جدیدترین اخبار
۵ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۰۰ سیاسی کد خبر :112753

برجام و ضرورت اجماع ملی

حفظ برجام به عنوان دستاورد دیپلماسی جهانی نه تنها برای ایران بلکه بسیاری از کشورهای حاضر در این توافق امری ضروری به نظر می رسد. در کنار این ضرورت اما مسیر اجرایی در برهه کنونی و در مقایسه با یک سال پیش با چالش های بیشتری روبروست.

برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام به تعبیری مهمترین دستاورد دیپلماسی برای جهان دستکم طی پنج سال گذشته است. دستاوردی که با وجود تمام اختلاف نظرها و تضاد و تعارض منافع میان ایران و کشورهای آمریکا، انگلیس، چین، آلمان، فرانسه و روسیه در ۲۳ تیر ۱۳۹۴ (۱۴ ژوییه ۲۰۱۵) در وین اتریش منعقد شد. توافق برجام به یک دهه چالش بین المللی میان ایران و جهان پایان داد. قطعنامه های شش گانه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را از اعتبار ساقط و دیوار تحریم های جهانی علیه ایران را شکست.
هرچند مفاد توافق برای هر دو طرف با امتیازات و کاستی هایی همراه بوده اما به اذعان تحلیلگران این سند با همه کمبودها در شرایط کنونی تنها توافقی است که می تواند منافع طرفین گفت و گو را تامین کند. مسیر اجرایی این سند اکنون اما با چالش هایی مواجه است. «دونالد ترامپ» تاجر آمریکای از همان دوران تبلیغات انتخاباتی، برجام را مایه شرم آمریکا خواند و پس از حضور در کاخ سفید به تهدید عمده بنیادهای برجام تبدیل شد. موضع گیری های غیرعقلایی ترامپ در ماه های اخیر جامعه جهانی را در خط مخالف او صف بندی کرده است.
هرچند برجام توافقی بین المللی و مورد تایید سازمان ملل متحد است اما حراست از آن در برابر تهدیدات خارجی نیازمند انسجام داخلی و تداوم تدبیر از سوی مسوولان تصمیم گیر است. تدبیری که رییس جمهوری از تریبون هفتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد.
حجت الاسلام «حسن روحانی» به صراحت اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران اولین کشوری نخواهد بود که برجام را نقض می کند ولی در مواجهه با نقض آن عکس العمل متناسب و قاطع خواهد داشت. حفظ این توافق در شرایط کنونی خاورمیانه و جهان اگرچه مورد تاکید محور اروپایی این توافق است اما نگرانی ها از واکنش های هیجانیِ محور آمریکایی ضرورت مصلحت اندیشی و بازتعریف شیوه استحکام بنیان های این توافق را از سوی وزارت امور خارجه ایران دو چندان می کند.
به منظور حفظ دستاوردهای برجام، نخستین مسیر تعیین بیراهه هایی است که به تضعیف برجام منتهی می شود. از منظر سیاست خارجی حراست از برجام متضمن پذیرش چند گزاره مهم در این حوزه است. باید پذیرفت که در مقطع کنونی دولت تدبیر و امید و روحانی به عنوان دولت و رییس جمهوری منتخب مردم در راس دستگاه اجرایی کشور و مسوول سیاست های داخلی و خارجی است. تضعیف دولت به هر شیوه و هر دلیلی تضعیف کشور را در پی خواهد داشت. از سوی دیگر باید بپذیریم که برجام مهمترین دستاورد دولت اول تدبیر امید بود که در سایه آن بسیاری از برنامه های اقتصادی و اجتماعی خود را پیش برده است و اکنون تضعیف این دستاورد دولت به تضعیف کشور منتهی خواهد شد و این با شعار حفظ منافع ملی که مهمترین دغدغه منتقدان دولت است، در تضاد قرار می گیرد.
از رهگذر این تضعیف و چند صدایی داخلی، از یک سو بیگانگان طرح امتیازگیری از ایران را با جدیت فراوان دنبال خواهند کرد و از سوی دیگر دولت به سبب فشارهای داخلی در برابر این زیاده خواهی ها واکنش منطقی نشان نخواهد داد. در بعد سیاست خارجی و روابط بین الملل، یکی از مهمترین راهبردهای گروه تصمیم گیر در واشنگتن افزایش فشارها بر ایران به منظور پیشگامی در خروج از برجام است. ترامپ و مشاورانش از اینکه ایران آغازگر تخریب بنیادهای برجام باشد به شدت استقبال خواهند کرد و برای این آغاز از همه ظرفیت های دیپلماتیک و غیر دیپلماتیک خود بهره خواهند گرفت.
تحرک های منطقه ای و فرا منطقه ای، گسترش توهم ایران هراسی در خاورمیانه و فروش بی سابقه سلاح به همسایگان از رهگذر این توهم تنها بخشی از سناریوی کاخ سفید برای تحریک ایران به منظور خروج از برجام است. افزایش تحریم های غیر هسته ای یک جانبه از سوی این کشور و هراس افکنی میان شرکت های بزرگ تجاری از تجارت با ایران، دیگر اهرم های آمریکا برای تضعیف و نابودی برجام به شمار می آید از دیگر سو برخی متحدان منطقه ای کاخ سفید تصویری خطرناک از ایران به عنوان تهدیدی برای سرزمین خود ترسیم کرده و برای تضعیف این تهدید از هر امکانی استقبال می کنند.
توافق ایران با کشورهای ۱+۵ گرچه از منظر حقوق بین الملل قاطعانه و محکم انعقاد شده است اما برای دفع و رفع چالش های مسیر اجرای آن باید مدبرانه گام برداشت. سیاست داخلی هم از سوی دولت و هم رقبا و منتقدان باید به سمت هم صدایی و اتحاد داخلی پیش رود. شنیده شدن صدای واحد از ایران در قبال برجام، موضع دولت را در برابر بدعهدی ها تقویت خواهد کرد.
در مواجهه با کارشکنی های آمریکا در اجرای برجام منتقدان نباید فراموش کنند مذاکراتی که به امضای توافق برجام منتهی شد، با نظر و مصلحت اندیشی مسوولان و مقامات عالیرتبه نظام آغاز و انجام یافت و تصمیم اجرای آن، نه تصمیم رقیب سیاسی که خواست مردم و نظام بوده است. پذیرش این موضوع از سوی جریان مخالف دولت می تواند عمده ترین راهکار حراست از دستاوردهای برجام هم در عرصه داخلی و هم خارجی باشد.
در حوزه دیپلماسی بین المللی نیز به نظر می رسد راهی که «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه ایران در پیش گرفته است، همان مسیر عقلانی و برپایه استراتژی برد-برد تعریف شده در برنامه های دولت تدبیر و امید است. همراه ساختن اروپا، چین و روسیه برای حمایت از برجام ترامپ را در موضع ضعف قرار خواهد داد. کنار زدن پیله های انزوای خود ساخته و روابط با جهان بر پایه منافع ملی می تواند اجماع جهانی علیه ایران را خنثی و بخشی از اهرم های فشار را ناکارآمد کند.

وبگردی

روی خط خبر

  • قانون نظام جامع رفاه، آرمان بلند عدالت اجتماعی
  • ایران منطقه را از نفوذ اسرائیلی‌ها حفظ کرد
  • مطهری: احتمالا سه‌شنبه طرح سوال از رئیس جمهور کلید بخورد
  • بزرگترین تامین مالی بخش خصوصی در بازار سرمایه
  • حمله خمپاره‌ای تروریست‌ها به منطقه «ضاحیه الاسد»
  • اسامی نامزدهای جنبش امل در انتخابات ۲۰۱۸ پارلمانی لبنان اعلام شد
  • محسن رضایی به نتانیاهو: تل‌آویو را با خاک یکسان خواهیم کرد
  • کنایه های رئیس قوه قضاییه به احمدی نژادی ها؛ برخی در اعتراض به یک حکم، نظام و رهبری را زیر سوال می‌برند
  • گفت‌وگوی ایسنا با مسافر جامانده از پرواز یاسوج
  • سیف: بازار به تعادل رسید
  • لیلا حاتمی و علی مصفا در برلین
  • پورابراهیمی: خطرات بسته پیشنهادی دولت برای کنترل قیمت ارز
  • چطور یک نفر با ۱۵ روز تبلیغ در فضای مجازی تبدیل به خواننده می‌شود؟
  • مدل‌های پیشنهادی سردار نقدی برای «سربازی»
  • آزمایش موفق موشک “آرو ۳” در سرزمین‌های اشغالی
  • سیدمهدی طباطبایی: مسئولین کشور به گونه ای عمل نکنند که روزی مردم بگویند جمهوری اسلامی نباشد
  • روند افت قیمت نفت متوقف شده است
  • مسافران نوروزی بلیط سفر را از منابع معتبر خریداری نمایند
  • آیا این کودک قربانی خطای پزشکی شده است؟
  • جانسون برای تحریم روسیه تحت فشار قرار دارد
  • افزایش ۹ سانتی متری تراز دریاچه ارومیه
  • فرودگاه های اقلیم کردستان عراق به زودی بازگشایی می شوند
  • طرفداران موسیقی پاپ بخوانند/ “اشوان” کنسرت برگزار می کند
  • داعش ۷۵ درصد اردوگاه الیرموک در جنوب دمشق را تصرف کرد
  • اردوغان: اوباما بارها ما را فریب داد
  • آخوندی: شخصا در کابین هواپیما همه شرایط را بر فراز کوه دنا دیدم
  • صعود طلای جهانی به مرز ۱۳۵۰ دلار
  • تماس مشکوک با فرودگاه کرمان: در پرواز «کرمان – تهران» مواد منفجره وجود دارد
  • جهانگیری: شرایط اقتصادی اکنون به آن بدی که مردم فکر می کنند، نیست
  • آمریکا دنبال گرفتن تعهد برجامی از E۳ است