جدیدترین اخبار
۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۵ اجتماعی کد خبر :173797

ریشه‌های زلزله پشت زلزله در ایران

مهدی زارع؛ استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله : از ۲۱ آبان ۹۶ تا ۲۲ آذر ۹۶ کشور ما پر از اخبار زلزله بود. در کشوری که در سال انتظار ثبت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ زلزله با بزرگای بیش از ۴ ریشتر داریم،

فقط در ۳۱ روزگذشته ۱۰۶ زمین لرزه با بزرگای بیش از ۴ ریشتر ثبت شد که البته اکثراً پس‌لرزه زلزله‌های اصلی ازگله، سرپل ذهاب با بزرگای ۷٫۳ و سه زمین لرزه ۱۰، ۲۱ و ۲۲ آذر ۹۶ با بزرگای ۶٫۰ در شرق هجدک کرمان بودند. کشور ما سالی درحدود ۳ سانتیمتر در حال کوتاه شدگی است که حدود ۱۰% از این تغییر شکل به صورت وقوع زمین‌لرزه خود را نشان می‌دهد. در نتیجه ما در سال انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۶ تا۷ و در هر دهه انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۷ داریم. طی ۲ دهه گذشته و از زلزله ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶ در اردکول قائن تا ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ازگله سرپل ذهاب، زمین‌لرزه‌ای با بزرگای بیش از ۷ کم‌ژرفا در پوسته قاره‌ای ایران رخ نداده بود. ضمناً طی یک دهه قبل از زلزله ۲۱ آبان ۹۶ ما فقط ۱۱ زمین‌لرزه با بزرگای بین ۶ تا ۷ (به جای حدود ۲۰ رخدادی که در این اندازه می‌شد انتظار داشت) داشته‌ایم. کمبود رخداد زمین‌لرزه‌ها طی دو دهه گذشته به تدریج در حال جبران است.

متأسفانه در زلزله‌ای در ناحیه مرزی و کم جمعیت و با عمق کیلومتر (ازگله سرپل ذهاب) هنوز ۶۲۰ کشته می‌دهیم. ۲۲ آذر شصتمین سالروز زلزله۱۳۳۶ فارسینج کرمانشاه با بزرگای ۷٫۲ بود که ما ۱۱۱۹ کشته دادیم. آیا بعد از ۶۰ سال همچنان کشته شدن انسان‌ها در زلزله‌های ایران باید عادی تلقی شود؟ حدود ۷۰ درصد از کشته‌های زلزله ازگله در بناهایی کشته شدند که در دهه اخیر (مسکن مهر و بناهای شخصی‌ساز بی‌کیفیت) ساخته شده‌اند. این عمق فاجعه برای کشوری است که از ۱۳۴۳ با نوشته شدن اولین پیش‌نویس آئین‌نامه طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله توسط استاد مهندس علی‌اکبر معین‌فر، سابقه بیش از نیم‌قرن مهندسی زلزله و آئین‌نامه زلزله دارد.

پیش‌بینی نتیجه کار علمی است و هر پدیده طبیعی بر اساس روش علمی قابل پیش‌بینی است. تنها زلزله شاخص پیش‌بینی شده تاریخ، زلزله ۴ فوریه ۱۹۷۵ هاچنگ چین است که عمدتاً بر اساس وقوع پیش‌لرزه‌ها پیش‌بینی و دستور تخلیه شهر صادر شد ولی در همین شهر در ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۶ (کمتر از ۱ سال و نیم بعد) زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۸ رخ داد که چینی‌ها نتوانستند آن را پیش‌بینی کنند و ۲۸۰ هزار نفر در آن کشته شدند و در همان کشور زمین‌لرزه ۱۲ مه ۲۰۰۸ ونچوان با بزرگای ۷٫۸ موجب حدود ۷۰ هزار کشته شد و پیش‌بینی هم نشد. بنابراین پیش‌بینی زلزله (معرفی زمان، مکان و اندازه رخداد مهم بعدی برای بازه زمانی کوتاه و با دقت بالا) هنوز ممکن نشده است.

اینکه بتوان با فناوری هارپ یا انفجارهسته‌ای زلزله‌هایی این‌چنینی ایجاد یا تحریک کرد که با بزرگای ۷٫۳ در ژرفای ۲۳ کیلومتر یا با بزرگای ۶ در ژرفای ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر در اثر جنبایی گسلی پی‌سنگی رخ داده‌اند، به لحاط فیزیکی جواب منفی است. چون هیچ بشری در هیچ جا با فناوری نتوانسته پدیده‌ای طبیعی در این ژرفا را تحریک کند یا بر آن اثر بگذارد. اگر انفجاری هم در این اندازه رخ دهد در همه جای جهان قابل رصد و اعلام است.

این زلزله‌ها ادامه می‌یابد (و همچنان در منطقه سرپل ذهاب احتمال دارد با بزرگای بیش از ۵ یا پس‌لرزه۶ رخ دهد). در کرمان نیز معنی وقوع پس‌لرزه این نیست که دیگر زلزله مهمی نخواهد آمد. چه بسا در یک منطقه که بعد از زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۳، ده‌ها پس‌لرزه با بزرگای بین ۲ تا ۴ رخ داده است، آنقدر انرژی برای شکستن مرزهای جدید ایجاد شده روی گسل باقی مانده باشد که پس‌لرزه‌ای با بزرگای ۶ نیز رخ دهد.

پس باید ازساختمان‌های نیمه خراب در زلزله‌های اخیر اجتناب کنیم و یاد بگیریم چطور با این وضعیت طبیعی ایران لرزه‌خیز کنار بیاییم.

منبع:روزنامه ایران

روی خط خبر

  • بیش از ۵ هزار معلول تهرانی صاحب مسکن شدند
  • بیانیه ۴ پیام‌رسان ایرانی سروش، گپ، ایتا و بیسفون/ادامه فعالیت هاتگرام و طلاگرام تعیین تکلیف شود
  • تاثیر مخرب “رشد جهانی مصرف گوشت” بر محیط زیست
  • افزایش ۲.۵ دلاری هر اونس طلا در بازار جهانی
  • آماده اعمال تعرفه ۵۰۰ میلیارد دلاری بر کالاهای چینی هستم
  • خانه بخریم یا دست نگه داریم؟/برآوردی از بازار مسکن در ماههای آتی
  • توافق ترکیه و هلند برای از سرگیری روابط دیپلماتیک
  • ادعای رسانه ترک: کنترل شهر حلب سوریه به ترکیه واگذار می شود
  • توقف اجرای ۱۶ پرونده برج باغ درشمال شرق تهران
  • ظریف: دادن نفت در برابر کالا به روسیه را در دستور کار نداریم
  • عناصر نا امنی کرمان به سخت‌ترین شکل مجازات شده‌اند
  • روسیه توان لازم برای مقابله با ایران را ندارد
  • لیبی طرح ایجاد مراکز مهاجران در خاک خود را رد کرد
  • حکم استرداد پوجدمون به اسپانیا ملغی شد
  • سفیر روسیه: آماده برگزاری نشست نتانیاهو و محمود عباس هستیم
  • مرکل: روابط با آمریکا حیاتی است
  • فروش «دارکوب» شتاب گرفت
  • تهدید مجدد وزیر جنگ رژیم صهیونیستی به حمله به غزه
  • ادامه واکنش‌ها به تصویب قانون “کشور یهود”
  • نامه‌ سرگشاده منوچهر متکی درباره گزارش موسسه ثامن
  • تغییر کارگردان فصل دوم «سارق روح»
  • با آمریکا تا زمانی که آدم نشود ارتباطی نخواهیم داشت
  • چین: به تجارت و همکاری با ایران ادامه می‌دهیم
  • علم‌الهدی: اگر جواب من فحش است، چرا به فرزندان من فحش می‌دهید؟
  • کانال حزب اعتمادملی: انتخاب حضرتی بعنوان قائم مقام اشکال قانونی دارد
  • داشتن مجوز دلیل مناسب‌بودن بازی رایانه‌ای نیست
  • برگزاری یک کنسرت در مشهد
  • قاضی عسکر: اختلافات سیاسی نباید حج را تعطیل کند
  • آیت‌الله مکارم‌: فعلا وقت تسویه حساب نیست
  • هیئت آمریکایی برای گفت‌وگو در مورد تحریم‌های ایران به ترکیه سفر می‌کند