محاسبه آنها، ابعاد مختلف استقلال بانک مرکزي نظير استقلال نهادي، کارکردي، مالي و پرسنلي در نظر گرفته شد. از ديدگاه بانک مرکزي اروپا، استقلال بانک مرکزي به مفهوم داشتن استقلال در تمام ابعاد ذکرشده به‌طور همزمان است و تنها در آن صورت است که بانک مرکزي مي‌تواند وظايف خود را درباره برقراري ثبات قيمت‌ها به‌درستي انجام دهد. همچنين مي‌توان از بانک مرکزي به‌دليل کوتاهي در انجام وظايف و عمل نکردن به تعهدات خود، سوال کرد؛ زيرا مفهوم استقلال، پاسخگو بودن بانک مرکزي را نيز به همراه دارد.

در دنياي امروز، مفهوم استقلال بانک مرکزي از استقلال نهادي يا به‌عبارت ديگر اعطاي شخصيت حقوقي مجزا و مستقل از دولت به بانک مرکزي، به ساير ابعاد استقلال نظير استقلال در دستيابي به اهداف بانک بدون مداخله دولت يا استقلال در ساختار ترازنامه بانک مرکزي از بودجه دولت در اقتصادهاي نفتي گسترده شده است. به همين ترتيب استقلال از بُعد پرسنلي نيز مانند دوره تصدي رئيس کل يا عزل و نصب وي و لحاظ درجه‌اي از استقلال براي شوراي سياست‌گذار پولي (معادل شوراي پول و اعتبار در ايران) جزو ضرورت‌هاي استقلال بانک مرکزي به حساب مي‌آيد. واضح است که وابستگي شوراي سياست‌گذاري پولي به دولت يا نهادهاي دولتي، تهديدي براي استقلال بانک مرکزي به شمار مي‌رود و ممکن است تصميمات پولي تحت‌تاثير فشارها يا منافع کوتاه‌مدت سياسي قرار گيرند. بررسي نسل‌هاي مختلف شوراهاي پول و اعتبار در اقتصاد ايران از سال ۱۳۳۹ تاکنون نشان مي‌دهد که به جز نسل اول در بقيه موارد همواره اعضاي دولتي در اتخاذ سياست‌هاي پولي از وزن قابل توجهي برخوردار بوده‌اند. به ديگر سخن نه تنها بعضي از وزرا يا معاونان آنها در ترکيب اعضاي شوراي پول و اعتبار حضور دارند، بلکه کارشناسان مربوطه نيز در نسل‌هاي مختلف شوراي پول و اعتبار يا به انتخاب رئيس‌جمهور يا وزير دارايي يا تایيد رئيس‌جمهوری انتخاب مي‌شوند. تجربه اقتصادهاي بزرگ نشان مي‌دهد که حاصل اندازه بهينه و ترکيب اعضاي شوراي سياست‌گذار به نفع متخصصان پولي و بانکي را مي‌توان در کاهش تورم و نوسانات آن مشاهده کرد. بنابراين اکنون که هدف تورم تک‌رقمي دولت يازدهم تحقق يافته است و به دنبال راهکاري براي ثبات قيمت‌ها در بلندمدت و افزايش رفاه جامعه هستيم، بهترين فرصت است تا ترکيب شوراي پول و اعتبار با توجه به دستاوردهاي علمي و تجربي جهاني مورد بازبيني قرار گيرد.

روی خط خبر

  • خودروسازان پاسخگوی خواسته های مردم باشند
  • شرکت های ناشناس واردکننده خودرو چقدر ارز دولتی گرفتند؟
  • وزارت امور خارجه پاسخگو باشد: پروین فرشچی انتخاب «ظریفی» نیست!
  • تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام نشان داد که «بن بست» نداریم
  • افزایش جریمه پارک غیرمجاز در محل توقف معلولان
  • خنده‌های احمدی‌نژاد در جلسه مجمع تشخیص
  • حمله به پاسگاه مرزی سپاه در مریوان؛ ۱۰ نفر شهید شدند
  • اقدام تاسفباری که در پشت پرده مجلس در جریان است؛ معاونان پارلمانی با «کیسه امتیازات» در مجلس، برای «استثنا کردن رؤسا از طرح منع به کارگیری بازنشستگان»
  • کیسینجر: دنیا در شرایط بسیار خطرناکی است/ ترامپ می‌تواند نشان‌دهنده پایان یک دوران باشد
  • پرداخت ۱۲۰۰ میلیارد تومان سود انواع اوراق
  • سود اوراق قرضه با سخنان ترامپ بالا رفت
  • دیوار کوتاه مردم / وقتی بانکها زورشان به وام‌گیرندگان خُرد می‌رسد
  • مذاکره کننده ارشد اروپا درباره طرح برگزیتی «می» ابراز تردید کرد
  • اریتره هم برای سفارت خود در اتیوپی سفیر معرفی کرد
  • پخش برنامه «حالا خورشید» با حضور احسان علیخانی، عقب افتاد
  • پیگیری روزانه وضعیت دریاچه ارومیه از مهمترین خواسته‌های رئیس جمهوری است
  • توزیع کارت بلیت خبرنگاری از سر گرفته شد
  • «قانون تسهیل ازدواج»، قانونی که اجرایی نشد
  • تغییر تیم اقتصادی دولت در ۲ هفته آینده جدی است
  • ابوالفضل میرعلی، متهم اصلی پرونده ثامن‌الحجج: از سال ۹۳ ورق برگشت
  • رویکردی طنز به داروها و مکمل های لاغری در رادیوصبا
  • سپنتا نیکنام به شورای شهر یزد باز می گردد
  • اعطای ارز مسافرتی متوقف شد
  • کار عجیب خواننده مشهور پاپ/ترجیح می دهم بدترین خواننده ایران باشم!
  • دستگیری ۳۶ قاچاقچی انسان در لس آنجلس
  • پنتاگون از دعوت پوتین به کاخ سفید استقبال کرد
  • وزارت خارجه آلمان به شهروندان خود هشدار داد
  • پشت پرده احداث پایگاه نظامی ناتو در عراق
  • ژوله: باور ندارم که بازیگر و سلبریتی شدم
  • کشف بیش از ۲۶۵ تن انواع موادمخدر و روان‌گردان در کشور/۸۰ درصد کشفیات تریاک هستند