جدیدترین اخبار
۲۶ شهریور ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۲۳ اجتماعی کد خبر :106210

فضای مجازی و کسب‌وکارهای جدید

تصور من و هم‌نسلانم از «کار» با تصور پدرم بسیار تفاوت دارد. پدرم از نسل کارمندانی بود که بازه مشخصی در روز را باید سر یک کار مشخص با حقوقی معین می‌رفت که ربط مستقیمی به زندگی روزمره‌اش نداشت، و مابقی ساعات را به جنبه‌های مختلف زندگی می‌گذراند. البته جدایی ساحت کار از ساحت زندگی، البته تداوم یک روند سنتی نبود، بلکه پدیده مدرنی محسوب می‌شد، چنانکه پیش از دوران مدرن، مثلاً برای یک کشاورز، زندگی درآمیخته با کار بود؛ اما در بُرهه‌ای از فرآیند صنعتی‌سازی، با تقسیم و تخصصی‌سازی کارها و بعدتر مدیریت تیلوری و تولید فوردی، کار از زندگی جدا شد؛ خواه کارمندی یا کارگری، بخش خاصی از ساعات شبانه‌روز به کاری مشخص اختصاص داشت و بخش دیگری به حیات شخصی و اجتماعی. ولی امروزه، کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری‌های جدید گویا پیش‌تاز نوع نوینی از درهم‌آمیختگی این دو ساحت شده‌اند که شاید علت اصلی تفاوت تصور پدرم و من از مفهوم «کار» باشد.

در سال‌ها اخیر، مدت‌ها همکارانی داشته‌ام که هیچ‌گاه از نزدیک ندیده‌ام. در عمده کارهایم، زیرساخت اصلی مورد نیازم فضای مجازی است که محتوا و ابزار کارم است و برای جای‌گیری‌ام در زنجیره ارزش کفایت می‌کند. کار در بستر این فناوری‌ها موجب می‌شود که نتوانم ساعات مشخصی از شبانه‌روزم را به کار و مابقی را به زندگی بگذرانم و لذا آن جدایی قدیم میان این دو ساحت از بین می‌رود. علاوه بر زمان، فاصله مکانی هم دیگر در شبکه کسب‌وکار من اهمیت چندانی ندارد. همچنین، بخش عمده‌ای از کارهای جانبی که می‌کنم و در سبک‌زندگی قدیم تفریح به حساب می‌آمد، اکنون به عنوان آماده‌سازی ذهنی یا یا شبکه‌سازی یا … جزئی از کارم است.

 

این مشخصات درباره بسیاری از کارآفرینی‌ها بر مبنای فناوری‌های نوین ارتباطی، صدق می‌کنند که تغییری بنیادین در سرشت بازار و کار رقم زده‌اند گرچه اکثریت غالب‌شان منحصر به بخش خدماتی و واسطه‌ای است و بخش تولید به‌طور مستقیم وابسته به این فناوری‌ها نیست. این فضا پر از این «گرچه»هاست، پُر از سکه‌هایی با یک روی مثبت و یک روی منفی. بسیاری از نمونه‌های موفق خُرد و کلان چنین کسب‌وکارهایی، بر مبنای ایده‌های ساده‌ای بوده‌اند که در ابتدا جدی گرفته نمی‌شدند و لذا هرکسی ایده ساده خود را شایسته ستارگی می‌داند گرچه نرخ شکست ایده‌ها هم بالاست. یکی از مزیت‌های کلیدی این خدمات جدید، حذف واسطه‌ها و شفاف‌سازی بازار است که هزینه‌های مصرف‌کننده را پایین می‌آورد، گرچه امکان فرار از نظارت ساختارهای رگولاتوری می‌تواند زمینه‌ساز تحمیل هزینه‌های جدید آشکار (مثل کلاه‌برداری یا تبانی) یا پنهان (مثل فرار مالیاتی) به جامعه هم شود. در سطح نظری، موانع ورود به بازار پایین است و همگان امکان ورود به رقابت در این فضا را دارند، اما در واقعیت، در بسیاری موارد رقابت واقعی شکل نمی‌گیرد.

این کسب‌وکارها می‌توانند اشتغال‌آفرینی زیادی داشته باشند، گرچه مثل تقریباً هر فناوری دیگری، باعث حذف شغل‌های سنتی بیشتری می‌شوند. در این فضا بازارهایی رشد می‌کنند که در فضای واقعی امکان شکل‌گیری نداشته‌اند که موجب می‌شود خُرده‌خلاقیت‌ها هم خریدار پیدا کنند، گرچه همین عامل موجب تسهیل دسترسی ساده‌تر عرضه‌کنندگان و متقاضیان اقلام ناهنجار هم می‌شود. بازار نوین امکان بالقوه ارزیابی مؤثرتر اقلام مختلف را فراهم می‌کند به ویژه آنکه مکانیسم‌های نظردهی و داوری دسته‌جمعی جای بازارگردی و چانه‌زنی سنتی را گرفته‌اند، گرچه در عین حال امکان فریب دادن یا خوردن هم زیاد است تا تفاوت زیادی بین آنچه آنلاین سفارش می‌دهیم و آنچه برایمان می‌آورند وجود داشته باشد.

به‌هم‌پیوستگی بازار در سطح جهانی، یکی از عناصری است که وعده نزدیکی و همبستگی بیشتر بین مردمان جهان را می‌دهد، گرچه یکسانی زمین رقابت بین همه، به نفع آنهایی است که از پیش قدرت بیشتری داشته‌اند و اکنون می‌توانند ارزش‌های خود را تحمیل کنند و در این بازار برای تقریباً هر نیازی، انبوهی از پیشنهادها مقابل متقاضی قرار می‌گیرد که گویا قدرت انتخاب او را بالا می‌برد، گرچه همین فراوانی گاهی موجب سردرگمی او می‌شود، ابزار سوءاستفاده عرضه‌کنندگان می‌شود و در کل هم یک عامل قدرتمند به سمت ترویج جامعه مصرفی است.
مفهوم کار، حداقل در حوزه فناوری‌های نوین، به‌واسطه این آشوب‌های معنایی و مادی در حال گذار است؛ گذاری که شاید در مخیله نسل‌های پیشین هم نمی‌گنجید و ما، کارکنان این فضای جدید، در حال دست‌وپنجه نرم کردن با این آشوب‌هاییم بلکه گلیم خود را از این آب گل‌آلود بیرون بکشیم.

وبگردی

روی خط خبر

  • قانون نظام جامع رفاه، آرمان بلند عدالت اجتماعی
  • ایران منطقه را از نفوذ اسرائیلی‌ها حفظ کرد
  • مطهری: احتمالا سه‌شنبه طرح سوال از رئیس جمهور کلید بخورد
  • بزرگترین تامین مالی بخش خصوصی در بازار سرمایه
  • حمله خمپاره‌ای تروریست‌ها به منطقه «ضاحیه الاسد»
  • اسامی نامزدهای جنبش امل در انتخابات ۲۰۱۸ پارلمانی لبنان اعلام شد
  • محسن رضایی به نتانیاهو: تل‌آویو را با خاک یکسان خواهیم کرد
  • کنایه های رئیس قوه قضاییه به احمدی نژادی ها؛ برخی در اعتراض به یک حکم، نظام و رهبری را زیر سوال می‌برند
  • گفت‌وگوی ایسنا با مسافر جامانده از پرواز یاسوج
  • سیف: بازار به تعادل رسید
  • لیلا حاتمی و علی مصفا در برلین
  • پورابراهیمی: خطرات بسته پیشنهادی دولت برای کنترل قیمت ارز
  • چطور یک نفر با ۱۵ روز تبلیغ در فضای مجازی تبدیل به خواننده می‌شود؟
  • مدل‌های پیشنهادی سردار نقدی برای «سربازی»
  • آزمایش موفق موشک “آرو ۳” در سرزمین‌های اشغالی
  • سیدمهدی طباطبایی: مسئولین کشور به گونه ای عمل نکنند که روزی مردم بگویند جمهوری اسلامی نباشد
  • روند افت قیمت نفت متوقف شده است
  • مسافران نوروزی بلیط سفر را از منابع معتبر خریداری نمایند
  • آیا این کودک قربانی خطای پزشکی شده است؟
  • جانسون برای تحریم روسیه تحت فشار قرار دارد
  • افزایش ۹ سانتی متری تراز دریاچه ارومیه
  • فرودگاه های اقلیم کردستان عراق به زودی بازگشایی می شوند
  • طرفداران موسیقی پاپ بخوانند/ “اشوان” کنسرت برگزار می کند
  • داعش ۷۵ درصد اردوگاه الیرموک در جنوب دمشق را تصرف کرد
  • اردوغان: اوباما بارها ما را فریب داد
  • آخوندی: شخصا در کابین هواپیما همه شرایط را بر فراز کوه دنا دیدم
  • صعود طلای جهانی به مرز ۱۳۵۰ دلار
  • تماس مشکوک با فرودگاه کرمان: در پرواز «کرمان – تهران» مواد منفجره وجود دارد
  • جهانگیری: شرایط اقتصادی اکنون به آن بدی که مردم فکر می کنند، نیست
  • آمریکا دنبال گرفتن تعهد برجامی از E۳ است