جدیدترین اخبار
۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۵ اجتماعی کد خبر :173797

ریشه‌های زلزله پشت زلزله در ایران

مهدی زارع؛ استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله : از ۲۱ آبان ۹۶ تا ۲۲ آذر ۹۶ کشور ما پر از اخبار زلزله بود. در کشوری که در سال انتظار ثبت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ زلزله با بزرگای بیش از ۴ ریشتر داریم،

فقط در ۳۱ روزگذشته ۱۰۶ زمین لرزه با بزرگای بیش از ۴ ریشتر ثبت شد که البته اکثراً پس‌لرزه زلزله‌های اصلی ازگله، سرپل ذهاب با بزرگای ۷٫۳ و سه زمین لرزه ۱۰، ۲۱ و ۲۲ آذر ۹۶ با بزرگای ۶٫۰ در شرق هجدک کرمان بودند. کشور ما سالی درحدود ۳ سانتیمتر در حال کوتاه شدگی است که حدود ۱۰% از این تغییر شکل به صورت وقوع زمین‌لرزه خود را نشان می‌دهد. در نتیجه ما در سال انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۶ تا۷ و در هر دهه انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۷ داریم. طی ۲ دهه گذشته و از زلزله ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶ در اردکول قائن تا ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ازگله سرپل ذهاب، زمین‌لرزه‌ای با بزرگای بیش از ۷ کم‌ژرفا در پوسته قاره‌ای ایران رخ نداده بود. ضمناً طی یک دهه قبل از زلزله ۲۱ آبان ۹۶ ما فقط ۱۱ زمین‌لرزه با بزرگای بین ۶ تا ۷ (به جای حدود ۲۰ رخدادی که در این اندازه می‌شد انتظار داشت) داشته‌ایم. کمبود رخداد زمین‌لرزه‌ها طی دو دهه گذشته به تدریج در حال جبران است.

متأسفانه در زلزله‌ای در ناحیه مرزی و کم جمعیت و با عمق کیلومتر (ازگله سرپل ذهاب) هنوز ۶۲۰ کشته می‌دهیم. ۲۲ آذر شصتمین سالروز زلزله۱۳۳۶ فارسینج کرمانشاه با بزرگای ۷٫۲ بود که ما ۱۱۱۹ کشته دادیم. آیا بعد از ۶۰ سال همچنان کشته شدن انسان‌ها در زلزله‌های ایران باید عادی تلقی شود؟ حدود ۷۰ درصد از کشته‌های زلزله ازگله در بناهایی کشته شدند که در دهه اخیر (مسکن مهر و بناهای شخصی‌ساز بی‌کیفیت) ساخته شده‌اند. این عمق فاجعه برای کشوری است که از ۱۳۴۳ با نوشته شدن اولین پیش‌نویس آئین‌نامه طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله توسط استاد مهندس علی‌اکبر معین‌فر، سابقه بیش از نیم‌قرن مهندسی زلزله و آئین‌نامه زلزله دارد.

پیش‌بینی نتیجه کار علمی است و هر پدیده طبیعی بر اساس روش علمی قابل پیش‌بینی است. تنها زلزله شاخص پیش‌بینی شده تاریخ، زلزله ۴ فوریه ۱۹۷۵ هاچنگ چین است که عمدتاً بر اساس وقوع پیش‌لرزه‌ها پیش‌بینی و دستور تخلیه شهر صادر شد ولی در همین شهر در ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۶ (کمتر از ۱ سال و نیم بعد) زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۸ رخ داد که چینی‌ها نتوانستند آن را پیش‌بینی کنند و ۲۸۰ هزار نفر در آن کشته شدند و در همان کشور زمین‌لرزه ۱۲ مه ۲۰۰۸ ونچوان با بزرگای ۷٫۸ موجب حدود ۷۰ هزار کشته شد و پیش‌بینی هم نشد. بنابراین پیش‌بینی زلزله (معرفی زمان، مکان و اندازه رخداد مهم بعدی برای بازه زمانی کوتاه و با دقت بالا) هنوز ممکن نشده است.

اینکه بتوان با فناوری هارپ یا انفجارهسته‌ای زلزله‌هایی این‌چنینی ایجاد یا تحریک کرد که با بزرگای ۷٫۳ در ژرفای ۲۳ کیلومتر یا با بزرگای ۶ در ژرفای ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر در اثر جنبایی گسلی پی‌سنگی رخ داده‌اند، به لحاط فیزیکی جواب منفی است. چون هیچ بشری در هیچ جا با فناوری نتوانسته پدیده‌ای طبیعی در این ژرفا را تحریک کند یا بر آن اثر بگذارد. اگر انفجاری هم در این اندازه رخ دهد در همه جای جهان قابل رصد و اعلام است.

این زلزله‌ها ادامه می‌یابد (و همچنان در منطقه سرپل ذهاب احتمال دارد با بزرگای بیش از ۵ یا پس‌لرزه۶ رخ دهد). در کرمان نیز معنی وقوع پس‌لرزه این نیست که دیگر زلزله مهمی نخواهد آمد. چه بسا در یک منطقه که بعد از زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۳، ده‌ها پس‌لرزه با بزرگای بین ۲ تا ۴ رخ داده است، آنقدر انرژی برای شکستن مرزهای جدید ایجاد شده روی گسل باقی مانده باشد که پس‌لرزه‌ای با بزرگای ۶ نیز رخ دهد.

پس باید ازساختمان‌های نیمه خراب در زلزله‌های اخیر اجتناب کنیم و یاد بگیریم چطور با این وضعیت طبیعی ایران لرزه‌خیز کنار بیاییم.

منبع:روزنامه ایران

وبگردی

روی خط خبر

  • عباس عبدي:جريان اصلاح‌طلب بايد دست به خانه‌تکاني جدي بزند/با اين ادبيات و نگاه نمي‌شود کاري از پيش برد
  • آیت الله مصباح یزدی: برخی خود را باسوادتر از رهبری می دانند چون مثلا دکترا دارند؛ با کنایه از ولایت فقیه می گویند / اگر امریکا غلطی بخواهد بکند، به دست همین خودی ها انجام می دهد
  • حجتی به منظور بازدید از کانونهای ریزگرد وارد خوزستان شد
  • استقبال علی مطهری از دستور مهم رهبری درباره خروج نظامی ها از اقتصاد /حضور نظامی‌ها در اقتصاد می‌تواند موجب فساد شود /بعد از امام نظامی ها فضا را برای ورود به اقتصاد باز دیدند
  • اصولگرایان چگونه به انتخابات ۹۸ نکاه می کنند ؟/ میرتاج‌الدینی: با این وضع دولت ، ماجرای آبادگران تکرار شده و همه اصولگرایان رای می آورند
  • اجرای طرح سراسری پلیس برای امنیت و آرامش شبانه در پایتخت+ جزئیات
  • خودکشی در جشنواره‌ تئاتر فجر
  • شهرداری‌ها به صنایع آلاینده به چشم منبع درآمد نگاه نکنند
  • کاهش ۱۰کیلومتری سرعت مجاز در آزاد راه‌ها مطرح نشده/ شماره‌گذاری خودرو‌های غیراستاندارد متوقف می‌شود
  • بازار چشم‌انتظار دلارهای دولتی/ ذخایر مکفی ارزی همچنان در پستو!
  • پرداخت ۵میلیارد تومان به شرکت ترکیه ای کوزو در ازای تحویل مسکن مهر
  • چرا تعرفه خودروهای هیبریدی ۱۱۰۰ درصد افزایش یافت؟
  • پشت پرده گرانی دلار چیست؟
  • شرط «بانکی» برای دریافت یارانه ۹۷ / ثبت نام دوباره از متقاضیان یارانه
  • ادعای جدید تیلرسون درباره “برجام”
  • اروپایی‌ها پیدا و پنهان برای نقض برجام با آمریکا همصدا شدند/ انفعال دستگاه دیپلماسی پذیرفتنی نیست
  • علت شکایت ترکمنستان از ایران
  • بهزادنبوی: زندان که بودم ضدانقلاب شدم، ضدهمه انقلاب ها! / رئیس جمهور کمتر از ۱۵درصد قدرت را در اختیار دارد
  • زمزمه های ظهور احمدی نژادیسم دیگر شنیده می شود /عبور مردم از اصلاح طلبان کلید زده شد؟ /پشت پرده تهاجم تبليغاتي عليه اصلاح‌طلبان
  • پیش دانشگاهی ۳۵ ساعته می‌شود/افزایش ۴۵۰ هزار نفری جمعیت در دوره پیش دانشگاهی
  • سفر بارزانی به تهران؛ بیم و امید کردها
  • روایت زیباکلام از بازی خطرناک علیه روحانی
  • اروپا چگونه برجام را حفظ می‌کند؟
  • ناجا از شهرداری تهران شکایت کرد: قرارداد میلیاردی با شهرداری سابق در زمان انتخابات غیرواقعی است
  • عماد افروغ: زنگ خطر جابجایی خادم و مخدوم در ایران به صدا در آمده!/ اعتماد میان قدرت سیاسی و مدنی، ضامن سلامت سیاسی کشور است
  • عراقچی: ایده برخی از اروپایی‌ها دادن امتیاز غیربرجامی به ترامپ برای نگه داشتن او در برجام است
  • ردیف بودجه موسسه آیت‌الله مصباح حذف نشده / ۲۶۰ میلیارد تومان بودجه نهادهای فرهنگی حذف شد که امیدوارم در صحن علنی بازگردد
  • کنسرت گروه محبوب “ماکان بند” در محلی متفاوت
  • چرا عربستان، ترکیه را خطرناکتر از ایران می‌داند؟
  • شلیک موشک بالستیک انصارالله به پادگان وابسته به مزدوران هادی در تعز