جدیدترین اخبار
۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۵ اجتماعی کد خبر :173797

ریشه‌های زلزله پشت زلزله در ایران

مهدی زارع؛ استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله : از ۲۱ آبان ۹۶ تا ۲۲ آذر ۹۶ کشور ما پر از اخبار زلزله بود. در کشوری که در سال انتظار ثبت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ زلزله با بزرگای بیش از ۴ ریشتر داریم،

فقط در ۳۱ روزگذشته ۱۰۶ زمین لرزه با بزرگای بیش از ۴ ریشتر ثبت شد که البته اکثراً پس‌لرزه زلزله‌های اصلی ازگله، سرپل ذهاب با بزرگای ۷٫۳ و سه زمین لرزه ۱۰، ۲۱ و ۲۲ آذر ۹۶ با بزرگای ۶٫۰ در شرق هجدک کرمان بودند. کشور ما سالی درحدود ۳ سانتیمتر در حال کوتاه شدگی است که حدود ۱۰% از این تغییر شکل به صورت وقوع زمین‌لرزه خود را نشان می‌دهد. در نتیجه ما در سال انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۶ تا۷ و در هر دهه انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۷ داریم. طی ۲ دهه گذشته و از زلزله ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶ در اردکول قائن تا ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ازگله سرپل ذهاب، زمین‌لرزه‌ای با بزرگای بیش از ۷ کم‌ژرفا در پوسته قاره‌ای ایران رخ نداده بود. ضمناً طی یک دهه قبل از زلزله ۲۱ آبان ۹۶ ما فقط ۱۱ زمین‌لرزه با بزرگای بین ۶ تا ۷ (به جای حدود ۲۰ رخدادی که در این اندازه می‌شد انتظار داشت) داشته‌ایم. کمبود رخداد زمین‌لرزه‌ها طی دو دهه گذشته به تدریج در حال جبران است.

متأسفانه در زلزله‌ای در ناحیه مرزی و کم جمعیت و با عمق کیلومتر (ازگله سرپل ذهاب) هنوز ۶۲۰ کشته می‌دهیم. ۲۲ آذر شصتمین سالروز زلزله۱۳۳۶ فارسینج کرمانشاه با بزرگای ۷٫۲ بود که ما ۱۱۱۹ کشته دادیم. آیا بعد از ۶۰ سال همچنان کشته شدن انسان‌ها در زلزله‌های ایران باید عادی تلقی شود؟ حدود ۷۰ درصد از کشته‌های زلزله ازگله در بناهایی کشته شدند که در دهه اخیر (مسکن مهر و بناهای شخصی‌ساز بی‌کیفیت) ساخته شده‌اند. این عمق فاجعه برای کشوری است که از ۱۳۴۳ با نوشته شدن اولین پیش‌نویس آئین‌نامه طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله توسط استاد مهندس علی‌اکبر معین‌فر، سابقه بیش از نیم‌قرن مهندسی زلزله و آئین‌نامه زلزله دارد.

پیش‌بینی نتیجه کار علمی است و هر پدیده طبیعی بر اساس روش علمی قابل پیش‌بینی است. تنها زلزله شاخص پیش‌بینی شده تاریخ، زلزله ۴ فوریه ۱۹۷۵ هاچنگ چین است که عمدتاً بر اساس وقوع پیش‌لرزه‌ها پیش‌بینی و دستور تخلیه شهر صادر شد ولی در همین شهر در ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۶ (کمتر از ۱ سال و نیم بعد) زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۸ رخ داد که چینی‌ها نتوانستند آن را پیش‌بینی کنند و ۲۸۰ هزار نفر در آن کشته شدند و در همان کشور زمین‌لرزه ۱۲ مه ۲۰۰۸ ونچوان با بزرگای ۷٫۸ موجب حدود ۷۰ هزار کشته شد و پیش‌بینی هم نشد. بنابراین پیش‌بینی زلزله (معرفی زمان، مکان و اندازه رخداد مهم بعدی برای بازه زمانی کوتاه و با دقت بالا) هنوز ممکن نشده است.

اینکه بتوان با فناوری هارپ یا انفجارهسته‌ای زلزله‌هایی این‌چنینی ایجاد یا تحریک کرد که با بزرگای ۷٫۳ در ژرفای ۲۳ کیلومتر یا با بزرگای ۶ در ژرفای ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر در اثر جنبایی گسلی پی‌سنگی رخ داده‌اند، به لحاط فیزیکی جواب منفی است. چون هیچ بشری در هیچ جا با فناوری نتوانسته پدیده‌ای طبیعی در این ژرفا را تحریک کند یا بر آن اثر بگذارد. اگر انفجاری هم در این اندازه رخ دهد در همه جای جهان قابل رصد و اعلام است.

این زلزله‌ها ادامه می‌یابد (و همچنان در منطقه سرپل ذهاب احتمال دارد با بزرگای بیش از ۵ یا پس‌لرزه۶ رخ دهد). در کرمان نیز معنی وقوع پس‌لرزه این نیست که دیگر زلزله مهمی نخواهد آمد. چه بسا در یک منطقه که بعد از زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۳، ده‌ها پس‌لرزه با بزرگای بین ۲ تا ۴ رخ داده است، آنقدر انرژی برای شکستن مرزهای جدید ایجاد شده روی گسل باقی مانده باشد که پس‌لرزه‌ای با بزرگای ۶ نیز رخ دهد.

پس باید ازساختمان‌های نیمه خراب در زلزله‌های اخیر اجتناب کنیم و یاد بگیریم چطور با این وضعیت طبیعی ایران لرزه‌خیز کنار بیاییم.

منبع:روزنامه ایران

وبگردی

روی خط خبر

  • بانک‌ها ۵۷ هزار میلیارد کم آوردند
  • قول “هاشمی” به توانیابان پایتخت/ اجرای تنها حدود ۳۰ درصد قانون توانیابان در تهران
  • آغاز مقدمات عملیات غواصی در سانچی از فردا
  • فشار اسرائیل بر ایتالیا برای تحریم ایران
  • پرداخت «وام ازدواج» در کشور به روز شد
  • ایران در حال ساخت تاسیسات هسته ای زیرزمینی در «القصیر» سوریه است!
  • پخش یک کمدی جذاب از “رضا عطاران” در آی فیلم
  • کالاهای ترک با دلار ۴۲۰۰ تومانی وارد می‌شوند
  • اجرای طرح «تعیین والدین درمانی» برای کودکان کار
  • برای ثبت‌سفارش کالا هیچ مشکلی وجود ندارد
  • افزایش ۱۴.۵ درصدی مستمری مددجویان / واریز معوقات تا پایان اردیبهشت
  • تندگویان: ۳۷ درصد طلاق ها در سال اول ازدواج رخ می‌دهد
  • بازار مسکن به دست سوداگران افتاد
  • انتصاب خبرساز مدیر شبکه سه
  • دلیل نگهداری مرتضوی در اوین و تاثیر اخلاق بر آزادی رحیمی
  • هرج و مرج در قیمت بازار خودروهای داخلی + جدول قیمت
  • بهای جهانی طلا امروز پنج‌شنبه در بازارهای بین‌المللی
  • گشت ارشاد در مجادلات سياسي
  • آماده باش اميران و سرداران
  • مدرسه فروشی قانونی شد!
  • استقرار دائمی پلیس در اطراف مدارس دخترانه
  • بازار داغ خشونت در دبیرستان‌های دخترانه
  • ایران و پاکستان مسئولیت‌های مهمی در قبال آینده امت اسلامی بر عهده دارند
  • استعفای تعدادی از رهبران برجسته مخالفان سوری در پی اختلافات داخلی
  • حاتمی کیا: تنم از این همه شور مردمی می لرزد
  • کیهان: چرا وزیر ارشاد درباره جرائم جعفر پناهی پس از انتخابات ۸۸ چیزی نگفت؟
  • بیش از ۱۱۰ کشور درگیر بیابان‌زایی/ قرار گرفتن ۶۱ درصد مساحت کشور در اقلیم خشک
  • بویینگ تعویق در تحویل هواپیمای۷۷۷ به ایران را تایید کرد
  • سکونت یک چهارم جمعیت کشور در بافتهای ناکارآمد /فقر، دلیل مهاجرت شهری‌ها به حاشیه
  • سرویس مخفی آمریکا حمله به دفتر حافظ منافع ایران را تایید کرد