جدیدترین اخبار
۲۱ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۳ سیاسی کد خبر :171914

ابهام در سرنوشت برجام، در آستانه فرارسیدن موعد تصمیم‌گیری کنگره

در حالی که مهلت ۶۰روزه کنگره آمریکا برای تصمیم‌گیری درباره توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ رو به اتمام است، ابهام‌ها بر سر سرنوشت این توافق کماکان پابرجا است.

پاس برجامی ترامپ به کنگره

«دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی روز ۱۳ اکتبر (۲۱ مهرماه) توافق هسته‌ای ایران را «یکی از بدترین و یکجانبه‌ترین توافقاتی که ایالات متحده تا کنون به آن وارد شده» خواند و اعلام کرد نمی‌تواند پایبندی ایران را به برجام تأیید کند.

ترامپ در توضیح راهبرد دولت خود در قبال ایران و برجام از کنگره این کشور خواست یک قانون پیشتر تصویب‌شده در داخل آمریکا (موسوم به «قانون بررسی توافق هسته‌ای ایران» یا «اینارا») را برای نظارت بر توافق هسته‌ای تقویت کنند.

قانونگذاران آمریکایی دو ماه قبل از حصول برجام، «قانون بررسی توافق هسته‌ای ایران» (اینارا) را در ۱۴ مه سال ۲۰۱۵ با ۹۸ رأی موافق و تنها یک رأی مخالف در مجلس سنا و ۴۰۰ رأی موافق و ۲۵ رأی مخالف در مجلس نمایندگان به تصویب رساندند. این طرح روز ۲۲ ماه مه با امضای رئیس‌جمهور اوباما به قانون تبدیل شد.

«اینارا» به کنگره آمریکا اجازه بررسی و نظارت بر هر گونه توافق هسته‌ای میان دولت آمریکا و دولت ایران را می‌دهد و ترامپ به‌استناد همین قانون وظیفه اصلاح آنچه را به‌گفته او «نواقص متعدد جدی» برجام است به کنگره آمریکا محول کرد.

ترامپ در سخنرانی ۱۳ اکتبر گفت: «به این دلیل، من به دولت دستور همکاری نزدیک با کنگره، و هم‌پیمانانمان را صادر می‌کنم تا به نواقص متعدد جدی توافق بپردازند تا رژیم ایران هیچ‌وقت قادر به تهدید جهان با سلاح هسته‌ای نباشد. این شامل قسمت سالهای پایانی توافق می‌باشد که در چند سال آینده محدودیت‌ها را از روی برنامه هسته‌ای ایران برمی‌دارد».

رئیس‌جمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش تهدید کرد در صورتی که کنگره آمریکا نتواند اصلاحات مد نظر او درباره برجام را برآورد کند، او این توافق هسته‌ای را لغو خواهد کرد.

وی گفت: «اما درصورتی که قادر به رسیدن به یک راه‌حل در این باره با کنگره و هم‌پیمانانمان نباشیم، در این صورت توافق فسخ می‌شود. [توافق] تحت بازبینی مداوم است و مشارکت ما می‌تواند توسط من به‌عنوان رئیس جمهوری، در هر زمانی، لغو شود».

طبق مفاد قانون «اینارا»، در صورتی که رئیس‌جمهور آمریکا نتواند پایبندی ایران به توافق هسته‌ای را تأیید کند، کنگره ۶۰ روز تقویمی برای تصمیم‌گیری درباره بازگرداندن تحریم‌های رفع‌شده علیه ایران به‌موجب برجام (که به‌معنی خروج آمریکا از توافق خواهد بود) و یا اتخاذ تصمیم‌های دیگر فرصت خواهد داشت.

این به‌معنای آن است که قانونگذاران آمریکایی تا ۱۳ اکتبر، یعنی نهایتاً تا سه‌شنبه همین هفته برای اقدام درباره اصلاحات مدنظر ترامپ فرصت دارند. اما فعل و انفعالات در نهاد قانونگذار آمریکا به‌سمتی پیش رفته که تا کنون اقدامی در این راستا انجام نشده است.

چالش‌های کنگره آمریکا در برابر دستور ترامپ

بلافاصله بعد از سخنرانی ترامپ، دو سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی از طرحی که به‌ادعای آنها اصلاحات مد نظر ترامپ را در برجام اعمال می‌کرد رونمایی کردند.

این طرح که «باب کورکر»، رئیس کمیته روابط خارجی سنا و «تام کاتن»، سناتور جمهوری‌خواه ضدایرانی آن را ارائه کردند، دارای مفادی بود که به‌طور خلاصه، معیارهای بازگشت تحریم‌ها را گسترده‌تر می‌کند، خواستار دائمی کردن محدودیت‌های ایران در توافق است، ایران را به بازرسی‌های نظامی ملزم می‌کند، ممنوعیت استفاده از سانتریفیوژها را دائمی می‌کند، محدودیت‌های ذیل برجام برای غنی‌سازی ایران را دائمی می‌کند و به‌دنبال ملزم کردن ایران به تعهدات غیرهسته‌ای است

بسیاری از کارشناسان و رسانه‌ها از جمله آسوشیتدپرس در آن زمان نوشتند طرح کورکر ــ کاتن با وضع شرایط جدید برای توافق هسته‌ای‌ ایران و گروه ۱+۵ آن را از مسیر خود خارج می‌کند، به همین دلیل این طرح بعد از معرفی با انتقادهای گسترده طرفداران ماندن آمریکا در برجام روبه‌رو شد.

مجله «فارن‌پالیسی»، انتقادات به طرح کاتن ــ کورکر را این‌طور خلاصه می‌کند: «پیشنهاد آنها به‌دنبال استفاده از قوانین داخلی برای وضع محدودیت‌های جدیدی هستند که در چارچوب توافق هسته‌ای نیستند. آنها این کار را با اصلاح قانون اینارا انجام خواهند داد تا رئیس‌جمهور اختیار داشته باشد در صورت عدم موافقت ایران با مطالبات جدید و یکجانبه آنها تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران را بازگرداند. طرح‌هایی مانند این، تلاش‌هایی پشت‌پرده برای جلوه قانونی بخشیدن به فروپاشی توافق هسته‌ای هستند».

میان نمایندگان کنگره هم طرح «کورکر ــ کاتن» از اقبال چندانی برخوردار نشد و کورکر هم نتوانست حمایت قانونگذاران دموکرات را که حامی ماندن آمریکا در برجام بودند جلب کند.

وبگاه پولیتیکو، ۲۵ اکتبر در گزارشی از تلاش «کورکر» برای جلب حمایت «بن کاردین»، عضو ارشد دموکرات در کمیته روابط خارجی مجلس سنا از این طرح خبر داد، اما با آنکه «بن کاردین» در سال ۲۰۱۵ از مخالفان برجام بود و در مخالفت با آن رأی داده بود اعلام کرد که از هیچ طرحی که ناقض برجام باشد، حمایت نخواهد کرد.

«کریس مورفی» و «جین شاهین» دو عضو دموکرات کمیته روابط خارجی سنا هم همانند بسیاری از دیگر اعضای این حزب گفتند که آنها با طرح کورکر و کاتن به‌دلیل آنکه مورد قبول اروپایی‌ها نیست، حمایت نمی‌کنند.

اما مخالفت‌ها با این طرح، تنها به دموکرات‌ها و حامیان برجام محدود نبود و میان نمایندگان جمهوری‌خواه هم درباره آن اختلافاتی بروز کرد. نمایندگان ارشدی مانند «مارک روبیو» و «تد کروز» به این دلیل که معتقدند که تنها راهکار صحیح برای آمریکا خارج شدن آمریکا از توافق با ایران و بازگرداندن تحریم‌ها است، از آن حمایت نکردند.

در چنین شرایطی بود که «کورکر» با اذعان به اینکه طرحش از ۵۰ رأی لازم برای تصویب در مجلس سنا برخوردار نیست، اعلام کرد که آن را کنار گذاشته است.

او گفت که همکاری‌های خود با اعضای هم‌حزبی خود، دموکرات‌ها، دولت ترامپ و سفیران کشورهای اروپایی برای تهیه پیش‌نویس طرحی دیگر را ادامه می‌دهد.

کنگره در منگنه اروپا و ترامپ

کورکربرای تدوینطرح جدیدی که وعده آن را داده با چالشی برای ایجاد موازنه میان مطالبات ترامپ برای سختگیرانه کردن شرایط اجرای برجام، از یک سو و مطالبات طرف‌های غیرآمریکایی برجام برای دست‌نخورده نگاه داشتن آن، از سوی دیگر روبه‌رو است.

چنین طرحی در صورتی که حاوی مفادی برای تغییر دادن برخی شرایط زیربنایی برجام نباشد با موافقت ترامپ رو‌به‌رو نخواهد شد، و در صورتی که چنین مفادی داشته باشد به‌منزله وضع شرایط جدید در توافق است و مخالفت سایر اعضای ۱+۵ را به‌همراه خواهد داشت.

ایجاد چنین موازنه‌ای کار چندان آسانی به‌نظر نمی‌رسد و شاید به همین دلیل بود که «کورکر» مدتی بعد از مذاکره با همکارانش در کنگره پاس برجامی ترامپ را بار دیگر به زمین خود دولت برگرداند و گفت که قانونگذاران دموکرات، تا زمانی که دولت، حمایت متحدان آمریکا در اروپا را جلب نکند حاضر به همراهی با طرح او نیستند.

او گفت: «اولین گامی که باید اتفاق بیفتد این است که دولت بایستی واقعاً با متحدان اروپایی ما تعامل کند، بدون این اتفاق، در این نهاد قانونگذار هیچ اتفاقی رخ نخواهد داد، بنابراین، لازم است وزیر خارجه ما، یعنی دولت، متحدانمان را همراه کند، در غیر این صورت، هیچ نماینده دموکرات، از طرح قانونی مربوط به این موضوع حمایت نخواهد کرد».

اگر کنگره آمریکا تا روز چهارشنبه طرحی را که مورد توافق ترامپ است پیشِ‌روی او قرار ندهد سرنوشت برجام بار دیگر به کاخ سفید بازخواهد گشت و این ترامپ است که باید مسئولیت خروج از برجام یا نگاه داشتن آمریکا در آن را به‌عهده بگیرد.

در چنین شرایطی حتی این احتمال وجود دارد که دولت ترامپ در ضرب‌الاجل ۱۳ ژانویه که بایستی معافیت‌های تحریمی برای ایران را صادر کند، از انجام این کار خودداری کرده و واشنگتن را به‌کلی از برجام خارج کند.

البته در صورتی که نماینده‌های کنگره تا آن زمان بتوانند با پیشنهاد دادن طرحی اقدامات مدنظر وی در قبال برجام را اعمال کنند، احتمال اینکه او از توافق خارج نشود نیز وجود دارد. در چنین حالتی هم احتمال هر گونه واکنش از جانب سایر طرف‌های برجام در قبال تصمیمات یکجانبه در واشنگتن را نباید از نظر دور نگاه داشت.

Ad

Ad

روی خط خبر

  • چه می شود اگر بازهم جمهوریخواهان برنده همه چیز باشند؟
  • جزئیات عرضه ارز پتروشیمی‌ها در نیما
  • جریمه ۵۰هزار تومانی از فردا شامل چه خودروهایی می‌شود؟
  • محورهای رایزنی وزرای خارجه آمریکا و ترکیه
  • آخرین آمار عملیات سیل و آبگرفتگی در مهران و ۵ شهر دیگر
  • قیمت سکه امروز، ۳۰ مهرماه به ۴میلیون و۳۹۰ هزارتومان رسید
  • خلیج فارس ثبت جهانی شد/ ثبت جهانی ۶ محصول استراتژیک ایرانی
  • قیمت سبد نفتی اوپک به کمتر از ۷۹ دلار رسید
  • صادرات آلمان به ایران به پایین‌ترین حد خود رسید
  • اهمیت اقتصادی و اجتماعی پیشگیری از آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان
  • بازنگری طرح تفصیلی فرصتی برای افزایش انضباط شهری
  • قتل خاشقجی یک هدیه مجانی به ایران بود!
  • خودروی مفقودی کنسولگری‌ سعودی پیدا شد
  • قیمت خودرو‌های داخلی در آخرین روز مهر
  • عادل الجبیر: قتل خاشقجی اشتباه وحشتناکی بود/ ولیعهد از این موضوع خبری نداشت
  • روسیه: هرگونه اقدام موشکی امریکا بدون پاسخ نمی ماند
  • مرگ ۶۰۰۰ ماهی دریاچه سد ارس با مکش توربین!
  • ابلاغ دستورالعمل اجرائی مدیریت بحران استان‌های معین پایتخت
  • نامه قدردانی معاون رئیس جمهور از رسانه ملی
  • شهرام ناظری برای «آرش کمانگیر» می خواند
  • آقای کرباسچی! هر کس هم جای شما بود، از دبیرکلی «کارگزاران» استعفا می‌داد!
  • افشای هویت فردی که با لباس خاشقچی از کنسولگری خارج شد/ او یکی از اعضای تیم ۱۵ نفره اعزامی ریاض برای قتل بود
  • دستگیری یک زن مرتبط با حادثه تروریستی اهواز
  • رهبر معظم انقلاب: مسئولان جز در موارد نظامی، امنیتی و اموری که با دشمن مقابله داریم، باید شفاف باشند
  • زمینه سازی اسرائیل برای حمله هوایی به مواضع نیروهای طرفدار ایران در عراق!
  • خودروهای لوکس کمتر گران شدند
  • «هر مدرسه یک شهردار، هر مدرسه یک ورزشگاه» در یزد
  • مجریان یکی از محبوب ترین برنامه های تلویزیونی تغییر کرد
  • شورای شهر تهران بخوبی در جهت عدالت اجتماعی تلاش کرده است
  • همسر دوبلور فقید: نتوانستم در تشییع همسرم شرکت کنم
  • Ad