جدیدترین اخبار
۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۵ اجتماعی کد خبر :173797

ریشه‌های زلزله پشت زلزله در ایران

مهدی زارع؛ استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله : از ۲۱ آبان ۹۶ تا ۲۲ آذر ۹۶ کشور ما پر از اخبار زلزله بود. در کشوری که در سال انتظار ثبت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ زلزله با بزرگای بیش از ۴ ریشتر داریم،

فقط در ۳۱ روزگذشته ۱۰۶ زمین لرزه با بزرگای بیش از ۴ ریشتر ثبت شد که البته اکثراً پس‌لرزه زلزله‌های اصلی ازگله، سرپل ذهاب با بزرگای ۷٫۳ و سه زمین لرزه ۱۰، ۲۱ و ۲۲ آذر ۹۶ با بزرگای ۶٫۰ در شرق هجدک کرمان بودند. کشور ما سالی درحدود ۳ سانتیمتر در حال کوتاه شدگی است که حدود ۱۰% از این تغییر شکل به صورت وقوع زمین‌لرزه خود را نشان می‌دهد. در نتیجه ما در سال انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای ۶ تا۷ و در هر دهه انتظار وقوع ۲ زمین‌لرزه با بزرگای بیش از ۷ داریم. طی ۲ دهه گذشته و از زلزله ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶ در اردکول قائن تا ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ازگله سرپل ذهاب، زمین‌لرزه‌ای با بزرگای بیش از ۷ کم‌ژرفا در پوسته قاره‌ای ایران رخ نداده بود. ضمناً طی یک دهه قبل از زلزله ۲۱ آبان ۹۶ ما فقط ۱۱ زمین‌لرزه با بزرگای بین ۶ تا ۷ (به جای حدود ۲۰ رخدادی که در این اندازه می‌شد انتظار داشت) داشته‌ایم. کمبود رخداد زمین‌لرزه‌ها طی دو دهه گذشته به تدریج در حال جبران است.

متأسفانه در زلزله‌ای در ناحیه مرزی و کم جمعیت و با عمق کیلومتر (ازگله سرپل ذهاب) هنوز ۶۲۰ کشته می‌دهیم. ۲۲ آذر شصتمین سالروز زلزله۱۳۳۶ فارسینج کرمانشاه با بزرگای ۷٫۲ بود که ما ۱۱۱۹ کشته دادیم. آیا بعد از ۶۰ سال همچنان کشته شدن انسان‌ها در زلزله‌های ایران باید عادی تلقی شود؟ حدود ۷۰ درصد از کشته‌های زلزله ازگله در بناهایی کشته شدند که در دهه اخیر (مسکن مهر و بناهای شخصی‌ساز بی‌کیفیت) ساخته شده‌اند. این عمق فاجعه برای کشوری است که از ۱۳۴۳ با نوشته شدن اولین پیش‌نویس آئین‌نامه طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله توسط استاد مهندس علی‌اکبر معین‌فر، سابقه بیش از نیم‌قرن مهندسی زلزله و آئین‌نامه زلزله دارد.

پیش‌بینی نتیجه کار علمی است و هر پدیده طبیعی بر اساس روش علمی قابل پیش‌بینی است. تنها زلزله شاخص پیش‌بینی شده تاریخ، زلزله ۴ فوریه ۱۹۷۵ هاچنگ چین است که عمدتاً بر اساس وقوع پیش‌لرزه‌ها پیش‌بینی و دستور تخلیه شهر صادر شد ولی در همین شهر در ۲۶ ژوئیه ۱۹۷۶ (کمتر از ۱ سال و نیم بعد) زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۸ رخ داد که چینی‌ها نتوانستند آن را پیش‌بینی کنند و ۲۸۰ هزار نفر در آن کشته شدند و در همان کشور زمین‌لرزه ۱۲ مه ۲۰۰۸ ونچوان با بزرگای ۷٫۸ موجب حدود ۷۰ هزار کشته شد و پیش‌بینی هم نشد. بنابراین پیش‌بینی زلزله (معرفی زمان، مکان و اندازه رخداد مهم بعدی برای بازه زمانی کوتاه و با دقت بالا) هنوز ممکن نشده است.

اینکه بتوان با فناوری هارپ یا انفجارهسته‌ای زلزله‌هایی این‌چنینی ایجاد یا تحریک کرد که با بزرگای ۷٫۳ در ژرفای ۲۳ کیلومتر یا با بزرگای ۶ در ژرفای ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر در اثر جنبایی گسلی پی‌سنگی رخ داده‌اند، به لحاط فیزیکی جواب منفی است. چون هیچ بشری در هیچ جا با فناوری نتوانسته پدیده‌ای طبیعی در این ژرفا را تحریک کند یا بر آن اثر بگذارد. اگر انفجاری هم در این اندازه رخ دهد در همه جای جهان قابل رصد و اعلام است.

این زلزله‌ها ادامه می‌یابد (و همچنان در منطقه سرپل ذهاب احتمال دارد با بزرگای بیش از ۵ یا پس‌لرزه۶ رخ دهد). در کرمان نیز معنی وقوع پس‌لرزه این نیست که دیگر زلزله مهمی نخواهد آمد. چه بسا در یک منطقه که بعد از زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۷٫۳، ده‌ها پس‌لرزه با بزرگای بین ۲ تا ۴ رخ داده است، آنقدر انرژی برای شکستن مرزهای جدید ایجاد شده روی گسل باقی مانده باشد که پس‌لرزه‌ای با بزرگای ۶ نیز رخ دهد.

پس باید ازساختمان‌های نیمه خراب در زلزله‌های اخیر اجتناب کنیم و یاد بگیریم چطور با این وضعیت طبیعی ایران لرزه‌خیز کنار بیاییم.

منبع:روزنامه ایران

Ad

Ad

روی خط خبر

  • چه می شود اگر بازهم جمهوریخواهان برنده همه چیز باشند؟
  • جزئیات عرضه ارز پتروشیمی‌ها در نیما
  • جریمه ۵۰هزار تومانی از فردا شامل چه خودروهایی می‌شود؟
  • محورهای رایزنی وزرای خارجه آمریکا و ترکیه
  • آخرین آمار عملیات سیل و آبگرفتگی در مهران و ۵ شهر دیگر
  • قیمت سکه امروز، ۳۰ مهرماه به ۴میلیون و۳۹۰ هزارتومان رسید
  • خلیج فارس ثبت جهانی شد/ ثبت جهانی ۶ محصول استراتژیک ایرانی
  • قیمت سبد نفتی اوپک به کمتر از ۷۹ دلار رسید
  • صادرات آلمان به ایران به پایین‌ترین حد خود رسید
  • اهمیت اقتصادی و اجتماعی پیشگیری از آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان
  • بازنگری طرح تفصیلی فرصتی برای افزایش انضباط شهری
  • قتل خاشقجی یک هدیه مجانی به ایران بود!
  • خودروی مفقودی کنسولگری‌ سعودی پیدا شد
  • قیمت خودرو‌های داخلی در آخرین روز مهر
  • عادل الجبیر: قتل خاشقجی اشتباه وحشتناکی بود/ ولیعهد از این موضوع خبری نداشت
  • روسیه: هرگونه اقدام موشکی امریکا بدون پاسخ نمی ماند
  • مرگ ۶۰۰۰ ماهی دریاچه سد ارس با مکش توربین!
  • ابلاغ دستورالعمل اجرائی مدیریت بحران استان‌های معین پایتخت
  • نامه قدردانی معاون رئیس جمهور از رسانه ملی
  • شهرام ناظری برای «آرش کمانگیر» می خواند
  • آقای کرباسچی! هر کس هم جای شما بود، از دبیرکلی «کارگزاران» استعفا می‌داد!
  • افشای هویت فردی که با لباس خاشقچی از کنسولگری خارج شد/ او یکی از اعضای تیم ۱۵ نفره اعزامی ریاض برای قتل بود
  • دستگیری یک زن مرتبط با حادثه تروریستی اهواز
  • رهبر معظم انقلاب: مسئولان جز در موارد نظامی، امنیتی و اموری که با دشمن مقابله داریم، باید شفاف باشند
  • زمینه سازی اسرائیل برای حمله هوایی به مواضع نیروهای طرفدار ایران در عراق!
  • خودروهای لوکس کمتر گران شدند
  • «هر مدرسه یک شهردار، هر مدرسه یک ورزشگاه» در یزد
  • مجریان یکی از محبوب ترین برنامه های تلویزیونی تغییر کرد
  • شورای شهر تهران بخوبی در جهت عدالت اجتماعی تلاش کرده است
  • همسر دوبلور فقید: نتوانستم در تشییع همسرم شرکت کنم
  • Ad